raqobat va yakka xokimlik

DOCX 15 стр. 920,8 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 920,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

o‘zbekiston respublikasi oliy ta'lim fon va innovatsiyalar vazirligi “university of economics and pedagogy” iqtisodiyot yo‘nalishi 2-kurs 28/04-guruh talabasi urmanova nasibaxonning mikroiqtisodiyot fanidan mustaqil ishi o‘qituvchi________________________________ 2025 mavzu: raqobat va yakka xokimlik reja: kirish 1. monopol raqobat bozori 2. oligopoliya bozori va uning xususiyatlari 3. oligopoliya bozorining asosiy modellari 4. o‘zbekiston sharoitida oligopoliya bozorinig amal qilish xususiyatlari xulosa asosiy iboralar va tushunchalar foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi kunda jahonda bozor munosabatlari sharoitida iqtisodiyotning sohalari rivojlanishini ta`minlash va uning istiqbolini ilmiy asosda oldindan bilish muhim ahamiyatga ega. bugungi kunda jahonda inson kapitali rivojlanishi jamiyat rivojlanishi ijtimoiy taraqqiyotning muhim muammolarini hal etishda asosiy o‘rin egallaydi. taraqqiyot darajasini uning muayyan mezonlari, indikatori yordamida aholashni talab etuvchi ko‘p qirrali jarayonga aylandi. asta-sekin, lekin tubdan o‘zgara boshladi. jamiyatda inson taraqqiyotining muhim mezoni, uning umr ko‘rish davomiyligi, savodxonligi va resurslardan foydalanish imkonini ifodalaydigan - insonni taraqqiyoti indeksidir. har qanday mamlakatning farovonlik darajasi faqatgina daromadlar miqdoriga emas, balki ushbu …

2 / 15

ni berish siyosatining axamiyatini yanada oshirish borasida ilmiy asoslangan xulosalar ishlab chiqilgan. 1.monopol raqobat bozori monopol raqobat – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni ko‘p hamda ular o‘rtasida ma’lum darajada raqobat mavjud bo‘lgan, biroq har bir ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchi o‘z tovar yoki xizmatining alohida, maxsus xususiyatlari mavjudligi sababli ularning narxi va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi ma’lum darajada hukmronlik holati hisoblanadi. bunga misol tariqasida ko‘plab mebel, kiyim-kechak turlari, kir yuvish vositalari va boshqa mahsulotlar ishlab chiqaruvchilarini keltirish mumkin. monopol raqobat bozorining asosiy xususiyati bu tovarlarning differensatsiyasi. tovarlarning differensiatsiyasi bu har qanday holatda iste’molchiga xar xil turdagi, markadagi va sifatdagi o‘xshash tovarlarni taklif etishdir. tovarlarning differensiatsiyasi bozordagi narxlarga cheklangan darajada ta’sir ko‘rsatish imkonini beradi, chunki, ayrim iste’molchilar o‘zlari ishonch bildirgan savdo belgisining tovarlarini narxi ozgina oshsa ham o‘z talablarini o‘zgartirmaydilar. biroq bu ta’sir nisbatan past darajada bo‘ladi. bunga sabab raqobatlashayotgan firmalar ishlab chiqarayotgan tovarlarning o‘xshashligidadir. sotuvchilar sonining ko‘pligi narxni o‘zaro kelishib …

3 / 15

a qo‘shimcha xarajatlarni talab qiladi. sof monopoliyaga o‘xshab, monopol raqobat sharoitida ham optimal ishlab chiqarish xajmiga chekli daromad chekli xarajatga teng bo‘lganda erishiladi. mc=mr. 2.oligopoliya bozori va uning xususiyatlari oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati hisoblanadi. oligopolist-ishlab chiqaruvchilarga o‘zbekistonda sement (asosan bekobod, quvasoy, ohangaron, navoiy shaharlarida joylashgan), ko‘mir (angren shahri, surxondaryo viloyatining sariosiyo (sharg‘un) va boysun (to‘da) tumanlarida joylashgan) ishlab chiqarishni, telefon aloqa kompaniyalarini misol keltirish mumkin[footnoteref:1]. [1: ] oligopoliya so‘zi grekcha bo‘lib (oligos - bir necha, poleo - sotaman) sotuvchilarning kamligini bildiradi. oligopol tarmoqlarga misol sifatida rivojlangan mamlakatlardagi avtomobil sanoati, po‘lat, alyumin, elektrouskunalar va kompyuter tarmoqlarini keltirish mumkin. bu tarmoqlarda ishlab chiqariladigan umumiy mahsulot hajmi bir necha firmalar hissasiga to‘g‘ri keladi. masalan, microsoft kompaniyasining prezidenti bill geyts oligopoliya maqomini yo‘qotmaslik uchun o‘zining raqobatchilarini doimiy ravishda moliyalashtirib turadi, chunki u bozorda monopol bo‘lib qolsa, davlatga juda katta soliq …

4 / 15

bir firma o‘z mahsulotiga talabni rag‘batlantirish uchun mahsulotining narxini 10 foizga kamaytirsa, u asosan raqobatlashuvchi firmalar hisobidan o‘z mahsulotini sotish hajmini anchaga oshirishi mumkin. lekin firmaning bu narx siyosatiga javoban boshqa raqobatlashuvchi firmalar har xil iqtisodiy siyosat olib borishi mumkin. birinchidan, boshqa firmalar e’tibor bermasligi mumkin; ikkinchidan, ular ham narxni 10 foizga tushirishi mumkin, natijada firmalar oladigan foyda miqdori kamayadi, hatto nolga teng bo‘lishi ham mumkin: uchinchidan, boshqa firma bu firmani sindirish maqsadida mahsulotiga bo‘lgan narxni 10 foizdan yuqoriroqga pasaytirishi mumkin, lekin bunday holatni davom etishi narxlar jangiga olib kelishi mumkin. narxlar janggi - bu raqobatlashadigan firmalar tomonidan oligopolik bozorda narxlarni bosqichma-bosqich tushirishidir. oligopol bozorda ishlab chiqarilayotgan tovar bir turdagi ham diversifikatsiyalashgan ham bo‘lishi mumkin. agarda iste’molchilar biror bir firma savdo belgisiga alohida e’tibor qaratmasalar, bozordagi aksariyat tovarlar absolyut o‘rnini bosuvchi tovarlar bo‘lsa, bu bozor sof yoki bir turdagi oligopoliya bozori hisoblanadi. bunday bozorlarga misol qilib, sement, alyuminiy, qog‘oz, kimy …

5 / 15

r va yangi nisbatan yosh endi rivojlanayotgan bozorlar. albatta, birinchi turdagi bozorlarga kirish qiyin chunki, u yerda yirik ishlab chiqarish, yuqori texnologiyalar o‘rnatilgan va iste’molchilar ishonchi qozonilgan bo‘ladi. ikkinchi turdagi bozorlarga esa kirish nisbatan oson, chunki u yerda bozor xali to‘liq egallanmagan, investision faollik yuqori emas, iste’molchilar talabi xam to‘liq qondirilmagan bo‘ladi. 3.oligopoliya bozorining asosiy modellari oligopoliyalarni bozordagi faoliyat olib borish siyosati xar xil bo‘lganligi uchun ularning turli modellari va turlari shakllangan. shartli ravishda ularni ikkiga ya’ni, kooperatsiyalashgan va kooperatsiyalashmagan oligopoliya turlariga bo‘lish mumkin. kooperatsiyalashgan oligopoliyada firmalar o‘zaro kelishib olgan holda faoliyat olib boradilar. bir firmaning keyingi xarakatini boshqa bir firma oldindan biladi. nokooperatsiyalashgan oligopoliyada firmalar mustaqil ravishda tavakallchilikni o‘z bo‘yniga olib optimal ishlab chiqarishni o‘zlari belgilaydilar. shularga asoslanib oligopoliyalarning asosiy modellari tasniflanadi. kurnoning duopoliya modeli. ikki raqobatlashuvchi firma o‘rtasidagi munosabatlarni duopoliya sharoitida 1838 yil birinchi bo‘lib o‘rgangan fransuz iqtisodchisi ogyusten kurno hisoblanadi. bu holat nokooperatsiyalashgan oligopoliyani ilk marotaba tahlil …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "raqobat va yakka xokimlik"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta'lim fon va innovatsiyalar vazirligi “university of economics and pedagogy” iqtisodiyot yo‘nalishi 2-kurs 28/04-guruh talabasi urmanova nasibaxonning mikroiqtisodiyot fanidan mustaqil ishi o‘qituvchi________________________________ 2025 mavzu: raqobat va yakka xokimlik reja: kirish 1. monopol raqobat bozori 2. oligopoliya bozori va uning xususiyatlari 3. oligopoliya bozorining asosiy modellari 4. o‘zbekiston sharoitida oligopoliya bozorinig amal qilish xususiyatlari xulosa asosiy iboralar va tushunchalar foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi kunda jahonda bozor munosabatlari sharoitida iqtisodiyotning sohalari rivojlanishini ta`minlash va uning istiqbolini ilmiy asosda oldindan bilish muhim ahamiyatga ega. bugungi kunda jahonda inson kapitali rivojlanishi...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (920,8 КБ). Чтобы скачать "raqobat va yakka xokimlik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: raqobat va yakka xokimlik DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram