abu ali ibn sino buyuk qomusiy alloma

DOCX 15 стр. 106,6 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 106,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

abu ali ibn sino buyuk qomusiy alloma reja: 1.abu ali ibn sino haqida. 2. abu ali ibn sino qomusiy alloma. 3. abu ali ibn sino qarashlari. to‘liq ismi – abu ali husayn ibn abdulloh ibn hasan ibn ali bo‘lib, abu ali, deb chaqirilgan. xalq orasida “ibn sino”, yevropada “avitsenna”, allomalar orasida esa “shayxurrais” nomlari bilan mashhur bo‘lgan. 980yil avgust oyida buxoro yaqinidagi afshona qishlog‘ida tug‘ilgan. ibn sinoning otasi abdulloh balx shahridan bo‘lib, somoniylar amiri nuh ibn mansur (976997) davrida buxoroga ko‘chib kelgan. afshonalik sitora ismli qizga uylanib, ikki o‘g‘il farzand ko‘rgan. o‘g‘illarining kattasi husayn (ibn sino), kenjasi mahmud bo‘lgan. husayn besh yoshidan ta’lim ola boshlagan. to‘qqiz yoshida qur’oni karimni to‘liq yod olib, odobaxloq darslarini mukammal o‘zlashtirib borgan. matematika bilan ham shug‘ullangan. arab adabiyotiga oid kitoblarni o‘qib chiqqan. uning ilmga kuchli ishtiyoqi va zo‘r qobiliyati hammani hayratga solgan. ibn sinoning shogirdi abu ubayd juzjoniyning yozishicha, alloma jismonan juda baquvvat bo‘lsada, shaharmashahar …

2 / 15

bi fanlarni o‘rganadi, xususan, tabobat ilmiga alohida mehr qo‘yadi va bu sohada tez kamol topa boshlaydi. ibn sinoning tib ilmida yuksak darajaga erishishida buxorolik tabib abu mansur hasan ibn nuh qumriyning xizmati katta bo‘lgan. ibn sino undan tabobatni o‘rganib, ilmning ko‘p sirlariga ega bo‘lgan. allomaning o‘zi bunday hikoya qiladi: “keyinchalik tib ilmi bilan shug‘ullangim kelib qoldi. unga oid kitoblarni o‘qishga kirishdim. tib o‘zi qiyin ilmlardan emas edi. shu sababli qisqa muddat ichida bu sohada shunday natijalarga erishdimki, hatto fozil tabiblar ham huzurimga kelib, mendan tib ilmini o‘rganadigan bo‘ldi”. ibn sino juda tirishqoq, o‘z oldiga qo‘ygan maqsadiga erishmaguncha tinchimaydigan odam bo‘lgan. allomaning o‘zi bunday yozadi: “o‘sha kezlari biron kecha to‘yib uxlamasdim, kunduzlari ham ilmdan boshqa narsa bilan shug‘ullanmasdim. har bir masalani o‘rganayotganimda bir qancha qiyosiy faktlarni solishtirib, shu faktlar nuqtayi nazaridan o‘sha dastlabki masala yuzasidan xulosa chiqarar edim. nihoyat, uning asl mohiyati menga ayon bo‘lib qolardi. ana shu zaylda hamma bilimlarni …

3 / 15

ko‘rsatdi... lekin men kitobni sotib olishni rad qildim. kitobfurush menga: “bu kitobni ol, narxi arzon, uch dirhamga sotaman, egasi pulga muhtoj”, dedi. kitobni noiloj sotib oldim. qarasam, u abu nasr forobiyning “metafizika” kitobi haqida yozgan sharhi ekan. uyga qaytib, darrov uni o‘qishga kirishdim. asar yod bo‘lib qolgani sababli tezda bu kitobning maqsadini tushunib oldim. bu ishdan o‘zimda yo‘q xursand edim”. allomaning ilmiy ijodi o‘n sakkiz yoshdan boshlangan. dastlab bu ishni o‘ziga yaqin bo‘lgan kishilarning iltimosi bilan bajargan. yosh bo‘lishiga qaramay, nuh ibn mansurga atab “hadyatur rais” (“rais ibn sino hadyasi”) asari, “urjuza fit tib” (“tibbiyot haqida doston”) she’riy asari hamda o‘z qo‘shnisi va do‘sti abuhusayn aruziyning iltimosiga binoan ko‘p fanlarni o‘z ichiga olgan “hikmatul aruziy” (“aruziy hikmati”) asarini tasnif etgan. ibn sino buxoroda yigirma jildli qomusiy asari “alhosil val mahsul” (“yakun va natija”), ikki jildli “kitobul birr val ism” (“yaxshilik va yomonlik kitobi”) asarini va o‘zining tabobatga oid birinchi risolasi …

4 / 15

ixida ko‘z jarrohligi amaliyotini birinchilardan bo‘lib amalga oshirgan. yuqumli kasalliklar bilan og‘rigan bemorlarni boshqalardan ajratish zarurligini ta’kidlagan. chiqqan yelka suyagini joyiga solish usuli hozirgi kungacha ibn sino nomi bilan yuritiladi. singan suyakni gipslash yo‘li bilan davolash usuli ilk bor ibn sino tomonidan qo‘llangan. bemorlarni davolashda olim uch narsaga: tartib (parhez), dorilar bilan davolash va turli tibbiy tadbirlarni qo‘llash (qon olish, banka qo‘yish, zuluk solish, huqna va boshqalar)ga ahamiyat berish kerakligini ta’kidlagan. ibn sino salomatlikni saqlashda shaxsiy gigiyena, uyqu va jismoniy mashqlarning ahamiyati kattaligini uqtirgan. alloma dorishunoslik sohasida ham chuqur tadqiqotlar olib borgan. uning dorivor o‘sim liklarni yig‘ish, saqlash, qayta ishlash usullari hozir ham qo‘llaniladi. alloma davolash jarayonida 540 dorivor o‘simlikdan foydalangan bo‘lib, ularning 396 tasidan hozir ham tibbiyotda keng foydalaniladi. ibn sino birinchilardan bo‘lib kimyoviy usulda tayyorlangan dorilarni ishlatgan. kasallikning turiga qarab avval sodda, so‘ng murakkab tarkibli dorilar bilan davola gan. eng muhimi, oziqovqatlarning shifobaxsh ta’siriga katta ahamiyat berib, davolashni …

5 / 15

nafaqat markaziy osiyo, balki yaqin va o‘rta sharq mamlakatlarida ham yuqori mavqega erishdi. hatto g‘arb ilmfani va madaniyati taraqqiyotiga ham katta ta’sir ko‘rsatdi. alloma o‘z davrida “olimlar peshvosi” va “tabiblar podshohi” kabi bir qancha unvonlarga sazovor bo‘lgan. ibn sino asarlari g‘arb mamlakatlarida xii asrdan boshlab lotin tiliga tarjima qilingan. birgina “tib qonunlari” asari lotinchada qirq marta to‘liq holda nashr etilgan. sharq va g‘arbda ibn sinoning “tib qonunlari” asaridan 700 yil mobaynida tibbiyot sohasida asosiy qo‘llanma sifatida foydalanilgan. “kitobush shifo”ning ko‘p bo‘limlari, mantiq, musiqa, yerning tuzilishi, geologik jarayonlar, metafizikaga doir qismlari ham lotin tilida bosmadan chiqqan. sharq va obro`pada ma`rifat, madaniyat taraqqiyotiga katta hissa qo`shganligi tufayli, «shayx – ur - rais» sharqda «olimlar boshlig`i», ovro`pada «olimlar podshosi» nomi bilan mashhur bo`lgan allomalardan biri o`rta asr buyuk mutafakkiri abu ali ibn sinodir. ibn sino ham boshqa zamondosh qomusiy olimlar qatori matematika, astronomiya, fizika, kimyo, biologiya, tibbiyot, dorishunoslik, ruhshunoslik, fiziologiya, falsafa, filologiya, ta`lim …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "abu ali ibn sino buyuk qomusiy alloma"

abu ali ibn sino buyuk qomusiy alloma reja: 1.abu ali ibn sino haqida. 2. abu ali ibn sino qomusiy alloma. 3. abu ali ibn sino qarashlari. to‘liq ismi – abu ali husayn ibn abdulloh ibn hasan ibn ali bo‘lib, abu ali, deb chaqirilgan. xalq orasida “ibn sino”, yevropada “avitsenna”, allomalar orasida esa “shayxurrais” nomlari bilan mashhur bo‘lgan. 980yil avgust oyida buxoro yaqinidagi afshona qishlog‘ida tug‘ilgan. ibn sinoning otasi abdulloh balx shahridan bo‘lib, somoniylar amiri nuh ibn mansur (976997) davrida buxoroga ko‘chib kelgan. afshonalik sitora ismli qizga uylanib, ikki o‘g‘il farzand ko‘rgan. o‘g‘illarining kattasi husayn (ibn sino), kenjasi mahmud bo‘lgan. husayn besh yoshidan ta’lim ola boshlagan. to‘qqiz yoshida qur’oni karimni to‘liq yod olib, odobaxloq darslarini mukammal...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (106,6 КБ). Чтобы скачать "abu ali ibn sino buyuk qomusiy alloma", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: abu ali ibn sino buyuk qomusiy … DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram