biomaromlar va tirik organizmlarning xatotiy shakllari va ekologik omil

PPTX 20 pages 70.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.8 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

slayd 1 biomaromlar va tirk organizmlarning xatotiy shakllari va ekologik omil. ekologik vakt omili: .tabiatdagi barcha tirik organizmlar ma’lum muhit sharoitlarida hayot kechiradilar. tashqi muhit bilan jonli organizmlar o‘rtasida doimiy ravishda modda almashinuvi sodir bo‘lib turadi, bu esa organizmlarning hayotiy faoliyatini saqlashda muhim ahamiyatga egadir. jonli tabiatning fundamental xususiyatlaridan biri, undagi hayotiy jarayonlarning davriyligi bilan tavsiflanadi. ichki davriylik. bu organizmlarda sodir bo‘ladigan o‘zgarishlardir. tirik organizmlarda kechadigan barcha fiziologik jarayonlar uzluksiz davom etmaydi.tashqi (ekzogen) ritmlar. tabiatda doimiy ravishda takrorlanib turadigan ana shunday muhim o‘zgarishlar jumlasiga, avvalo, yerning quyosh atrofida, oyning esa yer va o‘z o‘qi atrofida aylanishi natijasida kelib chiqadigan mavsumiy hamda sutkalik davriylik kiradi. ayrim turlarning faol faoliyati sutkaning ma’lum paytlariga to‘g‘ri keladi, boshqalarida sharoitga qarab o‘zgarishi mumkin. masalan, shafran o‘simligi gulining ochilishi haroratga bog‘liq. kungaboqar o‘simligining savatchasi esa bulutli kunlarda ochilmaydi. cho‘l zonasida tarqalgan hayvonlarning faol faoliyatlari sutkaning har xil vaqtiga to‘g‘ri keladi, bu asosan shu yerdagi harorat va …

2 / 20

ng ko’tarilishi yoki pasayishi, yerning quyosh atrofida aylanishi yil davomida vaqt, fasllar almashinishini keltirib chiqaradi.oy har 26,5 kunda to’lib, yangi fazaga o’tadi.qadimgi xalqlar tuproqning har xilligi, hosilning mo’l bo’lishi, hayvonlarning yaxshi ko’payishi, ular sonining ortishi, insonlarning tug’ulishi, oyning fazoda turush holati bilan ifodalangan. organizmlarda bo’lib o’tadigan maromlar, asosan, yil davomida yorug’lik va harorat, kun va tunning almashinuvida namlik o’zgarishlari bilan bog’liq.shunga qaramasdan, har bir hayvonda bo’lib o’tadigan o’ziga xos va uning ichki (endogen) maromlari ancha murakkabdir.shunday ritimlarning ayrimlari oyning harakati bilan, ayniqsa, dengiz to’lqinlarning ko’tarilishi va pasayishi bilan bog’liqdir.dengiz hayvonlari suvning ko’tarilib yoki pasayib turushiga moslashgan. tashqi ekzogen maromlar. ko’pchilik hayvonlarda kun davomidagi davriylik fiziologik funksiyalarning o’zgarib turushiga to’g’ri kelmaydi.jumladan, hayvonlardagi sutka davomida periodiklik kunduzgi, g’ira – shira va tunda yashaydigan hayvonlarga xosdir.suv havzalarida plankton organizmlarning kunduz va tunda almashib turushi kuzatiladi.yerning aylanishi bilan geofizik o’zgarishlar  quyosh radiatsiyasining aktivligi tirik tabiat (har 11 yilda) va undagi tirik jonzotlar holatiga …

3 / 20

i bo’lsa, majburiy uzoq qish, qalin qor ularning o’sishini to’xtatib turadi. bu evolutsion rivojlanish va muhitga moslashish yo’lidir o’simliklar olami vakillarning turlari sharoitiga moslashishlari natijasida turli formalar vujudga kelgan. aristotel davridan o’simliklar tashqi qiyofalariga qarab “daraxtlar”, “butalar”, “chala butalar”, “o’t o’simliklar” va suvda “o’suvchi o’simliklar” nomi bilan atalib kelingan. bu atamalarga qo’shimcha “o’tsimon”, “daraxtsimon”, “boshoqli”, “turli o’tlar” kabi so’zlar ham ishlatiladi. o’simliklar ekologik formalarni farqlashda “gidrofit”, “nizofit”, “kserofid”, “galofit”, “ekobioforma”, “biologik tip”, “o’sish formasi”, “epiforma” kabi atamalar ham ishlatilib, ular asosan o’simliklar tashqi qiyofasi haqida ma’lumot beradi. hayvonlar oziqlanishiga qarab: o’simliklar bilan ovqatlanuvchilar, hamma narsa bilan ovqatlanuvchilar, yirtqichlar va oliklar bilan ovqatlanuvchilarga bo’linsa, yashash joyida ko’payishiga qarab: yer ostida ko’payadigan formalar, yer ustida, o’simliklar, butalar orasida va daraxtlar ustida ko’payuvchi guruhlarga bo;linadi. hayotiy shakl, oʻsimliklarda biomorfa — oʻsimliklarning muhit sharoitlariga moslanishini aks ettiruvchi tashqi qiyofasi (gabitus). "hayotiy shakl" atamasini fanga daniya bota-nigi e.varming kiritgan (1884). hayotiy shakl oʻsimlik vegetativ tanasining …

4 / 20

namiz. ekologik turg’unlik tushunchasi ustida gap yuritganda, oddiy ob`ekt turg’unlik tushunchasidan farqli o`laroq, biologik ob`ektlarning o`zaro ta`sirlarini uzoq muddatli vaqtda saqlab qolish xususiyatini tushunamiz. ko`rinishidan oddiy ob`ekt turg’unlik tushunchasi ekologik turg’unlik tushunchasidan farqqiladiganga o`xshaydi, ammo chuqurroq fikr yuritganimizda shu narsa ayon bo`ladiki, har ikkala tushuncha ham qandaydir komponentlarning o`zaro ta`sir qonunlarini ma`lum bir vaqt intervallaridagi o`zgarmasligi tushuniladi. demak, turg’unlik ma`lum bir qonuniyatning vaqt davomida o`zgarmasligi ekan. ekologik omillar — atrof muhitning organizmlar faoliyatiga oʻziga xos taʼsir etuvchi maʼlum sharoitlari va elementlari majmui. ekologik omillar 2 katta guruh — abiotik va biotik omillarga boʻlinadi. ekologiyada „cheklovchi omillar“ tushunchasi ham mavjud, ular tarkibiga organizmlar mavjudligi va rivojlanishini cheklovchi har qanday omilni kiritish mumkin. tirik organizmlarga taʼsir etuvchi muhitning har qanday boʻlaklari ekologik omillar deyiladi. muhit — quruqlik, suv, havo va yer osti qismlaridan iborat. tashqi muhit tushunchasidan tashqari yashash sharoitlari degan tushuncha ham mavjud boʻlib, bu tushunchaga organizmning yashashi uchun zarur boʻlgan …

5 / 20

ʼsiri natijasi esa xilma-xildir. omilning organizm hayoti uchun eng qulay darajasi — optimal daraja deyiladi. har qanday ekologik omillarning eng yuqori darajasi maksimum va eng quyi darajasi minimum boʻladi. tabiiyki, har bir tirik organizm uchun u yoki bu ekologik omilning oʻz maksimumi, minimumi va optimumi boʻladi. chunonchi, uy pashshasi 7° dan 0° gacha yashashi mumkin. ular uchun yashashning optimum darajasi 36—40° ni tashkil etadi. shuni ham taʼkidlash zarurki, ekologik omillar organizmlarga kompleks taʼsir etgandagina ular yuqori natija beradi. har bir organizm o'zi yashab turgan muhitda bir vaqtning o'zida har xil iqlim, tuproq va biotik omillar ta'siriga ta'siriga uchraydi. tirik organizmlarni individual rivojlanish jarayonining bir fazasi davrida to'g'ridan-to'g'ri ta'sir qiladigan muhit elementlariga ekologik omillar deyiladi. bunday ayrim muhit omillari, ya'ni dengiz sathiga nisbatan bo'lgan balandlik, dengiz va ko'llarning chuqurligi istisnodir. sababi balandlikning organizmga ta'siri harorat, quyosh radiasiyasi, atmosfera bosimi orqali borsa, suv chuqurligining organizmga ta'siri bosim va yorug'likning kamayishi sababli yuzaga …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biomaromlar va tirik organizmlarning xatotiy shakllari va ekologik omil"

slayd 1 biomaromlar va tirk organizmlarning xatotiy shakllari va ekologik omil. ekologik vakt omili: .tabiatdagi barcha tirik organizmlar ma’lum muhit sharoitlarida hayot kechiradilar. tashqi muhit bilan jonli organizmlar o‘rtasida doimiy ravishda modda almashinuvi sodir bo‘lib turadi, bu esa organizmlarning hayotiy faoliyatini saqlashda muhim ahamiyatga egadir. jonli tabiatning fundamental xususiyatlaridan biri, undagi hayotiy jarayonlarning davriyligi bilan tavsiflanadi. ichki davriylik. bu organizmlarda sodir bo‘ladigan o‘zgarishlardir. tirik organizmlarda kechadigan barcha fiziologik jarayonlar uzluksiz davom etmaydi.tashqi (ekzogen) ritmlar. tabiatda doimiy ravishda takrorlanib turadigan ana shunday muhim o‘zgarishlar jumlasiga, avvalo, yerning quyosh atrofida, oyning esa yer va o‘z o...

This file contains 20 pages in PPTX format (70.8 KB). To download "biomaromlar va tirik organizmlarning xatotiy shakllari va ekologik omil", click the Telegram button on the left.

Tags: biomaromlar va tirik organizmla… PPTX 20 pages Free download Telegram