efferentinnervatsiya.xolinergiksinapslargata’siretuvchidorivositalar

PPTX 61 sahifa 5,1 MB Bepul yuklash

61 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 5,1 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 61

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 61

maxalliy anestetiklar o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti “klinik fanlar” kafedrasi efferent innervatsiya. xolinergik sinapslarga ta’sir etuvchi dori vositalar. ma’ruzachi : o’qituvchi axmedov shamshod reja : 1. xolinoretseptorlar. m va n-xolinoretseptorlarga ta’sir etuvchi dori vositalar 2. ganglioblokatorlar. 3. kuraresimon moddalar maqsad: efferent nervlarga ta’sir etuvchi dori vositalar mexanizmini oʼrganish va amaliyotda tadbiq etish. efferent nervlarga vegetativ hamda mushaklarni harakatlantiruvchi nervlar kiradi. vegetativ nerv sistemasi simpatik va parasimpatik bo’limlardan iborat, vegetativ nervlar ichki a’zolar, qon tomirlar va bezlarni innervatsiya qiladi. parasimpatik nervlar bosh miyaning suyagidan chiqadigan iii — n. oculomotorius, vii — n. facialis. ix — n. glossopharingeus va x — n. vagus tarkibida hamda orqa miyaning chanoq bo‘limidan chiqadi. simpatik nervlar esa orqa miyaning ko'krak va bel bo‘limidan chiqadi. vegetativ nervlar tuguncha — gangliy yoki sinapslar tufayli presinaptik hamda postsinaptik tolalarga bo‘linadi. parasimpatik nervlar uzun presinaptik, qisqa postsinaptik tolalardan iborat; simpatik nervlar orqa miyadan chiqishi bilan bo‘linib, paravertebral …

2 / 61

k va qisqaruvchanlikning kamayishi pasayadi ko ‘pincha qisqaradi kengayadi kengayadi kengayadi kengayadi kengayadi qisqaradi sekretsiya kuchayadi torayadi qisqaradi qisqaradi bo‘shashadi - sekretsiya kuchayadi sekretsiya kuchayadi impulslar presinaptik toladan postsinaptik tolaga, ulardan a’zolardagi retseptorlarga kimyoviy moddalar — mediatorlar orqali o‘tkaziladi. parasimpatik nervlarning presinaptik hamda postsinaptik tolalarining oxiridan mediator atsetilxolin ajraladi, bu nervlar va sinapslar xolinergik deb ataladi. simpatik nervlarning presinaptik tolasini oxiridan atsetilxolin ajraladi, ushbu tola xolinergik deb ataladi, postsinaptik tolasidan, ya’ni nervning oxiridan mediator noradrenalin ajraladi, ushbu tola va sinaps adrenergik deb ataladi. harakatlantiruvchi efferent nervlar orqa miyaning oldingi shoxlaridan chiqadi, tolalarga bo‘linmaydi, ularning oxiridan atsetilxolin ajralib, impulslarni skelet mushaklariga o'tkazadi. buyrak usti bezi faqat presinaptik tolaga ega, o‘zi morfologik tuzilishi jihatidan simpatik tugunchalarga o'xshaydi, uni katta simpatik gangliy deb hisoblasa ham bo‘ladi. simpatik nervlarning presinaptik tolasidan atsetilxolin ajralganidek, buyrak usti bezi nervining oxiridan ham atsetilxolin ajraladi, bu a’zo faqat parasimpatik innervatsiyaga ega. ichki a’zolarni efferent innervatsiyasiga dofaminergik, serotoninergik neyronlar, …

3 / 61

ezida, markaziy nerv sistemasida joylashgan, impulslarni ushbu sinapslardan mediator atsetilxolin o‘tkazadi. organizmda mediator atsetilxolin xolin va atsetilkoenzimdan xolinatsetilaza fermenti ishtirokida hosil bo‘ladi. hosil bo'lgan atsetilxolin sinaptik pufakchalarga — vezikulalarda joylashgan, nervlardan impuls kelgandan keyin atsetilxolin vezikulalardan ajralib sinaptik oraliqqa chiqadi. har bir impulsga javoban 200-300 vezikulalar atsetilxolindan bo'shab qoladi (vezikulalarning umumiy tarkibi 20000 ga boradi). atsetilxolin ca2+ ionlari ishtirokida vezikulalardan sinaptik oraliqqa ajraladi. oraliqqa chiqqan atsetilxolin postinaptik membranada joylashgan xolinoretseptorlarga ta’sir ko'rsatadi. sinaptik oraliqda atsetilxolinni parchalaydigan xolinesteraza fermenti ham ko'p miqdorda mavjud. atsetilxolinning xolinesteraza bilan parchalanishi sinaptik oraliq yoki postsinaptik membranada o'tadi. xolinesteraza haqiqiy va soxta: (butirilxolinesteraza) turda bo‘ladi. haqiqiy xolinesteraza sinaptik oraliqda joylashgan bo‘lib, asosan atsetilxolinni parchalaydi, soxta xolinesteraza plazmada va hujayralardan tashqari suyuqlikda joylashib, atsetilxolindan tashqari efir bog‘lamli birikmalami ham parchalaydi. atsetilxolin quyidagicha parchalanadi: atsetilxolin molekulasi qutbli bo'lib, musbat zaryadli trimetilammoniyli (kationli) turkumdan hamda manfiy zaryadli karboksil (anionli) turkumdan iborat. xolinesteraza fermentining faol joyida ham zaryadli anion va …

4 / 61

ayli vezikulalardan chiqqan mediator atsetilxolin va xolinotrop moddalar xolinoretseptorlarning faol markaziga ta’sir ko'rsatadi. xolinoretseptorlarning farmakologik moddalarga nisbatan sezuvchanligi har xil bo'ladi. ular muskarin sezuvchanlarga — m-xolinoretseptorlarga va nikotin sezuvchanlarga — n-xolinoretseptorlarga bo'linadi. m-xolinoretseptorlarni muskarin qo'zg'atadi, atropin falajlaydi, n-xolinoretseptorlarni nikotinning kichik miqdorlari qo'zg'atadi, katta miqdorlari falajlaydi.m-xolinoretseptorlar postsinaptik, parasimpatik nervlarning oxirida — a’zolarda, bezlarda, qon tomirlarda hamda markaziy nerv sistemasining po'stlog'i va retikular formatsiyasida joylashgan. m-xolinoretseptorlar joylashishiga qarab, m1, m2, m3-xolinoretseptorlar kenja tiplarga bo'linadi. m1-xolinoretseptorlar vegetativ tugunchalarda va markaziy nerv sistemasida, m2-xolinoretseptoriar asosan yurakda, m3-xoiinoretseptorlar silliq mushaklarda va endokrin bezlarda joylashgan. moddalarning m-xolinoretseptorlarga bo'lgan ta’siri asosan ularning postsinaptik m2 va m3,-xoiinoretseptorlar bilan bog'lanishi tufayli kelib chiqadi, soddalashtirish uchun bundan keyin xolinoretseptorlarning tartiblarini keltirmasdan m-xolinoretseptorlar deb ataladi. n-xolinoretseptorlar simpatik va parasimpatik nervlarning tugunchalari — gangliylarda, buyrak usti bezining xromaffin to'qimalarida, karotid sinusda, skelet mushaklarida, neyrogipofiz va markaziy nerv sistemasining bosh miya po‘stlog‘i, piramidal sistema va orqa miyada joylashgan. m — xolinoretseptorlar joylashishi 1. …

5 / 61

emasining sinapslari 2. ko'ndalang-targ’il mushaklar 3. buyrak usti bezining xromaffin to'qimalari 4. tomirlarning xemoretseptorlari 5. markaziy nerv sistemasi (bosh miyaning po’stloq qismi, piramidal sistema, orqa miya) bundan tashqari, m va h-xolinoretseptorlar parasimpatik va simpatik nervlarning presinaptik tolalari oxirida ham joylashgan. presinaptik joylashgan m-xolinoretseptorlarning qo‘zg‘alishi atsetilxolinning ajralishini kamaytiradi, presinaptik joylashgan h-xolinoretseptorlarning qo'zg'alishi atsetilxolin ajralishini oshiradi. xolinoretseptorlarni qo‘zg‘atuvchi moddalar xolinomimetiklar, ularni falajlovchi moddalar xolinolitik — xolinoblokatorlar deb ataladi. xolinoretseptorlarga ta’siri bo'yicha xolinotrop moddalar quyidagi guruhlarga bo'linadi: m va n - xolinoretseptorlarga ta’sir etuvchi moddalar: a) m, n - xolinomimetiklar; b) m , n - xolinoblokatorlar xolinesterazaga qarshi moddalar — bilvosita m va n xolinomimetiklar. m - xolinoretseptorlarga ta'sir etuvchi moddalar: a) m - xolinomimetiklar; b) m - xolinoblokatorlar n - xolinoretseptorlarga ta’sir etuvchi moddalar: a) n – xolinomimetiklar; b) n – xolinoblokatorlar n— xolinoblokatorlar gangliylarni falajlovchi — gangliblokatorlar va skelet mushaklarini falajlovchi — miorelaksantlarga bo'linadi. m, n— xolinomimetiklar atsetilxolin modda sifatida organizmga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 61 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"efferentinnervatsiya.xolinergiksinapslargata’siretuvchidorivositalar" haqida

maxalliy anestetiklar o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti “klinik fanlar” kafedrasi efferent innervatsiya. xolinergik sinapslarga ta’sir etuvchi dori vositalar. ma’ruzachi : o’qituvchi axmedov shamshod reja : 1. xolinoretseptorlar. m va n-xolinoretseptorlarga ta’sir etuvchi dori vositalar 2. ganglioblokatorlar. 3. kuraresimon moddalar maqsad: efferent nervlarga ta’sir etuvchi dori vositalar mexanizmini oʼrganish va amaliyotda tadbiq etish. efferent nervlarga vegetativ hamda mushaklarni harakatlantiruvchi nervlar kiradi. vegetativ nerv sistemasi simpatik va parasimpatik bo’limlardan iborat, vegetativ nervlar ichki a’zolar, qon tomirlar va bezlarni innervatsiya qiladi. parasimpatik nervlar bosh miyaning suyagidan chiqadigan iii — n. oculomotorius, ...

Bu fayl PPTX formatida 61 sahifadan iborat (5,1 MB). "efferentinnervatsiya.xolinergiksinapslargata’siretuvchidorivositalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: efferentinnervatsiya.xolinergik… PPTX 61 sahifa Bepul yuklash Telegram

efferentinnervatsiya.xolinergiksinapslargata’siretuvchidorivositalar

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"efferentinnervatsiya.xolinergiksinapslargata’siretuvchidorivositalar" haqida

O'xshash fayllar