membranasiz organoidlar

PPTX 12 pages 228.7 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 228.7 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

rivojlanish biologiyasi (sitologiya) fanidan ma’ruza mashg’ulotlarining taqdimoti 2-mavzu: membranasiz organoidlar reja: ribosoma, polisoma. ribosomaning strukturasi va funksiyasi tayanch iboralar: plazmolemma, fagotsitoz, pinotsitoz, plastidlar, xloroplastlar, xromoplastlar, leykoplastlar . mikronaycha. membranasiz organiodlarga ribosoma, mikronaychalar, mikrofibrillalar va hujayra markazi kiradi. sitoskeletni hosil qiluvchi organoidlar. sitoskelet (hujayra skeleti) mikronaycha va mikrofibrilla komponentlaridan tashkil topgan. faqat eukariot hujayralarda uchraydi. mikronaycha. mikronaycha yarim silindrsimon diametri 20—30 nm. mikronaycha devorining qalinligi 6—8 nm. u 13 ta ipsimon oqsillardan iborat bo‘lib, biri ikkinchisiga spiralsimon o‘ralgan. har bir ip ikkita a- va p- tubulin oqsilidan iborat. globulyar shakldagi tubulin oqsili endoplazmatik to‘r membranasiga bog‘langan ribosomalarda sintezlanadi va hujayra markazida spirallashib yig‘iladi. mikronaychalar hujayra strukturalari (hujayra markazi, xivchinlar va kiprikchalar) tarkibida yoki sitoplazmada erkin joylashadi. erkin mikronaychalar tayanch, hujayra devori va sitoskeletini tashkil etishda ishtirok etadi. bundan tashqari pufakcha va boshqa hujayraviy tuzilmalarning harakatlanish yo‘nalishini belgilaydi. mikronaychalar funksiyasi. mikronaycha bo‘linish dukini (urchug‘i) hosil qilib, xromosomalarning mitoz va meyozda qutblarga ajralishini …

2 / 12

jayrasi sitoplazmasida mikrofibrillalar mavjudligi tufayli muskul tolalari qisqaradi. hujayraning harakatlanishida kiprikchalar va xivchinlar kabi maxsus organoidlar qatnashadi. ular bir hujayralilarda ham, ko‘p hujayralilarda ham uchraydi. xivchinlilar sinfiga kiruvchi bir hujayralilar, spermatozoidlar xivchinlari yordamida harakatlanadi. infuzoriyalar sinfiga kiruvchi sodda hayvonlarda kiprikchalar harakat organoidi hisoblanadi. odamning nafas yo‘llari epiteliy hujayralarida ham kiprikchalar mavjud. bu kiprikchalar har xil yot narsalarni, masalan, chang zarralarini tutib qolishda va nafas yo‘llaridan chiqarib yuborishda qatnashadi. ko‘p hujayrali organizmlar va odamlarning muskul hujayralari sitoplazmasida maxsus organoid — miofibrillalar bo‘lib, ular muskul tolalarining qisqarishini va natijada organizmning harakat- lanishini ta’minlaydi. ba’zi sodda hayvonlar amyobalar va ko‘p hujayralilarning qon hujayralari leykotsitlar, biriktiruvchi to‘qimaning ayrim hujayralari va boshqa ko‘pgina hujayralar sitoplazmaning o‘simtalari soxta oyoqchalar yordamida harakatlanadi. bunday harakatlanish amyobasimon harakat deb ataladi. hujayra markazi. hujayra markazi. hujayra markazi asosan hayvon hujayralari-da uchraydigan membranasiz organoid, yadro yaqinida joylashganligi uchun sentrosoma (lotincha sentrum — markaz, soma — tanacha so‘zlaridan olingan) deb ataladi. sentrasoma …

3 / 12

hosil qiladi. anafazada mikronaychalar xromosomalar sentromerasi va organoidlar bilan birikib, ularni qutblarga tortadi. tuban o‘simliklarda, suvo‘tlari, ba’zi zamburug‘lar va sodda hayvonlarda hujayra markazi aniqlanmagan. yuksak o‘simliklardagi mikronaychalar tartibsiz, bir-biriga birikmagan va sentriolalarni hosil qilmaydi. ularda bo‘linish urchug‘i sentriola ishtirokisiz amalga oshadi. shunday bo‘lsa-da hujayra bo‘linayotganda xromosomalarni mikronaychalar tortadi. bu jarayon fermentlar yordamida boradi. interfazaning s — davrida sentriolalar ko‘payib oladi. g2 — davrida esa tartibsiz mikronaychalar tarkibiga kiruvchi tubulin oqsili sintezlanadi. shuning uchun sentriolalar o‘z-o‘zidan ko‘payadi deyiladi. hujayra markazi. ribosoma ribosoma. oqsil sintezini amalga oshiruvchi membranasiz organoid bo‘lib, eukariot va prokariotlarda ham uchraydi. lekin prokariotlarning ribosomasi kichikligi va kimyoviy tuzilishi bilan eukariotlarnikidan farq qiladi. o‘lchami taxminan 20x30 nm; hujayrada bir qancha millionlab uchrashi mumkin. ribosoma ikkita — katta va kichik subbirlikdan iborat. har bir subbirlik oqsillar bilan rrnk kompleksidan iborat. eukariot hujayralardagi ribosoma (80 — subbirlik) katta subbirlik (60 — s) va kichik subbirlik (40 — s) (lot. sedimentum — …

4 / 12

oning tashqi membranasiga bog‘la- nishi (bog‘langan ribosomalar), sitoplazmada yakka holda (erkin ribosomalar) yoki bir qancha guruhchalar (poliribosoma) holida bo‘lishi mumkin. erkin ribosomalarda hujayra o‘z faoliyati uchun zarur oqsillar sintezlanadi (masalan trofik oziq kiritmalari oqsillari), biriktirilgan ribosomalarda asosan hujayradan tashqariga chiqariladigan (turli oqsil tabiatli gormonlar) va hujayraning qurilishi uchun kerak bo‘lgan oqsillar sintezlanadi. ribosomaning kichik subbirligining funksiyasi i-rnkni biriktirish bo‘lsa, katta subbirlikning funksiyasi polipeptid zanjirni sintezlashdir (17-rasm). ribosomaning katta subbirligida ikkita faol qism p — peptidil va a — aminoatsil qismlari mavjud. a — (aminoatsil) qismiga amino- kislotani o‘ziga biriktirgan transport rnk birikadi, so‘ng u p — (peptidil) qismiga o‘tadi, shunda aminokislota o‘zidan oldingi aminokislotaga peptid bog‘i bilan birikadi. demak, ribosoma aminoatsil qismiga aminokislotalar birikadi, peptidil qismida aminokislotalar bir-biri bilan peptid zanjirini hosil qiladi. mitoxondriya va plastidalarda ham ribosomalar mavjud, lekin ular sitoplazma ribosomalaridan kichikroq, ko‘proq prokariot ribosomalariga o‘xshash. testlar mustaqil yechish uchun test savollari 1.o‘z-o‘zidan ko‘paya oladigan organoidni aniqlang. a) …

5 / 12

q e'tiboringiz uchun rahmat! image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "membranasiz organoidlar"

rivojlanish biologiyasi (sitologiya) fanidan ma’ruza mashg’ulotlarining taqdimoti 2-mavzu: membranasiz organoidlar reja: ribosoma, polisoma. ribosomaning strukturasi va funksiyasi tayanch iboralar: plazmolemma, fagotsitoz, pinotsitoz, plastidlar, xloroplastlar, xromoplastlar, leykoplastlar . mikronaycha. membranasiz organiodlarga ribosoma, mikronaychalar, mikrofibrillalar va hujayra markazi kiradi. sitoskeletni hosil qiluvchi organoidlar. sitoskelet (hujayra skeleti) mikronaycha va mikrofibrilla komponentlaridan tashkil topgan. faqat eukariot hujayralarda uchraydi. mikronaycha. mikronaycha yarim silindrsimon diametri 20—30 nm. mikronaycha devorining qalinligi 6—8 nm. u 13 ta ipsimon oqsillardan iborat bo‘lib, biri ikkinchisiga spiralsimon o‘ralgan. har bir ip ikkita a- va p- tubulin oqsili...

This file contains 12 pages in PPTX format (228.7 KB). To download "membranasiz organoidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: membranasiz organoidlar PPTX 12 pages Free download Telegram