tabiiy va kimyoviy tolalar

PPTX 16 pages 503.7 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 503.7 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

3-mavzu: tabiiy va kimyoviy tolalarni olinishi va ishlatlishi. 3-mavzu: tabiiy va kimyoviy tolalarni olinishi va ishlatlishi. maqsad: tinglovchilarga jun tolasi, tabiiy ipak, sun’iy tola va sintetik tolalar haqida ma’lumotlar berish. reja: jun tolasi va ishlatilishi. tabiiy ipak tuzilishi va asosiy moddasi. ipakning fizik-kimyoviy xossalari.tolaning ishlatilishi. sun’iy tolalar turlari.asosiy moddasi. tuzilishi va xossalari.olinish usullari. sintetik tolalar turlari.tolalarning olinish usullari. asosiy xossalari.ishlatilishi. tayanch iboralar: sun’iy, sintetik, elementar tola, texnik tola, jun tolasi, namlik. tolaning ichidagi chiziqlar o‘sish paytida hosil bo‘lishi va seritsin. pillaning navlari – trigibrid, tetragibrid va boshqalar. jun – junli hayvonlarning teri qatlamidagi shoxsimon o‘simtalar. to‘qimachilik sanoatida qo‘y, tuya, echki, qoramol va quyon juni ishlatiladi. jun tolalari ildiz va tana o‘simlardan iborat. ildiz – junning teri qatlami ostidagi qismi, tana – teridan chiqib turgan va oqsil – ketarindan iborat bo‘lgan qismi. jun tolasining tanasi tangachali, qobiq va o‘zak qatlamlardan iborat. tangachali qatlam tola tanasini tashqaridan qoplab turgan shoxsimon tangachalardan iborat. …

2 / 16

) tolaning tipiga bog‘liq bo‘ladi hamda kalava ip gazlamalarning hossalariga katta ta’sir qiladi. momiqning ingichkaligi 30 mkm gacha, dag‘al tolaning 50-90 mkm, o‘lik tolaniki 50-100 mkm va bundan ingichka bo‘ladi. quruq tolalar uzilish paytida 40% uzayadi. to‘liq uzayishning ancha (7% gacha) ulushini qayishqoq va yuqori elastik deformatsiyalar tashkil qiladi, shuning uchun, jun buyumlar uncha g‘ijimlanmaydi va ko‘rinishi yaxshi saqlanadi. mayin junli qo‘y juni oq, bir oz sarg‘ish, dag‘al va yarim dag‘al jun kulrang, malla, qora rangda bo‘lishi mumkin. normal sharoitda mayin junning namligi 18%, dag‘al junniki 15%. boshqa tolalarga nisbatan junning gigroskopligi yuoqori. u namlikni sekin ketkazadi. issiqlik va namlik ta’sirida tola 60% gacha va undan ham ko‘p uzayadigan bo‘lib qoladi. ho‘llab dazmollaganda cho‘ziluvchanligini o‘zgartirish va kirishish xususiyatiga ega bo‘lgani uchun junni dazmollab qisqartirish, kirishish, cho‘zish, dekatirovka qilish mumkin. jun amfoter xossalariga ega, ya’ni kislotalar bilan ham, ishqorlar bilan ham ta’sirlanishi mumkin. tiklangan jun to‘qimachilik sanoatida, hayvonlardan qirqib olinadigan jundan …

3 / 16

m ipak ko‘pincha 1,556 va 2,33 teks yo‘g‘onlikda ishlab chiqariladi. pilla ipining uzunligi 1500-2000 metrga etadi. pilla ipning uzilishi 10 kn., nisbiy uzilishi nagrkuzasi 27-31,5 kn/teks. ipakning uzilishidagi uzayishi 22% etadi. normal sharoitda tolalarning gigroskopligi 11%. qaynatilgan pilla iplari oq, biroz sarg‘ishroq rangda bo‘ladi. kimyoviy turg‘unligi jihatidan tabiiy ipak jundan afzal turadi. tabiiy ipak faqat konsentratsiyalangan ishqorlarda qaynatilganda eriydi. bo‘yalgan tabiiy ipak tolalariga suv uzoq ta’sir etib turganda ularda oqish dog‘ paydo bo‘lib, buyumlarning ko‘rkamligini buzadi. ho‘l holatida tabiiy ipakning pishiqligi 5-15% pasayadi. pilla ipakning mikroskopda ko‘rinishi: 1 - fibrion. 2 - seritsin. zig‘ir tolasi – asosan gazlamalar uchun ishlatiladi. ko‘ylakli gazlamalar, bortovkalar, dasturxonlar, qoplar. chiqindilardan – kanop, arqon, ishlab chiqariladi, qurilishda, kemasozlikda va boshqa sohalarda. jun tolasidan – asosan kalava iplar tayyorlanadi. ular kostyumlik, ko‘ylaklik, trikotaj, texnik matolarga ishlatiladi. jun tolasi gilam va gilam mahsulotlari uchun noto‘qima mahsulotlar ishlatiladi. undan tashqari shlyapalar, pima va boshqa mahsulotlarda ishlatiladi . tabiiy …

4 / 16

igiruv eritmasini hosil qilish, tolani shakllantirish va pardozlash. mineral tolalardan boshqa barcha tolalar yigiruv eritmalari deb ataladigan eritma yoki suyuqlanmalardan olinadigan. tolalar ip shaklini berishda yigiruv eritmasi filg‘er deb ataladigan maxsus qalpoqchalarning mayda teshiklaridan kuch bilan o‘tkaziladi. filg‘erlar yigiruvchi mashinalarda kimyoviy tolalarga shakl beradigan ish organlari hisoblanadi. filg‘erlar qimmatbaho metallardan tayyorlanadi. filerlardan chiqayotgan yigiruv eritmasi oqimlari qotib ipga aylanadi. eritmalaridan ip olishda ular cho‘ktirish vannasida ho‘l muhitda qotish mumkin, bunday usul ho‘l usul deb ataladi. eritma oqimlarini quruq muhitda qaynoq havo bilan qotirish usuli ham bor, bu usul quruqusul deyiladi. sun’iy tolalar. viskoza tolalar. viskoza tolalar ho‘l usulda olinadi. bunda xom-ashyo sifatida barcha archa, qarag‘ay, oq qarag‘ay, qora qayin yog‘ochdan olinadigan yog‘och sellyulozasi ishlatiladi. sellyuloza – qog‘oz kombinatlarida yog‘och 7mm gacha kattalikdagi payraxalarga maydalanadi va ishqor eritmasida qaynatiladi. natijada kulrang sellyuloza massasi hosil bo‘ladi. bu massa oqartiriladi va karton listlari tarzida presslanadi. sellyuloza ksatogenati 4-5%li qo‘yuvchi natriy eritmasidan eritilgandan qovushqoq …

5 / 16

hlatiladi. profillangan kesimli to‘qimachilik viskoza ipidan olingan sun’iy mo‘yna tabiiy mo‘ynaga o‘xshash ko‘rinish beradigan optik effektga ega bo‘ladi. mtilon – modifikatsiyalanadigan junga o‘xshash viskoza tola bo‘ib, gilamlarni tukli qilish uchun ishlatiladi. viskoza tolalarini uzunasiga mikroskop ostiga qo‘yib qarasak, bo‘ylama chiziqlari bo‘lgan silindr shaklida ko‘rinadi. bo‘ylama chiziqlar yigiruv eritmasi notekis qotganda paydo bo‘ladi. sutrang tolalarda qora nuqtalar bo‘ladi, bu nuqtalar titan (iv) – oksid qo‘shilgan natijasidir. tolalarning ko‘ndalang kesimi tilingan ko‘rinishda. tolalarning uzunligi har xil bo‘lishi mumkin. elementar tolalarning chiziqli zichligi 0,27 - 0,66 teks, ko‘ndalang kesimi 25 - 60 mkm. viskoza iplarning yo‘g‘onligi ularni hosil qiladigan elementar tolalarning yo‘g‘onligi va soniga bog‘liq bo‘ladi. tolalarning pishiqligi sellyuloza molekulalarining joylashuviga bog‘liq bo‘ladi. normal viskoza tolalarning pishiqligi tabiiy ipaknikidan past, juda pishiq viskoza tolalaridan esa ancha yuqori. oddiy tolalarning nisbiy uzilish nagruzgasi 9,8 kn/teks; juda pishiq tolalarniki 45 kn/teksgacha, ho‘l holatda pishiqligi 50-60% gacha pasayadi. normal tolalarning uzilishdagi uzayishi 22%ga, juda pishiq tolalarniki …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy va kimyoviy tolalar"

3-mavzu: tabiiy va kimyoviy tolalarni olinishi va ishlatlishi. 3-mavzu: tabiiy va kimyoviy tolalarni olinishi va ishlatlishi. maqsad: tinglovchilarga jun tolasi, tabiiy ipak, sun’iy tola va sintetik tolalar haqida ma’lumotlar berish. reja: jun tolasi va ishlatilishi. tabiiy ipak tuzilishi va asosiy moddasi. ipakning fizik-kimyoviy xossalari.tolaning ishlatilishi. sun’iy tolalar turlari.asosiy moddasi. tuzilishi va xossalari.olinish usullari. sintetik tolalar turlari.tolalarning olinish usullari. asosiy xossalari.ishlatilishi. tayanch iboralar: sun’iy, sintetik, elementar tola, texnik tola, jun tolasi, namlik. tolaning ichidagi chiziqlar o‘sish paytida hosil bo‘lishi va seritsin. pillaning navlari – trigibrid, tetragibrid va boshqalar. jun – junli hayvonlarning teri qatlamidagi shoxsimon o‘...

This file contains 16 pages in PPTX format (503.7 KB). To download "tabiiy va kimyoviy tolalar", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy va kimyoviy tolalar PPTX 16 pages Free download Telegram