fan: amaliy o‘zbek (rus) tili

PPTX 44 pages 39.1 MB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.1 MB

File type PPTX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

mavzu : nutqning uslubiy shakllari. fan: amaliy o‘zbek (rus) tili. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi qo‘qon davlat universiteti fan o’qituvchisi, dotsent: s.a.usmonova 2-ma’ruza mashg’uloti: nutq uslublarining qiyosiy tavsifi reja: 1.nutq uslublarining shakllanishi, turlari. 2. lingvistik uslubshunoslik. 3. nutqning kommunikativ sifatlari. tayanch tushunchalar: 1. nutqning to‘g‘riligi - nutqning adabiy til me’yorlariga mosligi. 2. nutqning aniqligi - so’zning o’zi ifodalayotgan voqelikka mosligi. 3. mantiqiy nutq - yaxlit bir tizim asosida shakllangan, fikrlar rivoji izchil bo’lgan nutq. 4. nutq uslubi - tilning inson faoliyatining ma’lum sohasi bilan bog‘liq vazifalariga ko‘ra ajralishi. 5. subyektiv baho – muallifning munosabati. 6. ritorik so‘roq gaplar – javobi mazmunidan ifodalanadigan gaplar. 7. uslubiy bo‘yoq – qaysi uslubda qo‘llanishini ko‘rsatish belgisi. 8. uslubiy xoslangan so‘z – ma’lum uslub doirasida ko‘p ishlatiladigan so‘z. 9. vazifaviy uslub turlari: 1.so‘zlashuv uslub. 2.rasmiy uslub. 3.ilmiy uslub. 4. publisistik uslub. 5.badiiy uslub. adabiyotlar: n.mahmudov. o’qituvchi nutq madaniyati. –t.: 2007. s.muhammedova va boshqalar. nutq madaniyati. t.: …

2 / 44

ida til vositalarining bunday tanlab olinishi nutqning xilma-xil koʻrinishlarining paydo boʻlishiga olib keladi. uslub qadimgi rim va gretsiyada ishontirish san’ati hindistonda nutqning bezash vositasi arablarda diniy e’tiqod va qoidalariga to’g’ri keladigan kiyimlari filologik termin sifatida qo’llanilishi keying asrlardan boshlangan vazifaviy uslublar tildan farq qiladigan alohida hodisa emas, balki adabiy til sistemasi ichida qaraladigan, o’ziga xos xususiyatlari, xizmat qilish doirasi bilan bir-biridan farq qilib turadigan yordamchi sistemadir. uslub uslub adabiy til nutq uslublarining harakatda olinishi, aniq amalga oshishi nutq uslublari deyiladi. 5. badiiy uslub 3. ilmiy uslub 2. rasmiy uslub 1. so’zlashuv uslubi 4. publisistik uslub so‘zlashuv uslubi kundalik hayotda uyda, ish joylarida va boshqa joylarda kishilarning bir-biri bilan erkin muloqotga kirishuvi so’zlashuv uslubi orqali amalga oshadi. oddiy so’zlashuv uslubida so’zlovchi nutq vaziyatidan kelib chiqib, axborot uchun eng kerakli so’zlarnigina tanlaydi. qolganlari nutqiy vaziyatdan bilinib turadi yoki imo-ishora va mimikalar bilan to’ldiriladi. so’zlashuv uslubida gap bo’laklarining tartibi ham ancha erkin bo’ladi. …

3 / 44

chilik-qonun, farmon, jinoiy aktlar idoraviy-devonxona - buyruq, ariza, bildirgi. diplomatik-nota,bayonotnoma, bitim. ilmiy uslub ilmiy uslub - fan, texnika va ishlab chiqarish bilan bogʻliq boʻlgan vazifaviy uslubdir. bu uslubda tabiat va ijtimoiy hayotdagi hodisalar aniq taʼriflanadi, tushuntiriladi. vazifaviy uslubning bu turi terminologik va mavhum leksikaning, murakkab sintaktik tuzilmalarning qoʻllanishi, soʻzlarning asosan aniq, toʻgʻri maʼnoda ishlatilishi, maxsus iboralarga egaligi va shu kabilar bilan ajralib turadi. ilmiy uslubda yana fanning turli sohalariga oid ramz (simvol) va belgilar, raqamlar ham ishlatiladi. ilmiy uslub ilmiy ish uslubi ilmiy-texnik uslub ilmiy-publitsistik uslub ilmiy-ommabop uslub publitsistik uslub ommaviy axborot vositalari,oliy majlis yig’inlarida, turli xil anjumanlarda qo’llaniladigan nutq uslubi publitsistik uslub sanaladi. publitsistik uslubning o’ziga xos xususiyati shundaki, u muayyan ijtimoiy masalalarga faol munosabatda bo’lish, hozirjavoblik, ta’sirchanlik belgilariga ega. ushbu nutq uslubi ijtimoiy masalalarga harakatchanligi tufayli unda ijtimoiy-siyosiy, tushunchalarni ifodalovchi so’zlar ko’proq qo’llanadi. masalan: isyon, irqchilik, siyosiy tanglik, bitim va boshqalar. publitsistik uslubning shakllari og’zaki shakli radio,televideniyeda siyosiy …

4 / 44

rni chetdan kuch jalb qilmasdan, o’z kuchimiz bilan, o’zaro kengmuhokama qilish yo’li bilan bevosita bartaraf qiladigan bo’lib qoldik. ikkinchidan, o’rtoq rafiqam, oilamizni tashkiliy xo’jalik jihatdan misli ko’rilmagan darajada mustahkamladik. men bu bobda faktlarga murojaat qilib o’tirmayman, chunki ordenli onangiz o’zlarining har bir tarixiy kelishlarida bu narsani ayrim ravishda qayd qildilar. badiiy uslub tilning kommunikativ va estetik vazifalari birligi bilan boshqa uslubga xos unsurlardan keng foydalanishi, ekspressiv va tasviriy vositalarning koʻp ishlatilishi, soʻzlarning obrazli, koʻchmametaforik qoʻllanishi va shu kabi belgilari bilan ajralib turadi. til materialini qamrab olish imkoniyatining kengligi, umumxalq tilida mavjud boʻlgan barcha lugʻaviy birliklarning ishtirok etaverishi va ularning muhim bir vazifaga - estetik vazifani bajarishga xizmat qilishini badiiy nutq uslubining oʻziga xos xususiyati deb qarash kerak boʻladi, chunki ana shunday imkoniyat boshqa vazifaviy uslubda chegaralangandir. do‘rmanchaga ketdim o‘tib, yoqamni har soat tutib. yetdim ul oqshom g’am yutib, dashti qaroqchizor ekan. muqimiy. “o‘rnini top” mashqi boboy, bu yerdan yaxshilicha ketin. …

5 / 44

uchun nutq jozibador bo’lishi ham kerak. notiq dionis galikarnas esa nutqda maqsadga muvofiqlikni muhim deb hisoblagan. xullas, qadimgi rim notiqlik san’ati nazariyotchilari asosiy e’tiborni nutqning har tomonlama yaxshi bo’lishiga qaratganlar. 26 27 nutq to’g’riligi ta’sirchanligi mantiqiyligi aniqligi maqsadga muvofiqligi tozaligi o’qituvchi nutqinig to’g’riligi. nutqning to’g’riligi uning adabiy til me’yorlariga mosligidir. nutqning to’g’ri bo’lishi - bu uning bosh aloqaviy sifati sanaladi. nutqning to’g’ri tuzilgan bo’lishi tomonlarning - so’zlovchi va tinglovchining, yozuvchi va o’quvchining bir-birlarini tez va oson tushunishlarini ta’minlaydi. agar nutq to’g’ri bo’lmasa, u aniq ham, maqsadga muvofiq ham, mantiqiy ham bo’la olmaydi. 28 v.g.kostomarovning fikricha: to’g’rilik deganda, nutq madaniyatining zarur va birinchi sharti sifatida adabiy tilning ma’lum paytda qabul qilingan me’yorga qat’iy va aniq muvofiq kelishini, uning talaffuz, imloviy, lug’at va grammatik me’yorlarini egallashni tushunish lozim bo’ladi. v.g.kostomarov 29 30 so’zlardagi urg’uning ko’chishi bilan ma’noning o’zgarib ketishi mumkinligini unutmaslik kerak. bu ham nutqning buzilishiga olib keladi. mantiqiy urg’u ma’noni ta’kidlash …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fan: amaliy o‘zbek (rus) tili"

mavzu : nutqning uslubiy shakllari. fan: amaliy o‘zbek (rus) tili. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi qo‘qon davlat universiteti fan o’qituvchisi, dotsent: s.a.usmonova 2-ma’ruza mashg’uloti: nutq uslublarining qiyosiy tavsifi reja: 1.nutq uslublarining shakllanishi, turlari. 2. lingvistik uslubshunoslik. 3. nutqning kommunikativ sifatlari. tayanch tushunchalar: 1. nutqning to‘g‘riligi - nutqning adabiy til me’yorlariga mosligi. 2. nutqning aniqligi - so’zning o’zi ifodalayotgan voqelikka mosligi. 3. mantiqiy nutq - yaxlit bir tizim asosida shakllangan, fikrlar rivoji izchil bo’lgan nutq. 4. nutq uslubi - tilning inson faoliyatining ma’lum sohasi bilan bog‘liq vazifalariga ko‘ra ajralishi. 5. subyektiv baho – muallifning munosabati. 6. ritorik so‘roq gaplar – javobi mazmunidan ifodalanadig...

This file contains 44 pages in PPTX format (39.1 MB). To download "fan: amaliy o‘zbek (rus) tili", click the Telegram button on the left.

Tags: fan: amaliy o‘zbek (rus) tili PPTX 44 pages Free download Telegram