ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida roʻy bergan madaniy uygʻonish

PPTX 11 pages 2.6 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

pptxgenjs presentation mavzu:ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida roʻy bergan madaniy uygʻonish reja 1. ix-xii asrlarda sharq uyg’onish davri va uning asosiy omillari 2. ix-xii asrlarda ilm fan va madaniyatning yuksalishi 3. sharq uyg’onish davri allomalarining jahon fan rivojiga qo’shgan hissalari ix-xii asrlarda jahon sivilizatsiyasi tarixiy taraqqiyoti davomida birinchi bo’lib sharq mo’’jizasi ro’y berdi. huddi shu davrda qadimgi sharq mintaqasiga mansub misr, mesopotamiya, hindiston, xitoy, markaziy osiyo hududlari insoniyat sivilizatsiyasining ilk sarchashmalari sifatida shakllandi. bu jarayonda ko’p ming yillik tarixga ega bo’lgan, sharqu g’arbni tutashtirgan, o’zaro madaniyat, diniy e’tiqod, urf-odat, udumu an’analar almashinuvini ta’minlagan buyuk ipak yo’lining o’rni katta bo’ldi. ko’xna xitoy yurtidan boshlangan bu yo’l avvalo sharq xalqlarini bir-biri bilan bog’lagan, ularning iqtisodiy, savdo-sotiq, madaniy-ma’naviy aloqalarini rivojlanishi, turmush tarzini boyishida sezilarli turtki bo’ldi. sharq xalqlari, elatlarining tili, urf-odatlari, musiqasi, to’yu ma’rakalari, diniy rasm-rusumlaridagi o’xshashlik jihatlarining mavjudligi ham buni yaqqol isbot etadi. sharq uyg’onish davri o’z mazmun-mohiyatiga ko’ra quyidagi muhim omillar va …

2 / 11

ing o’ziga xos muhim jihatlaridan biri shundaki, bu yuksalish jarayoni bir vao’tning o’zida xam xalifalik markazida va xamda uning mag’ribu mashriq tomonlarida (ispaniya andaluziyasi va markaziy osiyoda) birdek namoyon bo’ldi. masalan: ix asr boshlarida xalifalik poytaxti bag’dod bir vaqtning o’zida xam islomiy madaniyat va dunyoviy madaniyat, ilmu urfonning yirik markazlaridan biriga aylangandi. xalifa xorun ar-rashid (766-809) davrida bag’dodda tashkil etilgan “bayt ul-hikmat” (donishmandlar uyi) – olimlarni birlashtirgan ilmiy muassasa xalifa ma’mun (819-833) davrida yanada rivojlandi. unda ko’p sonli qomusiy bilim soxiblari ilmu fanning turli-tuman soxalari bo’yicha yirik tadqiqotlar olib borganlar. bu allomalarning talay qismi o’rta osiyo namoyandalari bo’lganliklari esa biz uchun aloxida g’urur va e’tiborga arzirlidir. bu davr dunyoviy ilm-fanining yana bir muxim yutug’i shundaki, arab va ajam olimlarining katta sa’y-xarakatlari, izlanishlari tufayli yunon, lotin, misr, xind tillarida bitilgan son-sanoqsiz noyob ilmiy asarlar, qo’lyozmalar topilib, ular arab tiliga tarjima etildi va xayotga ijodiy tatbiq etila bordi. eron va markaziy osiyo …

3 / 11

olimlarining asarlari 8—9-asrlarda arab tiliga tarjima qshshndi, sharxlandi. aflotun, arastuni sharq faylasuflari ham oʻz ustozlari deb hisoblashgan, plotin qarashlari ibn alarabiyga taʼsir etib, „vahdatul vujud“ falsafasiga turtki berdi. biroqyunonlar koʻp fikrlarni qad. osiyoliklardan olganlar. bu tarix qonuniyati; abu rayhon beruniyning „kitob attafhim li avoil sinoat attanjim“ asari qoʻlyozmasi (13-asr).yuksalishga shaylangan xalq oʻz madaniyati va oʻzigacha yaratilgan bashariy yutuqlarni oʻzlashtirib, yana yuksaklikka koʻtariladi. sharq uygʻonish davri keng koʻlamli: taʼlim va tahlil, madrasamaorif rivojlangan, ulkan kutubxonalarda yuz minglab jild kitoblar yigʻilgan, „xazinat ulhikma“, „dor ululum“larda tolibi ilmlar, ustozshogirdlar suhbati bardavom edi, olimning obroʻeʼtibori yuksak qadrlandi. sharq uygʻonish davri yutuqlari gʻarbiy yevropadagi uygʻonish davriga bevosita taʼsir etgan. chunki 12—14-asrlarda musulmon olami bilan yevropa davlatlari orasida aloqa kuchaygan edi. ayniqsa, tutash chegara mamlakatlari: qurdoba (ispaniya), kavkaz, bolqon yarim orolida bu jarayon kuchli boʻlgan. yevropaliklar sharq olimlarining asarlarini lotin, ispan, yahudiy tillariga qilingan tarjimalar orqali yoxud bevosita arab tilida oʻqib oʻrganganlar. ibn sinoning „tib qonunlari“, …

4 / 11

yot xodimi, fizik, faylasuf, matematik, astronom, kimyogar va musiqashunos. bugungi kunda ham dolbzarligini yo‘qotmagan “davolash kitobi” va “kanun at-tib” kabi mshhur tibbiyot asarlari muallifi. “tibbiyot fani qonun-qoidalari” mashhur ensiklopediyasi ko‘p asrlar davomida tibbiyot bo‘yicha qo‘llanma bo‘lib, rim, yunon, hindiston va o‘rta osiyo shifokorlarining tajribasi va nuqtai nazarini o‘z ichiga olgan. ibn sino fan tarixidagi buyuk shaxslardandir. g‘arb dunyosida uni islomiy sharqining buyuk allomasi deb hisoblashgan. abu rayhon muhammad ibn ahmad al-beruniy (4-sentyabr, 973-yil, kat (hozirgi qoraqalpogʻistonning beruniy tumani), xorazm, – 13-dekabr, 1048-yil, gʻazna) — islom oltin davrining zabardast xorazmlik qomusiy allomalaridan biri. gʻarb tillarida uning ismi aliboron deb ham atalgan. al-beruniy nomi forscha „birun“ („chet“ degan maʼnoni anglatadi) soʻzidan olingan boʻlib, u afrigʻiy xorazmshohlar poytaxti kat shahrining chekka tumanida tugʻilgan[2][3].beruniy o'z hovlisida turli gullarni parvarishlashni yoqtirgani uchun unga "rayhon" laqabini ham berishadi. al-beruniy hayotining dastlabki 25 yilini xorazmda oʻtkazdi, u yerda islom, fiqh, ilohiyot, grammatika, riyoziyot, falakiyot, tibbiyot va falsafa, …

5 / 11

e’r san’ati haqida» (arastuning «poetika» asariga sharh sifatida yozilgan risola), «fozillar shahri aholisining‘ fikrlari», «ilmlarning kelib chiqishi va tasnifi», «baxt-saodatga erishuv haqida risola» va boshq. (abu bakr) muhammad ibn al-abbos al-xorazmiy (xorazmda hijriy 333-yil (milodiy 945-yil)da tavallud topib, hijriy 383-yil ramazon oyi (milodiy 993-yil)da nishopurda vafot etgan) — taniqli shoir va adib boʻlgan. uni, koʻpincha, at-tabariy deb ataganlar, chunki u muhammad ibn jarir at-tabariy opasining oʻgʻli boʻlgan. lug‘at va sheʼr yodlashda oʻz zamonasining yaktosi boʻlgan. bolaligidayoq ilm izlab ayrim oʻlkalarga borgan. yoʻl-yoʻlakay sijistonga tashrif buyurgan va uning voliysi tohir ibn muhammadni avval madh, soʻngra mazax qilgan. voliy esa uni hibsga olgan. keyinchalik ozod etilib, oʻz sayohatini davom ettirgan. damashqda bir muddat turgan, soʻngra halab nohiyasida yashagan. keyinchalik nishopurga koʻchib borgan va u yerda doʻsti ibn ibod bilan muloqotlar olib borgan. u ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar. e’tiboringiz uchun raxmat image4.jpeg image5.jpeg image6.png image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.png image1.jpeg

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida roʻy bergan madaniy uygʻonish"

pptxgenjs presentation mavzu:ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida roʻy bergan madaniy uygʻonish reja 1. ix-xii asrlarda sharq uyg’onish davri va uning asosiy omillari 2. ix-xii asrlarda ilm fan va madaniyatning yuksalishi 3. sharq uyg’onish davri allomalarining jahon fan rivojiga qo’shgan hissalari ix-xii asrlarda jahon sivilizatsiyasi tarixiy taraqqiyoti davomida birinchi bo’lib sharq mo’’jizasi ro’y berdi. huddi shu davrda qadimgi sharq mintaqasiga mansub misr, mesopotamiya, hindiston, xitoy, markaziy osiyo hududlari insoniyat sivilizatsiyasining ilk sarchashmalari sifatida shakllandi. bu jarayonda ko’p ming yillik tarixga ega bo’lgan, sharqu g’arbni tutashtirgan, o’zaro madaniyat, diniy e’tiqod, urf-odat, udumu an’analar almashinuvini ta’minlagan buyuk ipak yo’lining o’rni katta bo’ldi...

This file contains 11 pages in PPTX format (2.6 MB). To download "ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida roʻy bergan madaniy uygʻonish", click the Telegram button on the left.

Tags: ix-xii asrlarda mamlakatimiz hu… PPTX 11 pages Free download Telegram