iqtisodiy o’sish

PPTX 31 pages 1.4 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “iqtisodiyot” kafedrasi «mintaqaviy iqtisodiyot » fanidan toshkent 2025 taqdimot ishi mintaqaviy iqtsodiy o’sishning nazariy asoslari milliy iqtisodiyotning hududiy tarkibi reja: iqtisodiy o’sish tushunchasi va uning mazmuni mintaqalar iqtisodiy o’sishning nazariy va uslubiy asoslari milliy iqtisodiyotning hududiy tarkibi rivojlanish va iqtisodiy o’sish tushunchasi va uning mazmuni “rivojlanish” tushunchasi turli ma’nolarda va birikmalarda qo‘llaniladi. xususan, rivojlanish huquqi to‘g‘risidagi deklaratsiyada (bmt, 1985 y.) ta’kidlanishicha, “rivojlanish — bu butun aholining va barcha shaxslarning farovonligini doimiy oshirishga qaratilgan iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va siyosiy jarayon bo‘lib, bunda ularning rivojlanishda faol, erkin va konstruktiv ishtiroki hamda rivojlanish davomida yaratiladigan ne’matlarni adolatli taqsimlash asos bo‘lib xizmat qiladi”. shuningdek, “inson rivojlanish jarayonining asosiy subyekti hisoblanadi va shu sababli rivojlanish sohasidagi siyosatda inson rivojlanishning bosh ishtirokchisi va benefisiari (iqtisodiy, huquqiy va moliyaviy termin bo‘lib, ma’lum bir bitim, loyiha yoki faoliyatdan foyda (manfaat) oluvchi shaxs yoki …

2 / 31

lab chiqarish orqali ta’minlangan ijtimoiy, xo‘jalik, resurs va ekologik salohiyatlarning hududiy tizimi faoliyat yuritish rejimi tushuniladi. mintaqaviy rivojlanish — bu ko‘p o‘lchovli, ko‘p mezonli va ko‘p tizimli jarayon. u xo‘jalik va aholi hududiy tuzilmasining dinamikasi (jumladan, sikllilik, bosqichlilik) jarayonlarini, hududiy aloqalarning (moddiy hamda axborot) o‘zgarish jarayonlarini, mintaqaning konfiguratsiyasi va fazoviy tuzilmasi o‘zgarishlarini o‘z ichiga oladi. bularning natijasi sifatida esa tizimlar, areallar, komplekslar ko‘rinishidagi ma’lum bir hodisa (obyekt) yuzaga keladi. mintaqaviy rivojlanish, shuningdek, ijtimoiy ong, an’analar va odatlardagi o‘zgarishlarni ham o‘z ichiga oladi. iqtisodiy o‘sish – bu mamlakat yoki mintaqa iqtisodiyotida ma’lum vaqt davomida ishlab chiqarilgan yalpi ichki mahsulot (yaim) yoki yalpi hududiy mahsulot (yahm) hajmining ortib borishi jarayonidir. asosiy jihatlari: miqdoriy jihat – ishlab chiqarilgan mahsulot va xizmatlar hajmining ortishi. sifat jihati – ishlab chiqarish samaradorligi, texnologiyalar, mehnat unumdorligi va aholining turmush darajasining yaxshilanishi. odatda iqtisodiy o‘sish quyidagilar orqali o‘lchanadi: real yaim yoki real yahm o‘sishi (inflyatsiyani hisobga olgan holda); …

3 / 31

ayoni. mintaqalar iqtisodiy o‘sishi – bu kompleks jarayon bo‘lib, nazariy jihatdan u ishlab chiqarish omillari, inson kapitali va institutsional tizimga tayanadi. uslubiy jihatdan esa ko‘rsatkichlar tizimi, statistik tahlil, indekslar va modellashtirish vositalari orqali o‘lchanadi. u ikki xil shaklda bo‘ladi: ekstensiv o‘sish – ko‘proq resurslar (yer, mehnat, kapital) jalb etish hisobiga. intensiv o‘sish – mavjud resurslardan samaraliroq foydalanish, texnologiya va innovatsiyalar orqali. mintaqaviy iqtisodiy o‘sishga ta’sir etuvchi omillar ijtimoiy omillar – aholi soni, malaka, sog‘liq, ta’lim. iqtisodiy omillar – investitsiyalar, sanoat va qishloq xo‘jaligi, infratuzilma. resurs omillari – tabiiy resurslar, yer-suv, energetika. innovatsion omillar – texnologiya, ilmiy-tadqiqot, raqamli iqtisodiyot. institutsional omillar – davlat siyosati, soliqlar, iqtisodiy erkinlik darajasi. uslubiy asoslar 1. o‘lchov ko‘rsatkichlari mintaqaviy iqtisodiy o‘sishni baholash uchun quyidagi indikatorlar qo‘llaniladi: yalpi hududiy mahsulot (yahm) hajmi va o‘sish sur’atlari. aholi jon boshiga yahm. sanoat va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi. investitsiya hajmi. bandlik va ishsizlik darajasi. inson rivojlanishi indeksi (iri) elementlari. 2. …

4 / 31

2 kumulyativ o‘sish nazariyasi (myrdal, hirschman) rivojlangan hududda iqtisodiy jarayonlar o‘z-o‘zini kuchaytiradi (“aglomeratsiya samarasi”). aglomeratsiya va markaz–periferiya munosabatlarini aniq izohlaydi. kambag‘al hududlarning ortda qolish xavfini kuchaytiradi. 3 yangi iqtisodiy geografiya (krugman, fujita, venables) aglomeratsiya, transport xarajatlari va bozor yaqinligi rivojlanishni belgilaydi. real hodisalarni tushuntiradi: yirik shaharlar tez o‘sadi. periferiya hududlari rivojlanishini izohlashda cheklangan. 4 endogen o‘sish nazariyasi (romer, lucas) innovatsiya, bilim va inson kapitali o‘sishning asosiy manbai. inson kapitali va innovatsiyaga alohida e’tibor beradi. har doim ham innovatsiya natijasini o‘lchash oson emas. 5 institutsional yondashuv (north, acemoglu) institutlar va siyosiy-huquqiy muhit rivojlanishni belgilaydi. investitsiya muhiti va davlat boshqaruvini inobatga oladi. institutlarni isloh qilish og‘ir va sekin kechadi. neoklassik nazariya (solou modeli) 1. asoschisi va paydo bo‘lishi - neoklassik iqtisodiy o‘sish nazariyasi xx asrning ikkinchi yarmida robert solou (1956 y.) tomonidan ishlab chiqilgan. solou modeli keyinchalik iqtisodiyotda “neoklassik o‘sish modeli” deb nom oldi va nobel mukofoti (1987) bilan taqdirlandi. neoklassik (solou) …

5 / 31

lab chiqarish oshadi, lekin har bir qo‘shimcha birlikning samarasi kamayib boradi. barqaror holat (steady state): vaqt o‘tishi bilan iqtisodiyot ma’lum muvozanatga keladi, bunda kapital zaxiralari va ishlab chiqarish hajmi muayyan darajada barqarorlashadi. texnologiya hal qiluvchi rol o‘ynaydi: uzoq muddatli iqtisodiy o‘sish faqat texnologik taraqqiyot hisobiga ta’minlanadi. kapital jamg‘arish yetarli emas: qisqa muddatda kapital va mehnat iqtisodiy o‘sishni ta’minlasa-da, uzoq muddatda innovatsiya va bilim birlamchi rol o‘ynaydi. solou modelining amaliy xulosalari qisqa muddatda: jamg‘arma va investitsiya darajasi iqtisodiy o‘sishga ta’sir qiladi. uzoq muddatda: faqat texnologik yangiliklar va inson kapitali (bilim, ta’lim, sog‘liq) barqaror o‘sishni ta’minlaydi. mintaqaviy darajada: yuqori texnologiyali va innovatsion hududlar tezroq rivojlanadi, past texnologiyali hududlar esa orqada qoladi. kumulyativ o‘sish nazariyasi. kumulyativ o‘sish nazariyasi shuni ko‘rsatadiki, bozor kuchlari o‘z-o‘zidan hududlar o‘rtasidagi tafovutni kamaytirmaydi, aksincha kuchaytirishi mumkin. shuning uchun mintaqaviy siyosat markaz va periferiya o‘rtasidagi tengsizlikni yumshatishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. (gunnar myrdal va albert hirschman ishlari asosida) 1. …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy o’sish"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “iqtisodiyot” kafedrasi «mintaqaviy iqtisodiyot » fanidan toshkent 2025 taqdimot ishi mintaqaviy iqtsodiy o’sishning nazariy asoslari milliy iqtisodiyotning hududiy tarkibi reja: iqtisodiy o’sish tushunchasi va uning mazmuni mintaqalar iqtisodiy o’sishning nazariy va uslubiy asoslari milliy iqtisodiyotning hududiy tarkibi rivojlanish va iqtisodiy o’sish tushunchasi va uning mazmuni “rivojlanish” tushunchasi turli ma’nolarda va birikmalarda qo‘llaniladi. xususan, rivojlanish huquqi to‘g‘risidagi deklaratsiyada (bmt, 1985 y.) ta’kidlanishicha, “rivojlanish — bu butun aholining va barcha shaxslarning farovonligini doimiy oshirishga qaratilgan iqtiso...

This file contains 31 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "iqtisodiy o’sish", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy o’sish PPTX 31 pages Free download Telegram