vektorlar. asosiy tushunchalar. vektor ustida chiziqli amallar

PPT 56 pages 859.0 KB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 859.0 KB

File type PPT

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

powerpoint presentation m a ' r u z a . vektorlar. asosiy tushunchalar. vektor ustida chiziqli amallar. chizikli bog'liq va chiziqli erkli vektorlar tizimi. bazis. vektorni chiziqli ortogonal vektorlar sistemasi bo'yicha yoyilmasi. r e j a 1. vektorlar. asosiy tushunchalar; 2. vektor ustida chizikli amallar; 3. dekart koordinatalar sistemasi; 4. chizikli bog'liq va chiziqli erkli vektorlar tizimi; 5.bazis tushunchasi; vektorni chiziqli ortogonal vektorlar sistemasi bo'yicha yoyilmasi. vektor, skalyar miqdor, kesma, yo'nalgan kesma, nol vketor, kolleniar, komplanar, modul, birlik vektor, uchburchak qoidasi, parallelogramm qoidasi ort(bazis), dekart koordinatalar sistemasi, chiziqli amal, chiziqli ortogonal vektorlar sistemasi. tayanch iboralar: biz hayotda foydalanadigan ko'pgina kattaliklar o'zining son qiymati bilan to'liq aniqlanadi. bunday kattaliklarga skalyar kattaliklar deyiladi. masalan: yuza, hajm, og'irlik, massa, zichlik va boshqa kattaliklar. ba'zi bir kattaiklar son qiymatlari bilan birga yo'nalishlari orqali ham ifodalanadi. bunday kattaliklarga vektor kattaliklar deyiladi. vektorlar haqida asosiy tushunchalar. masalan: kuch, tezlik, tezlanish, to'lqin tarqalishi kabi miqdorlar shular jumlasidandir. …

2 / 56

i (1-chizma). a v a v 1-chizma. odatda boshi bilan oxiri ustma-ust tushadigan vektorlar nol vektor deyiladi va ko'rinishida belgilanadi. vektorning boshidan oxirigacha bo'lgan masofa vektorning uzunligi (yoki moduli) deyiladi va quyidagicha belgilanadi: , vektorning uzunligi: . vektorning uzunligi nolga teng, ya'ni ammo unig yo'nalishi aniqlanmagan. uzunligi 1 ga teng vektorga birlik vektor deyiladi. 2-ta'rif: uzunliklari teng, yo'nalishlari bir xil va parallel bo'lgan ikki vektorga teng deb ataladi, boshqacha aytganda, agar va vektorlar uchun quyidagi uchta shart bajarilsa, u holda va vektorlar teng deyiladi va agar bo'lsa, tenglik hamma vaqt bajariladi (2-chizma), aksincha dan tenglik hamma vaqt kelib chiqavermaydi. a b 2-chizma. 3-ta'rif: c d uzunliklari teng, yo'nalishlari har xil va parallel bo'lgan ikki va vektorga qarama-qarshi vektorlar deyiladi. (3-chizma): 3-chizma a b a b qarama-qarshi vektorlar uchun quyidagi munosabatlarni yoza olamiz: 5-ta'rif: bir tekislikda yoki parallel tekisliklarda yotuvchi vektorlarga komplanar vektorlar deyiladi (5- chizma). 4-ta'rif: parallel to'g'ri chiziqlarda yotuvchi …

3 / 56

bilan v nuqtani tushiramiz. natijada hosil bo'lgan vektor va vektorlarning yig'indisi deyiladi va kabi yoziladi. vektorlarni bunday qo'shish qoidasi «uchburchak qoidasi» deb ataladi. vektorlarni qo'shish qoidasidan ushbu muhim xulosani chiqaramiz: tekislikdagi istalgan uchta nuqta uchun tenglik o'rinli. bu qoidaga (“uchburchak qoidasi”) ham deb yuritiladi (8-chizma). (1) 7-chizma. eslatma. kolleniar va yo'nalishlari bir xil ikki vektor uchun ushbu tenglikdan quyidagi av+vs=as sonli tenglik kelib chiqadi. qolgan hollarda av+vs as tengsizlik o'rinli. vektorlar yig'indisi ta'rifidan har qanday vektor uchun ekani kelib chiqadi. va vektorlar o'zaro kolleniar bo'lmagan vektor bo'lsin. ularni bita o nuqtaga (o boshga) o'z-o'ziga parallel ravshda ko'chiramiz, so'ngra tomonlari va vektorlardan iborat parallelogramm chizamiz. uning o nuqtaga qarama-qarshi uchini s deb vektorni qaraymiz. ravshanki, (8-chizma). vektorlar yig'indisini bunday geometrik yasashga odatda «parallelogramm qoidasi» deb yuritiladi. o c b a bir necha vektorlar berilgan bo'lsin. bu vektorlarning har biri ketma-ket kelgan jufti uchun birinchisining oxiri bilan ikkinchisining boshi ustma-ust tushsin (9 …

4 / 56

3: agar va vektorlar kolleniar bo'lib, bo'lsa, u holda haqiqiy sonlar tuplamida shunday yagona soni topish mumkinki, unda bo'ladi. teorema-4: vektorni songa ko'paytirish gruppa-lash qonuniga bo'ysinadi, ya'ni ixtiyoriy vektor va ixtiyoriy haqiqiy sonlar uchun tengliklar o'rinli. dekart koordinatalar sistemasi to'g'ri chiziqdagi yo'nalish. musbat yo'nalishi tanlab olingan to'g'ri chiziqqa o'q deb ataladi. o'qning yo'nalishini odatda strelka bilan ko'rsatiladi (10-chizma), bu strelkaning yo'nalishi to'g'ri chiziqdagi munosabat yo'na-lishni aniqlovchi vektor yo'nalishi bilan bir xil bo'ladi. o e 10-chizma yo'nalish o'qdagi musbat yo'nalish bilan bir xil bo'lgan hamda uzunligi birga teng bo'lgan vektor ( vektor) o'qning orti (bazisi) deyiladi. agar to'g'ri chiziqda koordinatalar boshi deb ataluvchi o nuqta, musbat yo'nalish va uzunlik birligi tanlab olingan bo'lsa, u holda to'g'ri chiziqda dekart koordinatalar sistemasi berilgan deyiladi. agar o'qda biror bazis tanlangan bo'lsa, u holda o'qdagi har bir vektorga to'la aniqlangan bitta son mos keltiriladi va bu son vektorning bazis bo'yicha yoyilmasining koeffitsientidan iborat bo'ladi. o'qda …

5 / 56

rlarni skalyar ko'paytirish. vektorlar ustida bajarilgan qo'shish, ayrish, vektorni songa ko'paytirish amallari chiziqli amallar deyilib, vektorlar ustida bunday ammallar bajarish natijasida yana vektor hosil bo'ladi. 1-ta'rif. ikki va vektorlarning skalyar ko'paytmasi deb, bu vektorlar uzunliklarining ular orasidagi burchak kosinusi bilan ko'paytmasiga teng bo'lgan songa aytiladi va yoki deb belgilanadi. (7.1) skalyar ko'paytma tushunchasining manbai mexanikadir. haqiqatan, agar ozod vektor qo'yilgan nuqta vektorning boshidan oxirigacha siljuvchi kuchni tasvirlasa, bu kuch bajargan a ish ushbu tenglik bilan aniqlanadi: agar ko'paytmani ko'rinishda yozib, ekanini nazarga olsak, ni hosil qilamiz. ekanligini e'tiborga olsak, ni hosil qilamiz. demak, (7.2) formulalar o'rinli. boshqacha aytganda, ikki vektorning skalyar ko'paytmasi ulardan birining uzunligi miqdori bilan ikinchisining shu vektor yo'nalishidagi proektsiyasi ko'paytmasiga teng. 1-chizma. agar ikki vektor orasidagi burchak ga teng bo'lsa, ular ortogonal vektorlar deyiladi. skalyar ko'paytmaning bir qator eng sodda xosalari 1-teorema. agar bo'lsa, u holda va vektorlar ortogonal bo'ladi. 2-teorema. har qanday vektorning shu vektorning o'ziga …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vektorlar. asosiy tushunchalar. vektor ustida chiziqli amallar"

powerpoint presentation m a ' r u z a . vektorlar. asosiy tushunchalar. vektor ustida chiziqli amallar. chizikli bog'liq va chiziqli erkli vektorlar tizimi. bazis. vektorni chiziqli ortogonal vektorlar sistemasi bo'yicha yoyilmasi. r e j a 1. vektorlar. asosiy tushunchalar; 2. vektor ustida chizikli amallar; 3. dekart koordinatalar sistemasi; 4. chizikli bog'liq va chiziqli erkli vektorlar tizimi; 5.bazis tushunchasi; vektorni chiziqli ortogonal vektorlar sistemasi bo'yicha yoyilmasi. vektor, skalyar miqdor, kesma, yo'nalgan kesma, nol vketor, kolleniar, komplanar, modul, birlik vektor, uchburchak qoidasi, parallelogramm qoidasi ort(bazis), dekart koordinatalar sistemasi, chiziqli amal, chiziqli ortogonal vektorlar sistemasi. tayanch iboralar: biz hayotda foydalanadigan ko'pgina kattalikla...

This file contains 56 pages in PPT format (859.0 KB). To download "vektorlar. asosiy tushunchalar. vektor ustida chiziqli amallar", click the Telegram button on the left.

Tags: vektorlar. asosiy tushunchalar.… PPT 56 pages Free download Telegram