g‘arbfalsafa ta'limi

PPTX 19 pages 1.6 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

prezentatsiya powerpoint 3- mavzu: g‘arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri (2 soat) ma’ruza o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innavatsiyalar vazirligi ma’ruzachi: fal. f. d., prof dilrabo tursunovna amridinova reja 1. qadimgi yunonistonda falsafa ilmining shakllanishi. melit maktabi va eley maktabi. 2. ilk o‘rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. 3. g'arb uyg'onish davri va falsafiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 4.yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo‘nalishlari. 5. xviii asr yevropa falsafasining ma'rifiy xususiyatlari. xx-xxi asr g'arb falsafasining oqimlari va g'arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. 1 2 asosiy adabiyotlar: 1. madaeva sh.o. va boshqalar. falsafa. –toshkent.: mumtoz so‘z, -b. 101-138 2. shermuhamedova n. falsafa, darslik – toshkent: idris abdurauf nashr, 2021.667-b. 3. davronov z., shermuhamedova n, qahharova m, nurmatova m, husanov b, sultonova a. falsafa, o’quv qo’llanmasi – toshkent: tmu, 2019. – 375 b3. 4.100 mumtoz faylasuf. toshkent: yangi asr avlodi. isbn: 978-9943-27-366-5. 2019. - 372 …

2 / 19

ri fales, anaksimandr, anaksimenlardir. qadimgi yunoniston va rim falsafasi. asoschisi fales (yeramizdan avvalgi 624 — 547 yillarda yashagan). anaksimandr dunyo — cheksiz, gazsimon apeyrondan iborat, issiqlik va sovuqlik, quruqlik va namlik apeyrondan ajralib chiqib, moddaning bir holatdan ikkinchi holatga o‘tishini ta’minlaydi, deb hisoblagan. fales ta’limotiga ko‘ra, tabiatdagi turli-tuman jism va hodisalar dastlabki ibtido — suvdan paydo bo‘lgan va yana suvga aylanadi va bu moddiy birlik doimo o‘zgarishda bo‘ladi. anaksimen (yeramizdan avvalgi 588-525 yillar) havo — olamning asosi, deb bilgan. uningcha, havoning quyuqlashishidan suv, yer, tosh kabi moddalar tashkil topgan, siyraklashishidan esa olov paydo bo‘lgan. i milet maktabi vakillari yunon faylasufi gyeraklit yeramizdan avvalgi 520-460 yillar yashagan, efes shahrida zargar oilasida dunyoga kelgan. gyeraklit stixiyali dialektikaga asos solgan, olov — olamning asosi, deb bilgan. gyeraklit olamda hamma narsa harakatda. «oqar suvga bir soniyada ikki marta tushish mumkin emas, chunki suv har daqiqada yangilanib turadi». olamda turg‘unlik yo‘q. harakat butun tabiatga, barcha …

3 / 19

ti zenon (490-430 yillar) o‘z ustozining ta’limotini himoya qildi va uni rivojlantirdi. sofistlar falsafasi katta o‘rin tutadi. sofistlar antropologiya (inson haqidagi fan) va gnoseologiya (bilish to‘g‘risidagi fan) muammolari bilan shug‘ullangan. ularning ta’limoti suqrot falsafasiga ham ma’lum darajada ta’sir ko‘rsatgan. ksenofan (yeramizdan avvalgi yi — v asr) shoir va faylasuf bo‘lgan. tabiat - o‘zgarmas va harakatsizdir, «hamma narsa yerdan unib chiqadi va pirovardida yana yerga qaytadi». biz hammamiz yerdan tug‘ilganmiz va yerga aylanamiz». birinchi bo‘lib, bilishning imkoniyati va chegarasi haqida fikr yuritgan. bu yunon gnoseologiyasining rivojiga turtki bo‘ldi. eley falsafiy maktabi namoyandalari aflotun «g’oyalar dunyosi va soyalar dunyosi» ta’limotining asoschisidir. uningcha, g‘oya haqiqiy borliq, biz biladigan va yashaydigan dunyo esa uning soyasidir. aflotunning fikricha, davlatning to‘rtta shakli mavjud: teokratiya; oligarxiya; demokratiya; tiraniya. aflotunning ideal davlat to‘g‘risidagi orzulari negizida adolat g‘oyasi yotadi. aflotun ijtimoiy-siyosiy masalalarga doir «davlat», «qonunlar», «siyosat» va «kritiy» nomli asarlar yozib qoldirgan. «davlat» asarida jamiyat haqida, uning ideal siyosiy …

4 / 19

lm-fan rivojida aleksandr tomonidan ko‘rsatilgan himmat va rag‘batlar muhim ahamiyat kasb etgan. 01 02 03 04 arastu (384 — 322 yillar) (asli — aristotel) faylasuf olamdagi narsa va hodisalar to‘rtta sababga ega. bular — moddiy sabab, ya’ni modda (materiya); shakliy sabab yoki shakl; yaratuvchi sabab; pirovard sabab yoki maqsad sabablardir. yaratuvchi sabab, arastu talqinicha, harakat manbaidir. demokrit— moddiy dunyo, abadiy va poyonsiz, cheksiz-chegarasiz reallikdir, olam mayda moddiy zarrachalardan, ya’ni atomlardan va bo‘shliqdan iborat deya ta’lim byeradi. demokrit tasodifiyatni inkor etgan. u «na tabiatda na jamiyatda xech bir narsa tasodifan paydo bo‘lmaydi», deb yozgan. demokritning falsafiy qarashlarida axloqiy ta’limot muhim o‘rin tutadi. atomlar va bo‘shliq o‘zaro yaxlit abadiy ibtidodir. atomlar — bo‘linmas va o‘zgarmas, sifat jihatdan bir xil, uning miqdori shakli singari behisobdir. harakat, degan edi demokrit, atomlardan iborat moddaning abadiy, tabiiy holatidir. 01 02 03 04 demokritning qarashlari ham muhim o‘rin tutadi. me’yor, deydi faylasuf, axloqning tabiat insonlarga in’om etgan …

5 / 19

tomonidan davom ettirilgan. foma akvinskiy mo‘’tadil realizmning yana bir yirik vakili bo‘lib hisoblanadi. foma o‘sha davr uchun arastu natur falsafasini ilohiyot bilan birlashtirishga harakat qilgan. akvinskiy ta’limoticha, dunyo erarxik narvondan iboratdir. uning eng quyi qismida yer va 4 elementdan iborat bo‘lgan hamma narsalar mavjuddir. odam ruhi xudo va moddiy dunyo o‘rtasidagi joyni egallaydi. faylasuf mo‘’tadil realizm pozitsiyasida turgan va sxolastikaning eng yirik namoyandasi bo‘lgan. uning fikricha, natural falsafada tafakkur va arastu mantiqiy ta’limoti yordamida xudo mavjudligi haqidagi haqiqatga yerishishi mumkin. 01 02 03 04 foma akvinskiy (1224-1292) dunyoviy jamiyat tepasida esa, papa boshchiligidagi ilohiy davlat turadi. yerdan uzoqlashgan sari u ilohiylashib boradi. butun koinot tuzilishi uch shaxsni birlashtirgan yagona xudo tomonidan boshqarilib turadi. akvinskiy ta’limotidan keyinchalik «tomizm» oqimi shakllandi va u «neotomizm» tarzida g‘arbda hozir ham saqlanib qolgan. kuzanskiy ta’limoticha, xudo hamma narsalarda mavjud, shuningdek, hamma narsalar xudoda mavjud. eng oliy haqiqatlarni bilish, sxolastik fikrlash bilan emas, balki, tajriba asosida …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "g‘arbfalsafa ta'limi"

prezentatsiya powerpoint 3- mavzu: g‘arb falsafasining ustuvor yo`nalishlari va ularning fan taraqqiyotiga ta’siri (2 soat) ma’ruza o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innavatsiyalar vazirligi ma’ruzachi: fal. f. d., prof dilrabo tursunovna amridinova reja 1. qadimgi yunonistonda falsafa ilmining shakllanishi. melit maktabi va eley maktabi. 2. ilk o‘rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. 3. g'arb uyg'onish davri va falsafiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 4.yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo‘nalishlari. 5. xviii asr yevropa falsafasining ma'rifiy xususiyatlari. xx-xxi asr g'arb falsafasining oqimlari va g'arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. 1 2 asosiy adabiyotlar: 1. madaeva sh.o. va boshqalar. falsafa. –toshkent.: mumtoz so...

This file contains 19 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "g‘arbfalsafa ta'limi", click the Telegram button on the left.

Tags: g‘arbfalsafa ta'limi PPTX 19 pages Free download Telegram