ma’ruza: maxsus fanlarni o‘qitishda ma’ruza va unga qo‘yiladigan talablar

PDF 32 pages 787.4 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 787.4 KB

File type PDF

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

4-ma’ruza: maxsus fanlarni o‘qitishda ma’ruza va unga qo‘yiladigan talablar reja: 4.1. ma’ruza o‘quv jarayonining asosiy bo‘g‘ini. ma’ruzaning funksiyalari va turlari 4.2. ma’ruzaga qo‘yiladigan asosiy talablar 4.3. ma’ruza o‘qishga texnologik yondashuv va ma’ruza darsini texnologik xaritasini tuzish 4.4. ma’ruza o‘qishda foydalaniladigan asosiy metodlar dars o‘tishni tashkil etish, metodlarni tanlashda o‘quv jarayonini tashkil etish shakllari muhim o‘rin tutadi. o‘quv jarayonining asosiy bo‘g‘ini, tashkiliy shakli ma’ruza bo‘lib, mazkur bob ma’ruza, uning turlari, unga qo‘yiladigan asosiy talablar, ma’ruza matnini tayyorlash, bayon qilish hamda muammoli izlanish, texnologik yondashuvlar asosida ma’ruza darsi o‘tishni o‘rganishga bag‘ishlanadi. 4.1. ma’ruza o‘quv jarayonining asosiy bo‘g‘ini. ma’ruzaning funksiyalari va turlari ma’ruza o‘quv jarayonining asosiy bo‘g‘ini, dars o‘tishning asosiy shakllaridan biridir. ma’ruza bilimni so‘z bilan ifodalash, og‘zaki bayon qilish ko‘zda tutilgan, hajmining kattaligi, mantiqiy qurilishi, umumlashtirishning murakkabligi bilan ajralib turadi. ma’ruza (arabcha, lot. lectio leksiya-o‘qish) o‘quv materiali, biror masala, mavzu kabilarning mantiqiy izchil, ma’lum bir tizimga solingan bayonidir. o‘zbek tilining izohli lug‘atida …

2 / 32

da o‘qituvchi tomonidan katta hajmdagi o‘quv materialini monologik bayon qilish» deb ta’rif berishadi. d. tojiboeva, a. yo‘ldoshevlar esa ma’ruzani bilimni so‘z bilan ifodalash, og‘zaki bayon qilish ko‘zda tutilgan, hajmining kattaligi, mantiqiy qurilishi, umumlashtnrnshning murakkabligi bilan ajralib turishini ta’kidlab, “ma’ruza o‘quv materiali, biror masala, mavzu kabilarning mantiqiy izchil, ma’lum bir tizimga solingan bayonidir” - deb ta’riflashadi. bizningcha, birinchi ta’rifda vaqtga, ma’ruzani monolog tarzda bayon qilinishiga e’tibor qaratilgan bo‘lsa, ikkinchi ta’rifda o‘quv materiali, masala, muammo, mavzularni izchil, tizimli ravishda bayon qilinishiga diqqat qaratiladi. ma’ruzaga ta’rif berar ekanmiz eng avvalo uning o‘ziga xos jihatlariga diqqat qaratishimiz zarur. bu birinchidan, ma’ruzaga ikki nuqtai nazardan yondashilishidir: 1) o‘quv jarayonining tashkiliy shakli sifatida; 2) bilimni so‘z bilan ifodalash, og‘zaki bayon qilish metodi sifatida. demak ma’ruzaga beriladigan ta’rifda ham buni inobatga olish kerak. ma’ruzaga yondashish 1) o‘quv jarayonining tashkiliy shakli sifatida; ma’ruzaga ikki nuqtai nazardan yondashish 2) bilimni so‘z bilan ifodalash, og‘zaki bayon qilish metodi sifatida. ma’ruza …

3 / 32

metodi sifatida ham boshqa metodlardan farq qiladi. ma’ruzaning mazmuniga o‘qitishnig metodi sifatida quyidagicha ta’rif berishimiz mumkin: ma’ruza o‘qituvchi tomonidan mavzu yoki muammoning nazariy qonun, qoidalarini dalillar, voqea-hodisalarni tahlil qilish, ular o‘rtasidagi aloqadorlikni ochib berish, turli nuqtai nazarlarni ko‘rsatish va to‘g‘ri pozitsiyalarni asoslab berishga qaratilgan mantiqiy izchillikda bayon qilinishidir. hozirgi kunda ma’ruzaning o‘quv jarayonida tutgan o‘rniga turlicha baho berish kuchaydi. ayrimlar uni ilgari zarur adabiyotlar yo‘qligida asosiy o‘qitish shakli bo‘lgan bo‘lsa, endi roli tamomila o‘zgardi, degan fikr bildirishadi. jahon miqyosida hozirgi kunda o‘quv jarayonida ma’ruza o‘qish tendensiyasi faqat yo‘l- yo‘riq ko‘rsatishga asoslangan ma’ruza hukmron. hamda o‘z fikrlarini xv asrdan boshlab kitob bosish joriy etilgach, ma’ruza avvalgi ahamiyatini yo‘qotgan, kitoblar ko‘p, ma’ruza o‘qishga hojat yo‘q degan, xvii asrda yashagan i.g.fixte, s.djonson kabi ko‘zga ko‘ringan faylasuf, filolog, yozuvchilarning qarashlarini keltirishadi. boshqalar esa aksincha uni o‘rnini hech qachon boshqa o‘quv shakli bosaolmaydi deb, m.v. lomonosov ma’ruzaning ahamiyatini professor- o‘qituvchining jonli ovozini, so‘zini hech nima …

4 / 32

takchi universitetlarida o‘quv jarayonini o‘rganish bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqotlar ham shundan dalolat beradiki, dars berishda turli innovatsion metodlarni ishlab chiqilayotgani, o‘quvchi-talabalar faolligini oshirish metodlariga qaratilgan adabiyotlarning katta hajmiga qaramay, mashg‘ulot o‘tka- zishda standart ma’ruzalar eng ko‘p qo‘llaniladigan variant bo‘lib qolayapti. ma’ruza talabalar tomonidan bilim, axborot olishning eng tejamli yo‘li, sababi o‘qituvchi turli-tuman manbalardan olingan, jumladan darslikda ham hali berilmagan ilmiy bilimlarni umumlashtirgan holda yetkazadi. ma’ruza ilmiy qonun-qoidalar, dalillarni bayon qilishdan tashqari eng muhimi unga ishontirish kuchiga ega. unda mavzu, muammoga tegishli berilgan ilmiy fikrlar tanqidiy nuqtai nazardan baholanadi, mavzuning, muammoning mazmuni mantiqiy izchillikda ochib beriladi. ma’ruza boshqa og‘zaki, so‘z orqali ifodalanadigan metodlardan: a) nisbatan qat’iy belgilangan tarkibi; b) o‘quv materialini mantiqiy izchillikda bayon qilish; d) tasniflash, tarif berish, obrazli isbotlash; e) beriladigan axborotning serobligi; f) materialni yoritib berishning tizimliligi, g) mashg‘ulotning barcha vaqtini qamrab olishi; h) muhim masalalarni ajratib ko‘rsatish, murakkab masalalarni tushunarli bayon qilish imkoni va boshqa jihatlari bilan ajralib …

5 / 32

r diqqatini asosiy maqsadga yo‘naltirish. ma’ruzada talabalarning diqqat-e’tibori o‘quv materialining asosiy mazmuni, qonun-qoidalari, ularning nazariy va kelgusidagi amaliyotda, mutaxassislik faoliyatida qanday o‘rin tutishi va ahamiyatiga, uni o‘zlashtirish metodlariga qaratiladi. 3. idrok, tafakkurni rivojlantirirish. tinglovchilarda bilmaganini bilishga qiziqish uyg‘otadi. mantiqiy fikrlash va o‘z fikrini asoslashga o‘rgatadi. 4. bilim berish, o‘rganayotgan fan bo‘yicha axborot olish, olgan axboroti asosida xulosa chiqarish, umumlashtirishga o‘rgatish. 5. mavzuni, fanni, masalani o‘rganishda metodologik asos bo‘lish. ma’ruza jarayonida tadqiqot metodlari taqqoslanadi, qiyoslanadi, ilmiy izlanish tamoyillari aniqlanadi. 6. talabalarga tarbiyaviy ta’sir ko‘rsatish. ularni axloqiy, ma’naviy jihatdan barkamol bo‘lishi, mehnatga munosabati, ijtimoiy-psixologik xislatlarini shakllantirish. 7. mustaqil ishlash yo‘nalishlarini shakllantirish. o‘quvchi, talabalar ma’ruza tinglar ekan, u yoki bu masalaga qiziqish, uni chuqurroq o‘rganishga istak paydo bo‘ladi. undan tashqari ma’ruzachi mustaqil o‘rganish yo‘nalishlarini ko‘rsatishi yoki o‘rganilayotgan mavzuni mustahkamlash uchun topshiriqlar berish orqali o‘quvchi- talabalrni o‘z ustilarida mustaqil ishlashga yo‘naltiradi. ma’lumki, ma’ruza turlari rang-barang. ularga turli jihatdan yondashib, guruhlarga ajratish mumkin. qo‘yilgan umumiy …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruza: maxsus fanlarni o‘qitishda ma’ruza va unga qo‘yiladigan talablar"

4-ma’ruza: maxsus fanlarni o‘qitishda ma’ruza va unga qo‘yiladigan talablar reja: 4.1. ma’ruza o‘quv jarayonining asosiy bo‘g‘ini. ma’ruzaning funksiyalari va turlari 4.2. ma’ruzaga qo‘yiladigan asosiy talablar 4.3. ma’ruza o‘qishga texnologik yondashuv va ma’ruza darsini texnologik xaritasini tuzish 4.4. ma’ruza o‘qishda foydalaniladigan asosiy metodlar dars o‘tishni tashkil etish, metodlarni tanlashda o‘quv jarayonini tashkil etish shakllari muhim o‘rin tutadi. o‘quv jarayonining asosiy bo‘g‘ini, tashkiliy shakli ma’ruza bo‘lib, mazkur bob ma’ruza, uning turlari, unga qo‘yiladigan asosiy talablar, ma’ruza matnini tayyorlash, bayon qilish hamda muammoli izlanish, texnologik yondashuvlar asosida ma’ruza darsi o‘tishni o‘rganishga bag‘ishlanadi. 4.1. ma’ruza o‘quv jarayonining asosiy bo‘g‘i...

This file contains 32 pages in PDF format (787.4 KB). To download "ma’ruza: maxsus fanlarni o‘qitishda ma’ruza va unga qo‘yiladigan talablar", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruza: maxsus fanlarni o‘qiti… PDF 32 pages Free download Telegram