iqtisodchilar uchun matematika kursi

PPTX 17 pages 547.9 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 547.9 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint iqtisodchilar uchun matematika kursiga kirish har qanday iqtisodiyot yo‘nalishdagi zamonaviy fanlarni o‘qitishda matematik usullar keng qo‘llaniladi. boshqacha qilib aytganda, matematik usullar har qanday iqtisodiy fanning, shu jumladan iqtisodiy nazariyaning tarkibiy qismiga aylangan. masalan, ma’lum bir iqtisodiy ko‘rsatkichlarni hisoblash matematik formulalar yordamida amalga oshiriladi; turli iqtisodiy faktorlar orasidagi bog‘liqlik darajasi grafiklar yordamida tahlil qilinadi; statistik ma’lumotlar matematik usullar bilan qayta ishlanib, muhim iqtisodiy yechimlar topiladi. iqtisodiy fanlarni o‘qitishda matematika apparatidan keng foydlanish yo‘li bilan qabul qilinadigan iqtisodiy yechimlarni oydinlashtirish va asoslash mumkin bo‘ladi. boshqa tomondan, matematika fanlarini iqtisodiy amaliyotga bog‘lab o‘qitish jarayonida matematik tushunchalar va qonuniyatlar amaliy iqtisodiyotga daxldor ekanligi isbotlanadi, matematik apparat ham ma’lum ma’noda takomillashadi. zarur matematik tushuncha va faktlar sonlar haqida tayanch ma’lumotlar. jismlarni sanash natijasida vujudga keladigan 1, 2, 3, 4,... ketma-ketlikka natural sonlar deb ataladi. natural sonlar to‘plami n={1,2,3,4,...} ko‘rinishda belgilanadi. bir nechta sondan yangi sonni hosil qilish arifmetik amal deyiladi. arifmetikada qo‘shish, ayirish, …

2 / 17

adi, ya’ni a-b=x => a=b+x bu yerda x son a va b sonlarning ayirmasi, a-kamayuvchi, bayiriluvchi deb ataladi natural sonlar uchun ayirish amali har doim ham bajarilavermaydi, masalan, 10–15, 3–3 ayirmalar natural son emas. a sonni b songa ko‘paytirish deb, har bir qo‘shiluvchisi a ga teng bo‘lgan b ta sonlar yig‘indisiga aytiladi. ko‘paytma a b ko‘rinishda yoziladi hamda a va b sonlar ko‘paytuvchilar deb aytiladi. ko‘paytirish amali qo‘yidagi qonunlarga bo‘ysunadi: a) ixtiyoriy a, b va s natural sonlar uchun a · b = b · a; (a · b) · s = a · (b· s); (a+b) · s=a · (b+s); tengliklar o‘rinlidir. a sonni b songa bo‘lish shunday x sonni topishdan iboratki, uni b songa ko‘paytirilganda a son hosil bo‘ladi, ya’ni a:b=x, agar x · b=a bo‘lsa. bunda a – bo‘linuvchi, b – bo‘luvchi, x – bo‘linma deb ataladi. ikki natural sonning bo‘linmasi har doim natural son bo‘lavermaydi. masalan, …

3 / 17

li kasrlarni oddiy kasrlar ko‘rinishida yozish uchun suratga o‘nli kasrdagi vergul va undan keyingi nollarni tashlab, qolgan raqamlarni butun son ko‘rinishida yozish, mahrajga esa, bir va undan keyin nollar yoziladi. nollarning soni o‘nli kasrdagi verguldan keyingi raqamlar soniga teng bo‘ladi. oddiy kasrni o‘nli kasrga aylantirish uchun suratni mahrajga butun sonlarni bo‘lish qoidasiga asosan bo‘lib yozish kerak. masalan, ma’lum xonasidan boshlab, raqamlari davriy takrorlanadigan cheksiz o‘nli kasrlar davriy o‘nli kasrlar deyiladi. masalan, 0,777...= 0,(7) ; 6,24343...= 6,2(43); 4,071151515...= 4,071(15) ixtiyoriy oddiy kasrni chekli yoki cheksiz davriy o‘nli kasr ko‘rinishida yozish mumkin. foizlar har qanday sonning 100 dan bir bo‘lagiga shu sonning bir foizi (protsenti) deyiladi va % belgi bilan belgilanadi. foizlarga doir asosiy masalalar qo‘yidagilardan iborat. berilgan sonning berilgan foizini topish. a sonning r foizi formula orqali topiladi. masalan, 70 sonning 20 foizi =14 ga teng bo‘ladi. 1-misol. 5000 so‘mni kreditga berish oqibatida 20 % daromad olgan firmaning daromadi qancha so‘mni …

4 / 17

di. misol. a shaxs jamg‘arma bankiga 150 000 so‘m pulni 20 % yillik foiz stavkasi bilan 2 yilga qo‘ygan. ikkinchi yilning oxirida a shaxsning jamg‘armasi qancha bo‘ladi? yechish. birinchi yilning oxirida jamg‘arma 150 000+150 000 · 0,2= =50 000+30 000=180 000 so‘m bo‘ladi. ikkinchi yilning oxirida esa jamg‘armaning miqdori n=180000+180 000 · 0,2=216 000 so‘m bo‘ladi. bu natijaga yuqorida keltirilgan formuladan foydalanib ham erishish mumkin: nisbat. proportsiya. a sonning b songa nisbati deb, a ni b ga bo‘lishdan hosil bo‘lgan bo‘linmaga aytiladi. nisbat a:b yoki ko‘rinishda belgilanadi. ikki nisbatning tengligi proportsiya deb ataladi va u quyidagicha yoziladi: bu proportsiyada a va d lar chetki, b va s lar esa o‘rta hadlar deb ataladi. proportsiyaning asosiy xossalari. proportsiyaning chetki hadlar ko‘paytmasi uning o‘rta hadlari ko‘paytmasiga teng, ya’ni agar a : b=c : d bo‘lsa, u holda a · d = b · c bo‘ladi. misol. quyidagi proportsiyalardan x ni toping: yechish. …

5 / 17

iqtisodchilar uchun matematika kursi - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodchilar uchun matematika kursi"

prezentatsiya powerpoint iqtisodchilar uchun matematika kursiga kirish har qanday iqtisodiyot yo‘nalishdagi zamonaviy fanlarni o‘qitishda matematik usullar keng qo‘llaniladi. boshqacha qilib aytganda, matematik usullar har qanday iqtisodiy fanning, shu jumladan iqtisodiy nazariyaning tarkibiy qismiga aylangan. masalan, ma’lum bir iqtisodiy ko‘rsatkichlarni hisoblash matematik formulalar yordamida amalga oshiriladi; turli iqtisodiy faktorlar orasidagi bog‘liqlik darajasi grafiklar yordamida tahlil qilinadi; statistik ma’lumotlar matematik usullar bilan qayta ishlanib, muhim iqtisodiy yechimlar topiladi. iqtisodiy fanlarni o‘qitishda matematika apparatidan keng foydlanish yo‘li bilan qabul qilinadigan iqtisodiy yechimlarni oydinlashtirish va asoslash mumkin bo‘ladi. boshqa tomondan, matemati...

This file contains 17 pages in PPTX format (547.9 KB). To download "iqtisodchilar uchun matematika kursi", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodchilar uchun matematika … PPTX 17 pages Free download Telegram