borliq – falsafa kategoriyasi

PPT 21 стр. 199,0 КБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 199,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

powerpoint presentation 3-mavzu: borliq – falsafa kategoriyasi. makon va vaqt, harakat va rivojlanish. reja: falsafa tarixida borliq muammosi. (ontologiya) makon va vaqt borliqning fundamental shakllari. falsafa tarixida harakatning talqini. harakat tiplari va shakllari. faylasuflar qadim zamonlardan buyon “borliq” va “yo'qliq” haqida bahs yuritishgan. ular borliqning vujudga kelishi, mohiyati, xususiyatlari va shakllari haqida ko'plab asarlar yozishgan. xo'sh, borliq nima? bu savol bir qarashda juda oddiy ko'ringani bilan unga shu paytgacha barcha kishilarni birday qanoatlantiradigan javob topilgani yo'q. bu holat borliqga turlicha nuqtai nazarlardan qarashlarning mavjudligi bilan izohlanadi. masalan, ayrim faylasuflar borliqni moddiylik, moddiy jismlar bilan bog'lab tushuntirishadi. ularning nuqtai nazarlaricha, borliq — ob'ektiv realliknigina qamrab oluvchi tushunchadir. u holda fikr, inson tafakkuri, o'y-xayollarimiz borliq tushunchasidan chetda qolar ekanda, degan savolga ular, bunday tushunchalar ob'ektiv reallikning hosilasidir, deb javob berishadi. falsafaning borliq haqidagi ta'limotni izohlaydigan qismi bu ta'limotni izohlaydigan qismi ontologiya deb ataladi. (bu tushunchani falsafada birinchi bor volf qo'llagan). olam va …

2 / 21

sosiy mohiyatini tashkil etadi, deb hisoblangan. chunki bu g'oya bo'yicha, har qanday o'zgarish va harakatning asosida olov yotadi va u borliqqa mavjudlik baxsh etadi. qadimgi yunon faylasufi suqrot borliqni bilim bilan qiyoslaydi va uningcha, biror narsa, biz uni bilsakgina bor bo'ladi, insonning bilimi qancha keng bo'lsa, u shuncha keng borliqni qamrab oladi, deb hisoblaydi.qadimgi dunyoning atomist olimi demokrit borliq atomlar majmuasidan iborat, deb tushuntirgan. uning fikricha, borliqning mohiyati uning mavjudligidadir. mavjud bo'lmagan narsa yo'qlikdir. islom ta'limotida borliq iloxiy voqelikdir. ya'ni, u olloh yaratgan mavjudlikdir. bu borada vahdati vujud va vahdati mavjud ta'limotlari bo'lgan islom diniga mansub mutafakkirlar borliq haqidagi ta'limotni har taraflama rivojlantirganlar. masalan, forobiy fikricha, ilk borliq azaliy ollohning o'zidir. beruniy fikricha, borliq shunday umumiylikki, u hamma narsaning asosida yotadi, demak, borliq hamma narsaning asosidir. evropada o'tgan olimlar david yum va jorj berkli borliqni sezgilarimiz majmuasi, deb talqin etishgan. gegel esa borliqni mavhumlik, mutlaq ruhning namoyon bulishi, deb ta'riflaydi. …

3 / 21

tarzda va shakllarda namoyon bo'lib, hammasi mavjudlik belgisi ostida umumlashib, borliq tushunchasiga kiradi. materialistik mazmundagi borliq tushunchasi ta'rifiga faqat ob'ektiv real olam, ongdan tashqaridagi, unga bog'liq bo'lmagan jismoniy mohiyatga ega bo'lgan narsalargina kiritiladi. borliqning ideal, virtual, potentsial, abstrakt, ma'naviy shakllari bu ta'rifdan tashqarida qoladi. aslida esa, borliq kategoriyasi umumiy abstraktsiya bo'lib, mavjudlik belgisi bilan barcha narsa va hodisalarni o'ziga qamrab oluvchi o'ta keng tushunchadir. u o'ziga nafaqat ob'ektiv reallikni, balki sub'ektiv reallikni ham qamrab oladi. borliq mavjuddik va reallik tushunchalaryga qaraganda ham keng roq tushunchadir. borliq shakllari inson barcha jonli narsalar jonsiz narsalardan butunlay farq qilishiga qadimdayoq e'tibor bergan, lekin buni ancha keyin tushunib etgan. jonli narsalar dunyosida inson alohida o'rin egallaydi. u barcha jonli narsalardan butunlay farq qiladi. insonning bu asosiy farqi uning ongida, ideal obrazlar bilan ish ko'rish, ya'ni mavhum fikrlash va o'zini fikrlovchi jonzot sifatida anglash qobiliyatida namoyon bo'ladi. shunday qilib, borliqning umumiy manzarasini yaratish zaminidan notirik …

4 / 21

– butun tabiiy va sun'iy dunyo, shuningdek tabiatning barcha holatlari va hodisalari (yulduzlar, sayyoralar, er, suv, havo, binolar, mashinalar, aks sado, kamalak, ko'zgudagi aks va sh.k.)dir. birlamchi tabiat borlig'i ikki darajani o'z ichiga oladi. birlamchi daraja jonli ruhsiz jismlardan, ya'ni ko'payish qobiliyatiga ega bo'lgan, atrof muhit bilan moddalar va energiya almashinuvini amalga oshiradigan, lekin ongga ega bo'lmagan barcha narsalar, ya'ni sayyoramiz hayvonot va o'simliklar dunyosini o'z ichiga olgan butun biosferadan iborat. ikkilamchi daraja – bu inson va inson ongining borlig'i bo'lib, bu inson yaratgan yoki o'zgartirgan tabiatdir.tabiat makon va vaqtda cheksiz hamda abadiydir. ikkilamchi yoki inson tomonidan yaratilgan tabiat birinchi tabiatga bog'liq. bir tomondan, ikkilamchi tabiatda birlamchi tabiat materiali, boshqacha aytganda ob'ektiv birlamchi borliq mujassamlashgan, boshqa tomondan esa – unda insonning mehnati, irodasi va bilimlari, uning qalbi o'z ifodasini topgan. ikkilamchi tabiat – bu mehnat qurollari va sharoitlari, aloqa vositalari, inson ruhining ehtiyojlari, ma'rifatli borliq, moddiy va ma'naviy madaniyatni belgilovchi …

5 / 21

niy fikricha, borliq shunday umumiylikki, u hamma narsaning asosida yotadi, demak, borliq hamma narsaning asosidir. evropada o'tgan olimlar david yum va jorj berkli borliqni sezgilarimiz majmuasi deb talqin etishgan. aslida, borliq keng falsafiy tushuncha bo'lib o'ziga butun mavjudlikni, uning o'tmishi, hozir va kelajagini ham qamrab oladi. faylasuflar borliqni tushuntirish uchun yo'qlik tushunchasini unga antipod qilib olishgan va shu asosda borliqning zaruriy mohiyatini ochishga intilganlar. borliq o'ziga ob'ektiv va sub'ektiv reallikni, mavjud bo'lgan va mavjud bo'ladigan olamlarni, moddiylik va ma'naviylikni, o'tmish va kelajakni, o'limni va hayotni, ruh va jismni qamrab oluvchi umumiy tushunchadir. atrofimizdagi odam, olam, tabiat, jamiyat, tafakkur, g'oyalar, o'y-xayollarimiz barchasi birday mavjuddir, ular turli tarzda va shakllarda namoyon bo'lib, hammasi mavjudlik belgisi ostida umumlashib, borliq tushunchasiga kiradi. odam, olam, tabiat, jamiyat, tafakkur, g'oyalar, o'y- xayollarimiz mavjudlik borliq borliq mavjudlik va reallik tushunchalariga qaraganda ham kengroq tushunchadir. mavjudlik — borliqning hozirgi paytda namoyon bo'lib turgan qismi bo'lib, o'tgan va mavjud …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "borliq – falsafa kategoriyasi"

powerpoint presentation 3-mavzu: borliq – falsafa kategoriyasi. makon va vaqt, harakat va rivojlanish. reja: falsafa tarixida borliq muammosi. (ontologiya) makon va vaqt borliqning fundamental shakllari. falsafa tarixida harakatning talqini. harakat tiplari va shakllari. faylasuflar qadim zamonlardan buyon “borliq” va “yo'qliq” haqida bahs yuritishgan. ular borliqning vujudga kelishi, mohiyati, xususiyatlari va shakllari haqida ko'plab asarlar yozishgan. xo'sh, borliq nima? bu savol bir qarashda juda oddiy ko'ringani bilan unga shu paytgacha barcha kishilarni birday qanoatlantiradigan javob topilgani yo'q. bu holat borliqga turlicha nuqtai nazarlardan qarashlarning mavjudligi bilan izohlanadi. masalan, ayrim faylasuflar borliqni moddiylik, moddiy jismlar bilan bog'lab tushuntirishadi. ular...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PPT (199,0 КБ). Чтобы скачать "borliq – falsafa kategoriyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: borliq – falsafa kategoriyasi PPT 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram