genotipiko’zgaruvchanlikturlari

PPTX 14 pages 2.2 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

genotipik o’zgaruvchanlik turlari o’zgaruvchanik fenotipik genotipik ontagenitik modifikatsion mutatsion kombinativ kombinativ –o‘zgaruvchanlik meyoz jarayonida gomologik xromosomalarning o‘zaro chalkashuvi, meyozining anafaza bosqichida ota-ona xromosomalarining qutblarga tasodifi y ravishda tarqalishi va urug‘lanish jarayonida ota-ona gametalarining tasodifi y kombinatsiylashuvi natijasidir. mutatsion –mutatsion o‘zgaruvchanlik organizm genlari va xromosomalarining sifat va son jihatdan o‘zgarishi natijasi hisoblanadi. o’zgaruvchanlik yani tashqi muhit omilariga bog’liq holda boladi genotipik mutatsion o‘zgaruvchanlik. «mutatsiya» atamasini fanga birinchi bo‘lib gollandiyalik genetik olim g. de-friz kiritdi. u ko‘p yillar davomida o‘simliklarda uchraydigan mutatsiyalarni o‘rganib 1901–1903-yillari o‘zining mutatsion ta’limotini yaratdi. hozirgi kunda mutatsion ta’limotda ilgari surilgan g‘oyalar quyidagilardir: – mutatsiyalar to‘satdan paydo bo‘ladi, yo‘nalishga ega emas va irsiylanadigan o‘zgaruvchanlikdir; – mutatsiyalar individual xarakterga ega, ya’ni populatsiyaning ayrim individlarida sodir bo‘ladi; – mutatsiya natijasida hosil bo‘lgan yangi belgilar turg‘undir; – mutatsiyalar natijasida sifat jihatidan o‘zgarishlar sodir bo‘ladi; – mutatsiyalar har xil ko‘rinishlarda bo‘lib, foydali va zararli, neytral bo‘lishi mumkin; – mutatsiyalarning uchrash ehtimoli o‘rganilgan organizmlar …

2 / 14

almashishiga tranzitsiya deyiladi; b) purin asosining pirimidin asosi bilan, aksincha, pirimidin asosining purin bilan almashishi transversiya deb nomlanadi. lizin aminokislotasining kodi aaa dan uaa ga o‘zgarishi, glutamin kodi cag dan uag ga o‘zgarishi mumkin har qanday aminokislota kodini mutatsiya tufayli terminator uag kodiga o‘zgarishi polipeptid zanjiri sintezini ertaroq tugallanishiga olib keladi. geterozigota organizmda paydo bo‘lishiga qarab ikkiga bo‘linadi: 1. dominant mutatsiyalar. 2. retsessiv mutatsiyalar. dominant mutatsiyalarga polidaktiliya (ortiqcha barmoqlilik), katarakta (ko‘z shoxpardasining xiralashuvi), braxidaktiliya (kalta barmoqlilik) kabilar misol bo‘ladi. retsessiv mutatsiyalarga gemofi liya, daltonizm, tug‘ma karlik, albinizm kabilar misol bo‘ladi. agar mutatsiya dominant bo‘lsa, birinchi avlodning o‘zidayoq yuzaga chiqadi. retsessiv bo‘lsa, ikkinchi yoki undan keyingi avlodlarda paydo bo‘lishi mumkin. mutatsiyalarning kelib chiqish sabablariga ko‘ra: spontan va indutsirlangan mutatsiyalarga ajratiladi. spontan mutatsiyalarni keltirib chiqaruvchi sabab aniq emas, ular o‘z-o‘zidan paydo bo‘ladigan mutatsiyalardir. atrof-muhitda mutagen omillar ko‘p bo‘lsa, ular spontan mutatsiyalarni bir necha martaga oshirib yuboradi. indutsirlangan mutatsiyalar (keltirib chiqarilgan mutatsiyalar) inson …

3 / 14

lariga kolxitsin moddasi bilan ta’sir qilib 107 ko‘plab poliploid formalar oldilar. kolxitsin moddasi bo‘linish urchug‘ining hosil bo‘lishini buzadi va oqibatda mitozning anafazasida xromosomalar ikki qutbga tarqalmay ona hujayra markazida qoladi. poliploidiya ikki xil bo‘ladi: avtopoliploidiya va allopoliploidiya. avtopoliploidiya bir turga mansub organizm xromosomalarining karrali ortishi. avtopoliploidlar muvozanatli (4n, 6n, 8n va hokazo) va muvozanatsiz (3n, 5n,7n va hokazo)ga ajraladi. muvozanatli avtopoliploidlar xromosomasi diploid bo‘lgan organizmlarga qaraganda poya, barg, gul, meva urug‘lari yirik bo‘ladi. allopoliploidlar har xil turga mansub organizm xromosomalarining birlashishidan hosil bo‘ladi. allopoliploidiya turlararo duragay organizmlardagi xromosoma to‘plamining karrali ortishidir. genom mutatsiyalari soning o’zgarishi monosomiya – xromosoma soning bittaga kamayishi trisomiya – xromosoma soning bittaga ortishi polisomiya –xromosoma 2 tadan ko’p ortishi poliploidiya – xromosoma karra nisbatan ortishi daun sindromi»ning kelib chi qishiga asosiy sabab ota-onaning chekishi, alkogol yoki narkotik mod da lar ning iste’- mol qilishi nati jasida, boshlan g‘ich jinsiy hujayralarning meyoz bo‘linishida 21- juft xromosoma larning …

4 / 14

ga ulardagi diploid xromosomalar soni odatdagicha 46 ta emas, balki 47 ta bo‘ladi. klaynfelter sindromi kasaliga duchor bo‘lgan shaxslarda jismoniy, aqliy jihatdan o‘zgarishlar paydo bo‘ la di. ularda qo‘l va oyoqlar haddan tashqari uzun bo‘ladi. yelka chanoqqa nisbatan tor bo‘lib jinsiy bezlarning rivojlanishi buziladi. balog‘atga yetish davridan boshlab, bir qadar aqliy qoloqlik yuzaga keladi. bu kasallik o‘rta hisobda yangi tug‘ilgan 500 ta o‘g‘il boladan bittasida uchraydi. ayollarda jinsiy xromosomalar mutatsiyasi bilan bog‘liq bo‘lgan, «shereshevskiy-terner sindromi» ka sal ligi uchraydi. bu kasallikka duchor bo‘lgan ayollarda juft gomologik jinsiy xromosomalar soni bittaga kamayadi. ularda xromosoma soni 46 ta emas, balki 45 ta bo‘lib qoladi. bunday ayollarning bo‘yi juda past, bo‘yni juda qisqa bo‘ladi. ularda tuxumdon rivojlanmagan, ikkilamchi jinsiy belgilar ham juda sust namoyon bo‘ladi. «shereshevskiy- terner sindromi» kasalligi o‘rta hisobda yangi tug‘ilgan 5000 qizdan bittasida uchraydi ( image2.emf image3.emf image4.emf image5.emf image6.emf image7.emf image1.jpg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 14

genotipiko’zgaruvchanlikturlari - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genotipiko’zgaruvchanlikturlari"

genotipik o’zgaruvchanlik turlari o’zgaruvchanik fenotipik genotipik ontagenitik modifikatsion mutatsion kombinativ kombinativ –o‘zgaruvchanlik meyoz jarayonida gomologik xromosomalarning o‘zaro chalkashuvi, meyozining anafaza bosqichida ota-ona xromosomalarining qutblarga tasodifi y ravishda tarqalishi va urug‘lanish jarayonida ota-ona gametalarining tasodifi y kombinatsiylashuvi natijasidir. mutatsion –mutatsion o‘zgaruvchanlik organizm genlari va xromosomalarining sifat va son jihatdan o‘zgarishi natijasi hisoblanadi. o’zgaruvchanlik yani tashqi muhit omilariga bog’liq holda boladi genotipik mutatsion o‘zgaruvchanlik. «mutatsiya» atamasini fanga birinchi bo‘lib gollandiyalik genetik olim g. de-friz kiritdi. u ko‘p yillar davomida o‘simliklarda uchraydigan mutatsiyalarni o‘rganib 1901–19...

This file contains 14 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "genotipiko’zgaruvchanlikturlari", click the Telegram button on the left.

Tags: genotipiko’zgaruvchanlikturlari PPTX 14 pages Free download Telegram