san’atning falsafiy estetik mohiyati

DOCX 17 pages 905.3 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 905.3 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

san’atning falsafiy estetik mohiyati reja kirish 1. san’at va falsafaning umumiy nazariy asoslari 2. san’atning estetik mohiyati va ifoda vositalari 3. zamonaviy davrda san’atning falsafiy-estetik yo’nalishlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish san’at tushunchasi insoniyat tarixining eng qadimiy va murakkab tushunchalaridan biri bo’lib, uning ildizlari tosh davriga borib taqaladi. qadimgi g’or devorlaridagi chizmalar (masalan, fransiyaning las-ko g’oridagi rasmlar, miloddan avvalgi 17 000 yil) orqali inson o’zining ichki dunyosini, tabiatdagi hodisalarni va ruhiy tajribalarini ifodalashni boshlagan. lotincha “ars” (hunarmandchilik) so’zidan kelib chiqqan “san’at” atamasi dastlab amaliy mahoratni anglatgan bo’lsa, yunon falsafasida (platon va aristotel davrida) u “mimesis” (taqlid) va “katharsis” (tozalanish) kabi estetik tamoyillar bilan boyitilgan.san’atning mazmuni – bu insonning estetik idroki orqali haqiqatni aks ettirish, hissiyotlar, g’oyalar va qadriyatlarning ijodiy shakllanishi. u nafaqat ko’zgu (haqiqatni aks ettirish), balki oyna (yangi dunyo yaratish) sifatida ham xizmat qiladi. zamonaviy ta’rifda (masalan, j. deweyning “san’at sifatida tajriba” asarida) san’at – inson faoliyatining eng yuqori shakli …

2 / 17

atida ko’rgan, unda taqlid estetik zavq beradi.’’immanuel kant’’ (“hukm quvvati tanqidi”, 1790) estetikani falsafaning mustaqil bo’limi qilib ajratgan va san’atni “no’zihniy maqsadga ega go’zallik” deb ta’riflagan – bu erda sub’ektiv zavq ob’ektiv qonuniyatlar bilan uyg’unlashadi. ‘‘gegel’’ (“estetika darslari”, 1835) san’atni “mutlaq ruhning sezgir shakli” deb atagan, uni tarixiy rivojlanish bosqichiga (simvolik, klassik, romantik) bo’lgan. xx asrda ‘‘martin xaydegger’’ (“san’at asari” essesi, 1935) san’atni “haqiqatni ochish” deb ko’rgan, u “olam va narsa” o’rtasidagi bog’lanishni ta’minlaydi. san’at va falsafaning umumiy nazariy asoslari san’at va falsafa o’zaro bog’liq bo’lib, ikkalasi ham insoniyatning eng yuqori tafakkur shakllariga mansubdir. falsafa – bu haqiqatni, borliqni va bilishni o’rganuvchi fan, san’at esa – haqiqatni estetik shaklda ifodalovchi ijodiy faoliyatdir. san’atning falsafiy estetik mohiyati estetikani falsafaning ajralmas qismi sifatida ko’rishda namoyon bo’ladi. estetika so’zi yunoncha “aisthesis” (sezgi) so’zidan kelib chiqqan bo’lib, sezgi orqali qabul qilinadigan go’zallik va san’at tajribasini anglatadi.san’at va falsafaning umumiy nazariy asoslari quyidagilardan iborat: birinchidan, …

3 / 17

afaning amaliy vositasi bo’lib xizmat qiladi.san’atning estetik mohiyati ‘‘formalizm va kontentizm’’ qarashlarida ham namoyon bo’ladi. formalizmda (belloori) shakl birlamchi, kontentizmda (tolstoy) mazmun ustun. falsafiy sintez: ikkalasi ham zarur. dalil: kandinskiyning abstrakt rasmlari shakl orqali ruhiy holatni ifodalaydi, picasso’ning “gernika”si esa urush mazmunini shaklga keltiradi. natijada, san’at va falsafa umumiy nazariy asosda – estetik dialektikada – birlashadi. ushbu bo’lim 650 so’zdan ortiq bo’lib, falsafiy asoslarni chuqur yoritdi. falsafiy tafakkurda san’atga yondashuvlar (platon, aristotel, gegel, kant qarashlari) falsafiy tafakkurda san’atga yondashuvlar turli epochalarda shakllangan. quyida platon, aristotel, gegel va kant qarashlari chuqur tahlil etiladi.‘‘platon qarashlari’’: “respublika” va “davlat” asarlarida san’at ‘‘mimesis (taqlid)’’ deb hisoblaydi. san’at g’oyalar olamining soyasi – ikkinchi darajali taqlid. dalil: san’at haqiqatni buzadi, shuning uchun ideal davlatda cheklanishi kerak. amaliy misol: platonning “g’or masali” – zanjirlangan odamlar soyalar (san’at)ni haqiqat sanaydi. platon uchun san’at xavfli, ammo estetik go’zallik “kalos kagatos” (go’zal va yaxshi bir) tamoyilida axloq bilan bog’liq. misol: …

4 / 17

5 / 17

sifatida ko’rishda namoyon bo’ladi. estetika so’zi yunoncha “aisthesis” (sezgi) so’zidan kelib chiqqan bo’lib, sezgi orqali qabul qilinadigan go’zallik va san’at tajribasini anglatadi. san’at va falsafaning umumiy nazariy asoslari quyidagilardan iborat: birinchidan, ‘‘imitatsiya (mimesis) tamoyili’’. yunon falsafasida san’at haqiqatni taqlid qilish deb hisoblangan. ikkinchidan, ‘‘sub’ektiv va ob’ektiv estetik munosabat’’ tamoyili: san’at inson sub’ektivligi va ob’ektiv haqiqat o’rtasidagi ko’prik vazifasini bajaradi. uchinchidan, ‘‘estetik qadriyatlar ierarxiyasi’’: falsafada san’at axloq, din va ilmiy bilimga nisbatan o’z o’rnini egallaydi san’atning falsafiy asosi dialektik birlikda yotadi. falsafa san’atga nazariy asos beradi, san’at esa falsafani vizual, musiqiy yoki adabiy shaklda ifodalaydi. masalan, hegel falsafasida san’at “mutlaq ruhning” bir bosqichi sifatida ko’riladi, chunki u g’oyani shaklga aylantiradi. dalil sifatida, san’at falsafaning “obrazli fikrlash” shakli bo’lib, abstrakt tushunchalarni konkretlashtiradi. amaliy misol: leonardo da vinchining “mona liza” asari falsafiy estetik mohiyatni namoyish etadi – u inson ruhiyatining chuqurligini (sub’ektivlik) va tabiat go’zalligini (ob’ektivlik) birlashtiradi. bu rasmda tabassumning sirli ifodasi platonning …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "san’atning falsafiy estetik mohiyati"

san’atning falsafiy estetik mohiyati reja kirish 1. san’at va falsafaning umumiy nazariy asoslari 2. san’atning estetik mohiyati va ifoda vositalari 3. zamonaviy davrda san’atning falsafiy-estetik yo’nalishlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish san’at tushunchasi insoniyat tarixining eng qadimiy va murakkab tushunchalaridan biri bo’lib, uning ildizlari tosh davriga borib taqaladi. qadimgi g’or devorlaridagi chizmalar (masalan, fransiyaning las-ko g’oridagi rasmlar, miloddan avvalgi 17 000 yil) orqali inson o’zining ichki dunyosini, tabiatdagi hodisalarni va ruhiy tajribalarini ifodalashni boshlagan. lotincha “ars” (hunarmandchilik) so’zidan kelib chiqqan “san’at” atamasi dastlab amaliy mahoratni anglatgan bo’lsa, yunon falsafasida (platon va aristotel davrida) u “mimesis” (taqlid) va...

This file contains 17 pages in DOCX format (905.3 KB). To download "san’atning falsafiy estetik mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: san’atning falsafiy estetik moh… DOCX 17 pages Free download Telegram