tiklanish holati va uning fiziologik ahamiyati

DOC 62.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1474656107_65079.doc tiklanish holati va uning fiziologik ahamiyati reja: 1. charchash va uning yuzaga kelishi, sabablari. 2. charchashni oldini olish yo’llari. 3. charchashning ahamiyati. 4. qaytarilish davrining fiziologik xarakteristikasi. 5. qaytarilish jarayonini tezlatuvchi omillar. charchash va uning yuzaga kelishi, sabablari. davomli jismoniy faoliyat ma'lum vaqt davom etganidan keyin alohida fiziologik holatga ya'ni charchashga olib keladi. bunda organizimning ish qobiliyati keskin pasayib, tegishli dam olishdan keyin yana qaytadan tiklanadi. charchash muhim biologik jarayon hisoblanadi, u faol holatdir, ya'ni charchash oqibatida ro’y beradigan murakkab fiziologik va biokimyoviy o’zgarishlar oqibat natijada ish qobiliyatining ko’tarilib borishiga olib keladi. masalan, mashq qilib charchash va yaxshi dam olish tufayli kishining mehnat qilish qobiliyati o’sib boradi, kuchayadi. bajariladigan jismoniy harakatlar xilma-xil bo’lganligi sababli charchash va uning kelib chiqish sabablari ham turlichadir. masalan, atletikachi bilan futbolchida yuzaga keladigan charchash fiziologik va biokimyoviy nuqtai nazardan bir-biridan farq qiladi. charchash jarayonining mexanizmlari bilan yaqindan tanishish uchun ergografda oddiy charchashni sinab ko’rish …

nasiyasining buzilishidan kelib chiqadi. bunday charchash yurak qisqarishining kuchsizlanib qolishi, qisqarish sonining esa ko’payishi va natijada yurak ishi unumdorligining pasayishi bilan xarakterlanadi. shu bois tananing kislorod bilan ta'minlanishi pasayib ketadi, qonda anaerob parchalanish mahsulotlari ko’payib bu hol esa o’z navbatida umuiy charchashni chaqiradi. tanadagi umumiy energetik zahiraning kamayishi ham charchashga olib keladi, lekin charchash boshlanishi bilan butun zahira energiya tamom bo’ladi deb aytish noto’gri yana noqulay va boshqalar) ham charchashni tezlatishi mumkin. maksimal quvvatlash ish (20-30 sek) bajarishida charchash ancha tez yuzaga keladi, buning asosiy sababi markaziy nerv tizimida qo’zg’alish va tormozlanish jarayonlarining juda qisqa vaqt ichida almashinib turishidir. yana shu narsa muhimki bu xil ish bajarilishida nerv markazlariga ishchi a'zolardan-muskullardan qisqa vaqt ichida ko’p efferent impulslar boradi. natijada nerv markazlarining ish qobilyati pasayib ketadi, charchash paydo bo’ladi. submaksimal quvvatli ish bajarilganida ham shunday charchash yuzaga keladi va nerv markazlari faoliyatining pasayishi hal qiluvchi rol o’rin tutadi. bu xil ishda …

bajariladigan harakatda charchash muskullar kuchsizlanishidan hosil bo’ladi. statik ish tufayli muskullarining taranglashishi ularga boradigan qonni keskin kamaytiradi, natijada to’qimalariga o2 borishi ozayib ketib charchash yuzaga keladi. charchash bir qator biokimyoviy o’zgarishlarga olib keladi, xususan bu jarayon ancha og’ir bo’lganida ko’pgina ferementlar faolligi pasayadi. charchashning yuzaga kelishidagi asosiy sababchi nerv markazlari faoliyatining pasayib ketishdir. buni i.m.sechenov va n.ye.vvedenskiy va l.a.orbeli, a.g.ginetsenskiy hamda i.p.pavlov o’z teshirishlarida to’liq isbotladi. i..m.sechenov oddiy tajribaga (ergografda o’ng va chap qo’l bilan ishlash) asoslanib charchash nerv markazlari ish qobilyatining davomli suratda bir xil qitiqlanish ta'sirida qo’zg’aluvchanlikning pasayishi tufayli yuzaga kelishni isbotladi. agar aynan shu haraktni boshqaradigan nerv markazi boshqa biron faoliyat bilan vaqtincha band bo’lsa, yana qaytadan ish qobiliyatining tiklanishi, ba'zan esa oldingisiga nisbatan ham yaxshiroq natija olinishini kuzatish mumkin. buni o’ng qo’l bilan charchab qolguncha ishlab keyin chap qo’lni ishlatib, yana o’ng ishga tushirilsa natija oldigisidan ham yaxshi bo’lishida ko’ramiz. i.m.sechenovning bu g’oyasi jismoniy mehnat qilib …

kompensatsiya qilinadigan ya'ni o’rni qoplanadigan va kompensatsiya qilinmaydigan o’rin qoplanmaydigan charchashlarga bo’linadi. charchashning bu turlarini tegishli holda o’tib ketadigan va o’tib ketmaydigan charchash ham deb aytish mumkin. kompensatsiya qilinadigan charchash davrida ish qobilyati sezilarli darajada pasayib ketmaydi. lekin nerv muskul faoliyatida o’zgarishlar kuzatiladi, natijada harakatning tarkibi o’zgaradi, masalan davomli yugurish tufayli yuzaga keladigan charchash natijasida bajariladigan qadam qisqarib boradi, lekin bir vaqtning o’zida ish bajarish ya'ni vaqt birligidagi qadam soni oshadi. shunday qilib, hosil bo’lgan charchash tufayli qisqargan qadam uni tezlashishi bilan kompensatsiya qilinadi. o’rni qoplanadi ya'ni erishilgan tezlik saqlab qolinadi. o’rni qoplanadigan charchashning davom etishi sportchining mashq qilgan qilmaganligiga bog’liq. sportchi qanchalik ko’p mashq qilgan bo’lmasin, u qanchalik yuqori mahoratli bo’lmasin ish boshqarilishning ma'lum vaqtiga borib tezlik sezilarli darajada kamayib ketadi va bu narsa kompensatsiya qilinmaydigan, ya'ni o’rni qoplanmaydigan charchashning yuzaga kelganligini ko’rsatadi. bunday charchash yuzaga kelganida yugurishning amalga oshiradigan qadam ham qisqaradi, ham siyraklashadi. bu xil charchashda markaziy …

i, lekin bu paytida tezlik pasaymaydi, faqat taranglik pasayishi tufayli sodir bo’ladigan charchash bir oz keyinga suriladi xolos. charchashning oldini olish uchun amalga oshiriladigan omillardan biri mashq qilish jarayonini kislorod kam bo’lgan tog’li joylarda o’tkazishdir. bunday mashq qilish sportchi organizimining ichki muhit sharoiti ma'lum me'yordan o’zgarganda holatda ishlashga o’rgatadi. yana ish jarayonida energiya sarflashni bir tekis olib borishi ham charchashning oldini olishda juda muhimdir. sportchidagi ruhiy, hissiy holatlar ham bu borada katta ahamiyat kasb etadi. ijobiy ruhiyat tez charchashni oldini oladigan omildir. salbiy ruhiyat esa sportchini tez charchatib qo’yadi. sportchi organizimida yuzaga keladigan charchashni quyidagi mexanizimlar asosida tushuntirish mumkin. birinchidan jismoniy ish bajarilishida harakatni bevosita boshqaradigan nerv markazlari ishlovchi muskullardan (proprioretseptorlardan) doimiy suratda impulslar olib turadi. bunday immpulsatsiya nerv markazlari va harakat apparatining funksional holatini o’zgartirib yuboradi. ikkinchidan muskul faoliyatini bu to’qimalarda kuzatiladigan kimyoviy siljishlar o’zgartirib yuboradi, bu hol o’z navbatida yanada kuchayishiga olib keladi. uchinichidan davomli muskul faoliyati tufayli …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tiklanish holati va uning fiziologik ahamiyati"

1474656107_65079.doc tiklanish holati va uning fiziologik ahamiyati reja: 1. charchash va uning yuzaga kelishi, sabablari. 2. charchashni oldini olish yo’llari. 3. charchashning ahamiyati. 4. qaytarilish davrining fiziologik xarakteristikasi. 5. qaytarilish jarayonini tezlatuvchi omillar. charchash va uning yuzaga kelishi, sabablari. davomli jismoniy faoliyat ma'lum vaqt davom etganidan keyin alohida fiziologik holatga ya'ni charchashga olib keladi. bunda organizimning ish qobiliyati keskin pasayib, tegishli dam olishdan keyin yana qaytadan tiklanadi. charchash muhim biologik jarayon hisoblanadi, u faol holatdir, ya'ni charchash oqibatida ro’y beradigan murakkab fiziologik va biokimyoviy o’zgarishlar oqibat natijada ish qobiliyatining ko’tarilib borishiga olib keladi. masalan, mashq qil...

DOC format, 62.0 KB. To download "tiklanish holati va uning fiziologik ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: tiklanish holati va uning fizio… DOC Free download Telegram