o'zbekistonning tarixi

PPTX 33 стр. 14,3 МБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 14,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

emu university o`zbekistonning eng yangi tarixi o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari mavzu 2 istoriya uzbekistana 4 reja: o'zbekistonning tarixiy-geografik joylashuvi va uning mustaqillikka intilishdagi roli o'zbek xalqining mustaqillikka intilish tarixi jadidchilik harakati va mustaqillik g'oyalar turkiston muxtoriyati va 1917-1924 yillardagi mustaqillik harakatlari o'zbekiston respublikasining mustaqillikka erishish jarayoni mustaqillikka erishishda islom karimov ro‘li va ahamiyati jadidlar jadidlar — xix asr oxiri va xx asr boshlarida turkiston (oʻzbekiston, tojikiston, qozogʻiston, qirgʻiziston, turkmaniston) hamda boshqa musulmon o‘lkalarda paydo bo‘lgan ma’rifatparvar, islohotchi ziyolilar harakati vakillaridir. ular o‘z davrida xalqni jaholat, nodonlik va mustamlakachilik zulmidan ozod etish, ta’lim-tarbiyani yangilash, milliy uyg‘onishni ta’minlashni maqsad qilganlar. jadidchilik g‘oyalari avvalo qrimda ismoil g‘aspirali (1851–1914) tomonidan ilgari surildi. uning “tarjimon” gazetasi (1883-yildan chiqadi) turkiston jadidlariga katta ta’sir ko‘rsatgan. jadidlarning asosiy maqsadlari ta’lim islohoti — eski maktab va madrasalar o‘rniga yangi usul (usuli jadid) maktablarini ochish. milliy uyg‘onish — xalqni o‘z tili, dini, madaniyatini saqlab qolishga chaqirish. ayollar ma’rifati — …

2 / 33

rakatlar faollashadi. ular qatorida xalq orasida ta’sir doirasi eng katta bo‘lganlari «sho‘roi islomiya» va «sho‘roi ulamo» harakatlari edi. bu ikki harakat ham nikolay ii taxtdan quvilgandan so‘ng tashkil etilgandi. 1917 yil oktyabr oyida bolsheviklar rossiyada davlat to‘ntarishi uyushtirishadi. muvaqqat hukumatni ag‘darib tashlab, hokimiyatni o‘z qo‘llariga olishadi. bolsheviklar rossiyaning chekka hududlarida joylashgan yerlarini shunchaki berib qo‘ymoqchi emasdi. shu sababli toshkentda hokimiyatni temiryo‘l ishchisi kolesov boshchiligidagi turkiston ishchi-dehqon soveti egallab oladi va turkiston xalq komissarlari sovetini tuzadi. bu tashkilot tarkibida birorta ham mahalliy millat vakili yo‘q edi. shundan so‘ng turkistonda milliy davlatchilik tuzish istagida bo‘lgan harakatlar kuchli bosim ostida qoladi va qarorgohlarini qo‘qonga ko‘chirishga majbur bo‘ldi. 1917 yil 26–28 noyabr kunlari qo‘qon shahrida katta qurultoy bo‘lib o‘tadi. «umumturkiston o‘lka musulmonlarining favqulodda iv qurultoyi» deb nomlangan yig‘ilishga markaziy osiyoning barcha hududlaridan vakillar chaqiriladi. yig‘ilishda qatnashayotgan ko‘pchilik musulmon ziyolilarning xohish-istagi bilan qurultoyga turkiston o‘lkasida yashovchi yevropa millatiga mansub vakillar ham qatnashdi. qurultoyda asosiy muhokama …

3 / 33

xtoriyati hukumati tarkibiga turkiston muxtoriyati muvaqqat kengashi a’zolari orasidan 12 kishi tanlab olinadi. muxtoriyat milliy majlisiga 32 kishidan iborat vakil saylanadi. muxtoriyat muvaqqat hukumati tarkibi quyidagi shaxslardan iborat bo‘ladi: muhammadjon tinishboyev – bosh vazir, ichki ishlar vaziri, 2-chaqiriq rossiya davlat dumasi a’zosi, muvaqqat hukumat turkiston qo‘mitasi a’zosi, temiryo‘l muhandisi, millati qozoq; islom sulton shoahmedov – bosh vazir o‘rinbosari, butunrossiya musulmonlari kengashi markaziy qo‘mitasi a’zosi, huquqshunos, millati tatar; mustafo cho‘qay – tashqi ishlar vaziri, muvaqqat hukumat turkiston qo‘mitasi a’zosi, turkiston o‘lka musulmonlar sho‘rosi raisi, huquqshunos, millati qozoq; ubaydulla xo‘jayev – mudofaa vaziri, butunrossiya musulmonlar kengashi markaziy qo‘mitasi a’zosi, huquqshunos, millati o‘zbek; hidoyatbek yurg‘uli og‘ayev – yer va suv boyliklari vaziri, agronom, millati o‘zbek; obidjon mahmudov – oziq-ovqat vaziri, qo‘qon shahar dumasi raisi o‘rinbosari, jamoat arbobi, millati o‘zbek; abdurahmon o‘rozayev – ichki ishlar vaziri o‘rinbosari, huquqshunos, millati qozoq; solomon abramovich gersfeld – moliya vaziri, huquqshunos, millati yahudiy; mahdi chanishev – qurolli kuchlar …

4 / 33

a armiya tuzadi. shuningdek, o‘sha paytda qo‘qon uyezdi militsiya otryadlari boshlig‘i ergash qo‘l ostida ham muxtoriyat armiyasiga yordamga shay bo‘lgan minglab mirshab bor edi. turkiston muxtoriyatini yo’q qilishga harakat turkiston muxtoriyati hukumati o‘z tuzilmalarini tashkil etar ekan, bolsheviklar tomonidan toshkentda ham alohida avtonom respublika tuzish harakatlari boshlanadi. 1918 yil yanvar oyida toshkentda turkiston o‘lkasi ishchi, soldat va dehqon deputatlarining favqulodda iv s’yezdi bo‘lib o‘tadi. unda o‘lka bolsheviklarining turkistonda rsfsr tarkibiga kiradigan avtonom respublika tuzish taklifi qabul qilinadi. ular bu davlatga turkiston sovet sotsialistik avtonom respublikasi (tassr) deb nom berishadi. bundan tashqari, s’yezdda turkiston muxtoriyati noqonuniy tuzilma deb e’lon qilinadi. qo‘qonga harbiy yurish qilib, muxtoriyatni ag‘darib tashlash masalasida bir qarorga kelinadi. toshkentda bolsheviklar tomonidan tuzilgan muxtoriyat aslida nomiga tuzilgan bo‘lib, maqsad turkistonni bolsheviklarga mutlaq bo‘ysundirish edi. qo‘qonda tuzilgan muxtoriyat kuchayib ketsa keyin ularni yengish qiyin bo‘lardi. buni yaxshi anglagan toshkent bolsheviklari rahbari kolesov moskvadan yordam kuchlari yuborishni so‘raydi. markaz mintaqaga 11 …

5 / 33

turadi. shu sababli muxtoriyat armiyasi birin-ketin mag‘lubiyatga uchray boshlaydi. qariyb uch hafta davom etgan qaqshatqich janglardan so‘ng 1918 yil 19 fevral kuni turkiston muxtoriyati armiyasi tamomila mag‘lubiyatga uchraydi. oqibatda muxtoriyat hukumati bolsheviklar tomonidan ag‘darib tashlanadi. shturm chog‘ida qo‘qon vayron qilinadi. muxtoriyatning yuqori lavozimli amaldorlari va vazirlari ham qo‘lga qurol olib janglarda ishtirok etadi. ularning ayrimlari halok bo‘ladi, boshqalari bolsheviklar tomonidan qo‘lga olinadi. muhammadjon tinishboyevning iste’fosidan so‘ng muxtoriyat hukumati raisi bo‘lgan mustafo cho‘qay qo‘qonni tark etadi va yashirinadi. bolsheviklar armiyasi va ular bilan bir safda turib muxtoriyat armiyasiga qarshi jang qilgan arman dashnoqlari hech kimni ayamaydi va yo‘lida uchragan odamlarni qilichdan o‘tkazadi. ular muxtoriyat armiyasi askarlaridan tashqari qo‘qon shahri va uning atrofidagi hududlar aholisidan 10 ming kishini o‘ldiradi. qo‘qon egallangach dashnoq to‘dalari farg‘ona vodiysiga tarqalib, chust, bozorqo‘rg‘on, marg‘ilon va boshqa joylarda qirg‘in uyushtiradi. shundan so‘ng vodiyning turli hududlarida bolsheviklar armiyasiga oddiy xalq qarshi chiqadi va ozodlik uchun janglar bo‘lib o‘tadi. bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'zbekistonning tarixi"

emu university o`zbekistonning eng yangi tarixi o‘zbekistonda mustaqillik g‘oyalarining tarixiy asoslari mavzu 2 istoriya uzbekistana 4 reja: o'zbekistonning tarixiy-geografik joylashuvi va uning mustaqillikka intilishdagi roli o'zbek xalqining mustaqillikka intilish tarixi jadidchilik harakati va mustaqillik g'oyalar turkiston muxtoriyati va 1917-1924 yillardagi mustaqillik harakatlari o'zbekiston respublikasining mustaqillikka erishish jarayoni mustaqillikka erishishda islom karimov ro‘li va ahamiyati jadidlar jadidlar — xix asr oxiri va xx asr boshlarida turkiston (oʻzbekiston, tojikiston, qozogʻiston, qirgʻiziston, turkmaniston) hamda boshqa musulmon o‘lkalarda paydo bo‘lgan ma’rifatparvar, islohotchi ziyolilar harakati vakillaridir. ular o‘z davrida xalqni jaholat, nodonlik va mustaml...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PPTX (14,3 МБ). Чтобы скачать "o'zbekistonning tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'zbekistonning tarixi PPTX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram