neoliberalizm g‘oyalarining mohiyati va ahamiyati

PPTX 24 pages 1.3 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

mavzu: neoliberalizm g‘oyalarining mohiyati va ahamiyati mavzu: neoliberalizm g‘oyalarining mohiyati va ahamiyati reja: neoliberalizm konsepsiyasi f. xaek va uning ijtimoiy-iqtisodiy g‘oyalari v. oyken “iqtisodiy tizim tiplari” haqida l. erxardning iqtisodiy islohotlari ijtimoiy bozor xo‘jaligi konsepsiyasi monetarizm konsepsiyasi va asosiy qoidalari is–lm modeli ayirboshlash tenglamasi pul massasi va iqtisodiy sikllar monopoliyalarning shakllanishi neoliberalizm konsepsiyasi neoliberalizm xx asrning 30-yillarida liberal g‘oyalarning inqirozi ortidan shakllandi. u klassik liberalizmga xos bo‘lgan erkin raqobat, bozor mexanizmi va xususiy mulk ustuvorligini yangicha sharoitda qayta talqin etdi. neoliberallar iqtisodiyotda davlatning rolini keskin kamaytirish, raqobat uchun qulay muhit yaratish tarafdori bo‘ldilar. ularning fikricha, davlat iqtisodiyotda “futbol hakami” rolini o‘ynashi kerak — ya’ni u o‘yinni boshqarmaydi, faqat qoidalar buzilmasligini nazorat qiladi. neoliberalizmning mohiyatida iqtisodiy erkinlik, xususiy tashabbus, narxlarning erkin shakllanishi, monopoliyaga qarshi siyosat, tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash kabi g‘oyalar yotadi. bu yo‘nalish g‘arb mamlakatlarida iqtisodiy o‘sish va barqarorlikni ta’minlashda muhim o‘rin tutdi. ayniqsa, germaniya, aqsh, buyuk britaniya kabi davlatlarda neoliberal siyosat …

2 / 24

a ko‘ra, iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlar “o‘z-o‘zidan yuz beradigan tartib” asosida rivojlanadi, ularni markazlashgan davlat boshqaruvi bilan boshqarish mumkin emas. xaek markaziy rejalashtirishni “ma’muriy despotizm” deb atab, uni erkin jamiyatga zid deb hisoblagan. u mikroiqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish orqali butun iqtisodiy tizimning harakatini tushuntirish mumkinligini isbotlagan. bozor mexanizmi axborot oqimi orqali resurslarni optimal taqsimlaydi, narxlar esa iqtisodiy signallar sifatida ishlaydi. xaek pul emissiyasining davlat qo‘lida bo‘lishini tanqid qilib, xususiy banklar o‘rtasidagi raqobat orqali barqaror pul tizimi yaratilishini taklif etgan. uning g‘oyalari bugungi kunda ham bozor erkinligi va davlat cheklovlari o‘rtasidagi muvozanatni tushunishda muhim nazariy asos bo‘lib qolmoqda. v. oyken “iqtisodiy tizim tiplari” haqida valter oyken (1891–1950) neoliberal maktabning muhim namoyandasi bo‘lib, u “milliy iqtisodiyot asoslari” asarida iqtisodiy tizimlarning ideal va real tiplari haqidagi g‘oyani ilgari surgan. uning fikricha, har bir mamlakat iqtisodiyoti pul, mehnat, foyda, baho kabi bir xil elementlardan iborat bo‘lsa-da, ularning ishlash usuli boshqacha bo‘ladi. bu farq mamlakatning …

3 / 24

keyingi germaniya iqtisodiyotini tiklashda muhim rol o‘ynagan. u neoliberal tamoyillar asosida “iqtisodiy mo‘jiza”ni amalga oshirdi. 1948-yilda erxard boshchiligida pul islohoti o‘tkazilib, eski markalar o‘rniga yangi valyuta joriy qilindi. narxlar barqarorlashdi, “qora bozor” yo‘qoldi, ishlab chiqarish qayta tiklandi. u “mavjud iqtisodiyotni markazlashgan rejadan bozorga o‘tkazish” g‘oyasini ilgari surdi. erxard davlatning iqtisodiyotdagi rolini kamaytirgan bo‘lsa-da, muhim tarmoqlarni — metallurgiya, energetika, ko‘mir sanoatini qo‘llab-quvvatladi. bu davlat va bozor o‘rtasidagi muvozanatni saqlab qoldi. aqshning “marshall rejasi” doirasidagi yordami ham germaniyaning tiklanishiga turtki bo‘ldi. 1950-yilga kelib mamlakat urushdan oldingi ishlab chiqarish darajasiga yetdi. erxardning siyosati iqtisodiy barqarorlik, erkin raqobat va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash orqali ijtimoiy farovonlikka erishish mumkinligini amalda isbotladi. shu sababli u “ijtimoiy bozor xo‘jaligi” modelining asoschisi sifatida tan olingan. ijtimoiy bozor xo‘jaligi konsepsiyasi “ijtimoiy bozor xo‘jaligi” tushunchasini nemis iqtisodchisi alfred myoller-armak 1947-yilda fanga kiritgan. bu konsepsiya bozor erkinligi bilan ijtimoiy adolatni uyg‘unlashtiradi. uning mohiyatida raqobat, xususiy mulk va bozor mexanizmi asosida ishlab chiqarish yuritish …

4 / 24

tisodiy tartibni yaratishga qaratilgan. monetarizm konsepsiyasi va uning asosiy qoidalari monetarizm ta’limoti 1950–1960-yillarda keynschilikka qarshi nazariya sifatida paydo bo‘ldi. uning asoschisi — amerikalik iqtisodchi milton fridmen (1912–2006) bo‘lib, u iqtisodiy jarayonlarda pulning roli markaziy o‘rin tutishini isbotlab berdi. fridmen fikriga ko‘ra, iqtisodiyotning barqarorligi davlat aralashuvida emas, balki pul massasining oqilona boshqarilishida. monetarizmning mohiyati shundaki, iqtisodiy o‘sish va inflyatsiya pul miqdorining o‘zgarishiga bevosita bog‘liq. bozor tabiatan o‘zini-o‘zi tartiblash xususiyatiga ega, davlat aralashuvi esa bu muvozanatni buzadi. shu sababli monetaristlar davlat iqtisodiyotga kamroq aralashib, faqat pul muomalasini nazorat qilish bilan cheklanishini tavsiya etadilar. fridmen “pul miqdori barqaror o‘sib borsa, iqtisodiyotda uzoq muddatli barqarorlik ta’minlanadi” degan g‘oyani ilgari surgan. u keynschilarning davlat xarajatlarini oshirish orqali talabni rag‘batlantirish usulini tanqid qilib, bu inflyatsiyani kuchaytiradi, deb hisoblagan. monetaristlar bozorni mustaqil mexanizm deb bilib, narxlar va foiz stavkalari orqali muvozanatni tiklashni asosiy iqtisodiy vosita sifatida ko‘rsatganlar. natijada, monetarizm zamonaviy bozor iqtisodiyoti siyosatining muhim tayanchiga aylandi. is–lm …

5 / 24

bu yalpi daromadning oshishiga olib keladi. aksincha, foiz stavkalari oshsa, lm egri chizig‘i chapga siljiydi, bu investitsiyalarning kamayishiga sabab bo‘ladi. keyinchalik bu model asosida neo-keynschilik nazariyasi shakllandi, unda keynschilar va monetaristlarning qarashlari uyg‘unlashtirilgan. is–lm modeli iqtisodiy siyosatni tahlil qilish, pul va tovar bozorlari o‘rtasidagi o‘zaro aloqalarni tushunish uchun asosiy vosita sifatida keng qo‘llaniladi. u iqtisodiy muvozanatni nazariy jihatdan ifodalovchi eng mashhur model hisoblanadi. ayirboshlash tenglamasi pulning miqdoriy nazariyasi doirasida irving fisher (1867–1947) tomonidan ishlab chiqilgan ayirboshlash tenglamasi m·v = p·q ko‘rinishida ifodalanadi. bu yerda m – muomaladagi pul miqdori, v – pulning aylanish tezligi, p – narxlar darajasi, q esa ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlar hajmini bildiradi. ushbu tenglama pul massasi bilan narxlar o‘rtasidagi bevosita bog‘liqlikni ko‘rsatadi. agar muomaladagi pul miqdori ko‘paytirilsa, boshqa shartlar o‘zgarmagan holda, baholar ham mutanosib ravishda oshadi. fisherga ko‘ra, iqtisodiy barqarorlik uchun pul massasi ishlab chiqarish hajmiga mos bo‘lishi lozim. u pulning aylanish tezligi doimiy, ishlab …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neoliberalizm g‘oyalarining mohiyati va ahamiyati"

mavzu: neoliberalizm g‘oyalarining mohiyati va ahamiyati mavzu: neoliberalizm g‘oyalarining mohiyati va ahamiyati reja: neoliberalizm konsepsiyasi f. xaek va uning ijtimoiy-iqtisodiy g‘oyalari v. oyken “iqtisodiy tizim tiplari” haqida l. erxardning iqtisodiy islohotlari ijtimoiy bozor xo‘jaligi konsepsiyasi monetarizm konsepsiyasi va asosiy qoidalari is–lm modeli ayirboshlash tenglamasi pul massasi va iqtisodiy sikllar monopoliyalarning shakllanishi neoliberalizm konsepsiyasi neoliberalizm xx asrning 30-yillarida liberal g‘oyalarning inqirozi ortidan shakllandi. u klassik liberalizmga xos bo‘lgan erkin raqobat, bozor mexanizmi va xususiy mulk ustuvorligini yangicha sharoitda qayta talqin etdi. neoliberallar iqtisodiyotda davlatning rolini keskin kamaytirish, raqobat uchun qulay muhit yarat...

This file contains 24 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "neoliberalizm g‘oyalarining mohiyati va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: neoliberalizm g‘oyalarining moh… PPTX 24 pages Free download Telegram