yurak-qontomirlar tuzilishi

PPTX 15 pages 1.3 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 12-ma’ruza mavzu: yurak-qon tomirlar tizimi tuzilishi. mavzu rejasi: 1.qon aylanish va limfa sistemasining ta’rifi. 2.qon tomirlarining turlari, joylanishi. 3.kapilyarlar, venalar, arteriyalar va aorta. 4.qon tomirlari devorining tuzilishi. 5.tomirlarning tarmoqlanishi. aorta__ odamning arteriya qonini tarqatadigan asosiy qon tomir hisoblanadi. yurakning chap qorinchasidan chiqib, o’zaro tutashgan (davom etadigan) uch qismga-ko’tariluvchi, aorta ravog’i, tushuvchi aortaga bo’linadi. arterial naycha yoki batalov naychasi homila taraqqiyoti davrida o’pka arteriyasini tushuvchi aorta bilan qo’shib turadi va oldingi ko’ks oralig’i bo’shlig’ida joylashadi. bola tug’ilgandan so’ng (3-5 kun kunlarda) arteriyal naycha puchayib, keyingi 3 - oylarida arterial boylamlarga aylanadi. qon tomirlar: yurak, arterial, venoz hamda limfatik tizimlardan tashkil topgan. angiologiya - tomirlar to'g'risidagi fandir. odam organizmida uch xil: arterial, venoz va limfa tomirlari bo'ladi. tomirlar ichida harakat qiladigan qon - modda va gaz almashinuvini ta’minlaydi. ichki sekretsiya bezlaridan ajralgan gormonlar ham qon orqali organizmga tarqaladi. arteriyalar qonni yurakdan …

2 / 15

, bu qon tomirlar devorida elastik tolalar ko'p bo'lib, uni elastik turkumli qon tomirlar deyiladi. o'rta va kichik qon tomirlargacha bosim bir oz pasayadi. natijada, qonning yo'nalishi uchun qon tomiri devoridagi mushaklarning ham qisqarishiga ehtiyoj paydo bo'ladi. shu sababli, yurakdan uzoqroqda joylashgan o'rta va kichik qon tomirlarida silliq mushak qavati yaxshi taraqqiy etgan bo’lib, u mushak turkumidagi qon tomirlari deyiladi. qon tomirlarini a’zodan tashqarida joylashgan (ekstraorgan) va a’zo ichida yo'naladigan (intraorgan) qismlarga bo'lishimiz mumkin. bu bo'linish nisbiy bo'lib, asosan qon tomirlari uzluksiz bir-biriga davom etadi. a’zo ichidagi qon tomirlarini o'rganish natijasida ba’zi a ’zolar alohida bo'laklardan va undan ham kichikroq qism - segmentlardan tuzilganligini aniqlash mumkin. segmentar tuzilish o'pka, jigar, buyrak, taloq kabi a’zolarga mansubdir. segment deb nisbatan alohida qon bilan ta’minlanadigan a’zoning qismiga aytilib, operatsiya paytida butun a’zoni emas, balki a’zoning bir qismini (segmenting) qirqib olib tashlash imkonini beradi. arterial tomirlar birin-ketin mayda tomirlarga bo'linar ekan, nihoyat, eng mayda …

3 / 15

, vaqtincha qon aylanishida ishtirok etmasligi va kerak bo’lganda ochilib, qon aylanishiga qo'shilishi mumkin. modda almashish faqat qondan to'qimalar tomoniga bo'lib qolmasdan, balki aks tarafga qarab ham harakat qiladi. buning uchun kapillar devorini tashkil etgan endoteliy hujayralari orasida mikroskopik tirqishlar bo'ladi. ichak, buyrak, endokrin bezlarining kapillar devoridagi tirqishlar 10 nm dan, 4 nm gacha bo'ladi, lekin bosh miya, yurak, mushaklar, o'pka, teri, biriktiruvchi to'qimalardagi kapillar devorida tirqishlar uchramaydi yoki juda kichik (10 nm gacha) ko'rsatkichga ega. bu hollarda modda almashinuvi osmotik bosim farqi va fizikaviy-biokimyoviy hodisa asosida bajariladi. aksincha, jigar, taloq, suyakning ilik qismida kapillarlar devoridagi tirqishlar 100 nm dan oshadi. venoz qon tomirlari bajaradigan vazifalar: 1. to'qimalarda modda almashinuvi natijasida hosil bo‘lgan chiqindi moddalarni a ’zolardan olib chiqib ketadi. 2. hazm a ’zolarida so‘rilgan ozuqa moddalarni ana shu a ’zolar nomidagi venalar orqali darvoza venasiga yig'ib, jigarga olib kiradi va jigar venasi orqali pastki kavak venaga (umumiy qon aylanishiga) …

4 / 15

ilan birga yo‘naladi va alohida parda-fassiya bilan o'ralib, qon tomirlar nerv tutamini hosil qiladi. qon tomirlarning devori uch qavatdan. birinchi - tashqi qavat elastik biriktiruvchi to'qima, o'rta qavati qolgan boshqa qavatlariga qaraganda bir oz qalin bo'lib, aylanasiga joylashgan silliq muskullardan tuzilgan. qon tomirlar devorining uchinchi yoki ichki qavati ham tashqi qavatiga o'xshagan elastik biriktiruvchi to'qimadan iborat bo'lib. endoteliy bilan qoplangan. vena qon tomirlar devori tuzilishi jihatidan arteriya qon tomirlar devoriga o‘xshagan bo'lsa-da, undan o'zining yupqaligi va endoteliydan hosil bo’lgan yarim oysimon klapanlari borligi bilan farq qiladi. o'ng bo'lmacha yurakning o'ng bo'lmachasida (devorining qalinligi 2—3mm) kubsimon bo'shliq bo'lib, chap bo'lmachadan bo'lmacha to'sig'i bilan ajralib turadi. o'ng bo'lmacha bo'shlig'ining hajmi uning oldida joylashgan uchburchak shaklidagi o'ng qulog‘i bo'shlig'i bilan ancha kattalashadi. bo'lmachaning ichki sirti asosan, silliq bo'lib, quloq qismida muskul tutamlari birxil joylashgan taroqsimon muskullarni hosil qiladi. o'ng bo'lmachaga yuqori va pastki kovak venalar quyiladi. ana shu ikkala kovak vena quyiladigan teshiklar …

5 / 15

shib turadi. purkine tolalari maxsus tuzilgan muskul tolalari kompleksidan iborat: muskul tolalarida miofibrallar kamroq, sarkoplazma ko'proq bo'ladi. shu sababli bu tolalar och rangda ko'rinadi va hajmi jihatdan oddiy muskul tolalaridan xiyla kattaroq bo'ladi. limfa sistemasi qon tomirlar sistemasiga qo'shimcha bo’lib, ularning kapillarlariga so'rila olmaydigan moddalarni to‘qima va hujayralardan chiqarib turadigan qo‘shimcha tomirlar sistemasidir. limfa kapillarlariga molekular og'irligi va hajmi katta bo’lgan moddalar (oqsil moddalar, yog'lar, hujayralar, bakteriyalar, viruslar) so'riladi. limfa to'qimalari - qonning shaklli elementlari bo‘lgan limfotsit ishlab chiqaradi. limfa sistemasining quyidagi tarkibiy qismlari bo’ladi: 1) limfa kapillarlari; 2) limfa kapillarlari to‘ri; 3) limfa tomirlari; 4) limfa tugunlari; 5) asosiy limfa yo’llari. limfa kapillarlari - to'qimalardan qovuzloq shaklida, berk kengayma holatida boshlanuvchi naychalar tizimidan iborat. qon tomir kapillarlari esa aksincha arteriola va venulalar bilan bog’lanuvchi ikki tarafi ochiq naychadir. qon tomir kapillarlari singari, limfa kapillarlarining devori ham bir qator endoteliy hujayralaridan tuzilgan bo’ladi. lekin limfa kapillarlarining diametri kattaroq bo’ladi. ular …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yurak-qontomirlar tuzilishi"

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 12-ma’ruza mavzu: yurak-qon tomirlar tizimi tuzilishi. mavzu rejasi: 1.qon aylanish va limfa sistemasining ta’rifi. 2.qon tomirlarining turlari, joylanishi. 3.kapilyarlar, venalar, arteriyalar va aorta. 4.qon tomirlari devorining tuzilishi. 5.tomirlarning tarmoqlanishi. aorta__ odamning arteriya qonini tarqatadigan asosiy qon tomir hisoblanadi. yurakning chap qorinchasidan chiqib, o’zaro tutashgan (davom etadigan) uch qismga-ko’tariluvchi, aorta ravog’i, tushuvchi aortaga bo’linadi. arterial naycha yoki batalov naychasi homila taraqqiyoti davrida o’pka arteriyasini tushuvchi aorta bilan qo’shib turadi va oldingi ko’ks oralig’i bo’shlig’ida joylashadi. bola tug’ilgandan so’ng (3...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "yurak-qontomirlar tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: yurak-qontomirlar tuzilishi PPTX 15 pages Free download Telegram