ekonometrik modellarning axborot ta’minoti va statistikaning asosiy tushunchalari

DOCX 13 sahifa 253,9 KB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 253,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

ekonometrik modellarning axborot ta’minoti va statistikaning asosiy tushunchalari 2-ma’ruza ekonometrik modellarning axborot ta’minoti va statistikaning asosiy tushunchalari reja: 2.1. iqtisodiy ma’lumotlar va ularni qayta ishlash 2.2. iqtisodiyotda omillar va ularning turlari 2.3. ekonometrik modellarni tuzishga va unda qatnashadigan ma’lumotlarga qo’yiladigan talablar 2.1. iqtisodiy ma’lumotlar va ularni qayta ishlash mavzuni boshlashdan avval ma’lumot sshchzining ma’nosini tushunib olaylik. ma’lumot biror narsa haqidagi xabar. bu xabar statistik kuzatuvlar natijasida olinadi. agar biz iqtisodiy jarayonni kuzatayotgan bshchlsak, u holda olingan xabar yoki ma’lumot iqtisodiy ma’lumot bo’ladi, ya’ni iqtisodiy jarayonning qaysidir tomoni haqidagi ma’lumotni beradi. kuzatuv natijasida to’plangan iqtisodiy ma’lumotlar qayta ishlanadi va olingan natijalar iqtisodiy jarayonni tadqiq qilishda asos bo’lib xizmat qiladi. iqtisodiy ma’lumotlarni qayta ishlash. iqtisodiy ma’lumotlar bir necha turdagi statistik kuzatuvlar natijasida olinadi. statistik kuzatish deganda o’rganilayotgan hodisa va jarayonlar to’g’risidagi ma’lumotlarni ma’lum bir yagona ilmiy-tashkiliy dastur bo’yicha qayd qilishga va to’plashga tushuniladi. statistik kuzatish qanchalik to’g’ri, bir necha bor ilmiy-tashkiliy ekspertizalardan …

2 / 13

a organlari uy xo’jaligini o’rganish uchun maxsus tanlab kuzatishlar o’tkazishadi, aholi ro’yxati va boshqa maxsus kuzatishlar yordamida to’plangan ma’lumot. statistik kuzatish tashkil etilishiga qarab: statistik hisobot va maxsus uyushtirilgan statistik kuzatishlarga (tekshirishlarga) bo’linadi. statistik kuzatishning muhim qoidalaridan biri – kuzatish o’tkazishda to’plam birliklarini qamrab olish masalasidir. bu masala ham makon, ham zamon chegarasida to’g’ri hal etilsa maqsadga muvofiqdir. to’planayotgan ma’lumotlarning aniqligi, haqqoniyligi va ob’ektivligi haqida hech qanday shubha bo’lmasligi kerak. agarda qandaydir bir shubha tug’ilsa (uni hajmidan qat’iy nazar), to’plamga kiritilgan har bir ko’rsatkich mustaqil ekspertlar tomonidan tekshirib ko’rilgani ma’qul. bu erda gap arifmetik hisob-kitob ustida ketmayapti, balki har bir birlikni ob’ektiv haqiqatni aks ettirishi ustida bormoqda. ma’lumotlarni to’plash yagona (hamma ob’ektlar bo’yicha) dastur va metodologiya bilan amalga oshirilishi shart, aks holda, ular keraksiz ma’lumotlarga aylanadi. o’rganilayotgan hodisa bo’yicha statistik kuzatish o’tkazish natijasida u haqida ko’pdan-ko’p va turli-tuman tarqoq ma’lumotlar to’planadi. bu ma’lumotlar asosida hali hech qanday fikr yuritib bo’lmaydi, …

3 / 13

va tahlil qilishning keng tarqalgan metodlaridan biri guruhlashdir. statistikada guruhlash deb to’plam birliklarini eng muhim belgilari bo’yicha bir xil guruh va guruhchalarga ajratib o’rganishga aytiladi. guruhlash metodi statistikada ko’p yillardan (xviii asr) beri qo’llanib kelinmoqda. bu metodni qo’llashdan maqsad, to’plam birliklarini qanday bir bo’laklarga bo’lish emas, balki faqat shu hodisaga xos xususiyatlarni ochib berish, undagi mavjud tendentsiya va qonuniyatni baholash, miqdor o’zgarishlardan sifat o’zgarishlarga, sifat o’zgarishlardan miqdor o’zgarishlarga o’tish jarayonlarini aniqlash va baholashdir. guruhlash metodi oldida o’rganilayotgan to’plam birliklarini tiplarga ajratish, hodisalar o’rtasidagi bog’lanishlarni va to’plam tuzilishini o’rganish vazifalari ham turadi. bu vazifalar guruhlashning uch (tipologik, analitik, tuzilmaviy) turidan foydalanish orqali hal qilinadi. masalan, aholining qaysi bir qismi mehnat resursi ekanligini aniqlash maqsadida ular quyidagi guruhlarga bo’lib o’rganiladi: 15 yoshgacha – ishga layoqatsiz kishilar 16 - 55 yosh – ishlash yoshidagi ayollar 16 – 60 yosh – ishlash yoshidagi erkaklar 55 yosh va undan yuqori – nafaqa yoshidagi ayollar 60 …

4 / 13

soni tovarning umumiy hajmi (ming so’m) 1 2 3 4 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 10 ming so’mgacha 10-15 15-20 20-30 30-50 50-60 60-70 70-100 100-200 200 va undan yuqori 15 8 13 3 9 7 3 8 22 12 93,0 112,0 200,0 68,0 378,0 385,0 180,0 600,0 2400,0 3744,0 jami 100 8160,0 ko’rinib turibdiki, ushbu keltirilgan guruhlash ma’lumotlari etarli darajada yaqqol emas va umumiy qonuniyatni ifodalab bermayapti. bu erda faqat to’plam tuzilishini payqay olishimiz mumkin, xolos. tovarning umumiy hajmi va tovarlarning narhi bo’yicha guruhlar o’rtasidagi bog’lanish darajasini aniqlash maqsadida yuqoridagi o’nta guruhni 5 ta guruhga ajratib tegishli ko’rsatkichlarni hisoblaymiz (2.2 – jadval). ushbu usulda yangi guruhlar soni boshlang’ich guruhlarning tegishli oraliqlarini qo’yilgan maqsadga muvofiq yiriklashtirish yo’li bilan aniqlanadi. masalan, shartga binoan ikkinchi guruhga 10 ming so’mdan 20 ming so’mgacha tovaroborot hajmiga ega bo’lgan 2 va 3-guruhdagi tovarlar kiradi (8+13). xuddi shu tariqa ular bo’yicha …

5 / 13

o’rganish qurollaridan biri hisoblanadi va hozirgi kunda birorta ma’ruzani yoki ommaviy chiqishlarni, taqdimotlarni, gazeta, jurnallarda chop etiladigan maqolalarni, televizordagi maxsus eshittirishlarni va hatto reklama industriyasini statistik grafiklarsiz tassavur ham qilib bo’lmaydi. grafiklar o’quvchining diqqatini o’ziga tez jalb etish bilan birga ma’lumotlarni esda saqlash va tasavvur qilishga zamin yaratadi. ular ko’rish va tushunish qiyin bo’lgan ayrim qonuniyatlarni aniqlashda va tasvirlashda muhim o’rin egallaydi. statistik grafiklar – bu raqamli miqdorlar va ularning nisbatini nuqta, chiziq, figura va boshqa geometrik shaklda shartli tasvirlanishidir. grafiklarning turlari. qo’yilgan maqsad va vazifalarning echimiga qarab grafiklar quyidagi turlarga bo’linadi: -taqqoslash nisbiy miqdorlarini aks ettiruvchi grafiklar; -dinamika nisbiy miqdorlarini aks ettiruvchi grafiklar; -tuzilmaviy nisbiy miqdorlarini aks ettiruvchi grafiklar; -davlat buyurtmalari, rejalar va shartnomalarning bajarilishini nazorat qilishni aks ettiruvchi grafiklar; -hodisa va voqealarning hududlar miqyosida joylashishini va yoyilishini aks ettiruvchi grafiklar; -taqsimot qatorlarini aks ettiruvchi grafiklar. diagrammalar. diagrammalar chiziqli, ustun (yoki lenta) shaklli diagrammalar, sektorli, tasvirli ko’rinishlarda bo’ladi. chiziqli …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ekonometrik modellarning axborot ta’minoti va statistikaning asosiy tushunchalari" haqida

ekonometrik modellarning axborot ta’minoti va statistikaning asosiy tushunchalari 2-ma’ruza ekonometrik modellarning axborot ta’minoti va statistikaning asosiy tushunchalari reja: 2.1. iqtisodiy ma’lumotlar va ularni qayta ishlash 2.2. iqtisodiyotda omillar va ularning turlari 2.3. ekonometrik modellarni tuzishga va unda qatnashadigan ma’lumotlarga qo’yiladigan talablar 2.1. iqtisodiy ma’lumotlar va ularni qayta ishlash mavzuni boshlashdan avval ma’lumot sshchzining ma’nosini tushunib olaylik. ma’lumot biror narsa haqidagi xabar. bu xabar statistik kuzatuvlar natijasida olinadi. agar biz iqtisodiy jarayonni kuzatayotgan bshchlsak, u holda olingan xabar yoki ma’lumot iqtisodiy ma’lumot bo’ladi, ya’ni iqtisodiy jarayonning qaysidir tomoni haqidagi ma’lumotni beradi. kuzatuv natijasida to’pla...

Bu fayl DOCX formatida 13 sahifadan iborat (253,9 KB). "ekonometrik modellarning axborot ta’minoti va statistikaning asosiy tushunchalari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ekonometrik modellarning axboro… DOCX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram