mehnat unumdorligi, uni oshirish omillari va foydalanilmagan imkoniyatlari (rezervlari)

DOCX 4 pages 53.7 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.7 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

11-mavzu. mehnat unumdorligi, uni oshirish omillari va foydalanilmagan imkoniyatlari (rezervlari) mashg‘ulot turi – ma’ruza ajratilgan vaqt -4 soat asosiy savollar: ma’ruza rejasi(1-mashg‘ulot): 1. mehnat samaradorligi va unumdorligi haqida tushuncha. 2. mehnat unumdorligi aniqlash usullari. 3. mehnat unumdorligi o‘zgarishining omillari shart sharoitlari. 4. mehnat unumdorligini oshirishning rezervlari. ma’ruza rejasi(2-mashg‘ulot): 1. mehnat unumdorligi aniqlash usullari. 2. mehnat unumdorligi o‘zgarishining omillari shart sharoitlari. 3. mehnat unumdorligini oshirishning rezervlari. mehnat faoliyatining maqsadi biror natijaga erishish, masalan, mahsulot ishlab chiqarish yoki xizmat ko‘rsatishdan iboratdir. har qanday xodim yoki ularning guruhi uchun natija samaradorligi, ya’ni vaqt birligi – soat, kun, yil mobaynida ishlab chiqarilgan mahsulot, ko‘rsatilgan xizmat miqdori muhim ahamiyatga ega. bu natija qanchalik yuqori bo‘lsa, uning birligiga sarflangan xarajat, shu jumladan, xona, bino uchun ijara haqi elektr quvvatidan foydalanish haqi va shu kabilar shunchalik kamroq bo‘ladi. binobarin, mehnat unumdorligi yuqori, mahsulot hajmi ko‘proq bo‘lsa, uning xarajatlari kamroq bo‘ladi. mehnat samarodorligi mahsuldorligi mehnat ko‘rsatkichi bilan o‘lchanadi. …

2 / 4

t resurslaridan oqilona foydalanish zarurligini ifodalamaydi. «mehnat unumdorligi» tushunchasiga o‘z ahamiyati jihatidan yaqin, lekin mazmunan yanada kengroq bo‘lgan tushuncha «mehnat samaradorligi» tushunchasidir. mehnat samaradorligi eng kam mehnat xarajatlari bilan yuqori mehnat natijadorligiga erishish darajasini ifodalaydi. mehnat samaradorligi mehnat unumdorligidan farqli o‘laroq faqat mehnatning miqdor ko‘rsatkichlarini emas, shu bilan birga sifat natijalarini ham ifodalaydi. mehnat samaradorligi ko‘rsatkichining yana bir muhim ustunligi unda mehnat resurslarini tejashning aks etishidir. jamiyat ishlab chiqaruvchi kuchlari rivojlanib borgan sari jonli mehnat moddiylashgan mehnatning tobora ko‘proq massasini qamrab oladi. natijada jami mehnatda moddiylashgan mehnatning ulushi ko‘payib borgan sari jonli mehnatning ulushi kamayib boradi. bu mehnat unumdorligi oshganligining asosiy belgisidir. ishlab chiqarishning takomillashib borishi va fan-texnika taraqqiyoti mehnat unumdorligi oshishining asosiy shartlaridir. yangi texnologik jarayonlar, materiallar va avtomatlashtirish vositalarining joriy etilishi mehnatni mexanizatsiyalash darajasining ortishiga olib keladi. bu ko‘rsatkichni quyidagi formula bilan ifodalash mumkin: bu yerda md- mehnatning mexanizatsiyalash darajasi, %; sm- mexanizatsiyalashgan mehnat xodimlari soni; su- xodimlarning …

3 / 4

di: bu yerda - mehnat unumdorligiga muvofiq ravishda mehnat unumdorligi kuchi, mehnat jadalligi va ish vaqtidan foydalanish indekslari. mehnat unumdorligini aniqlash usullari. mehnat unumdorlgini o‘lchash muammosi mazkur iqtisodiy kategoriyaning mohiyatini aniqlashdan birmuncha murakkabroq. amalda mehnat unumdorligining o‘sishi va mahsulot ishlab chiqarishni o‘lchashning turli usullaridan foydalaniladi. u yoki bu usulning qo‘llanishi, birinchidan, mehnat unumdorligini o‘lchash darajasiga, ikkinchidan esa, hisoblashni amalga oshiradigan iqtisodiy xizmat oldida qanday vazifa turganligi bilan bog‘liqdir. mehnat unumdorligini o‘lchash darajasi bo‘yicha bir xildagi mahsulotni ishlab chiqaradigan alohida ish o‘rinlari (brigada, uchastkalar)ni ko‘rsatib o‘tish mumkin. bu o‘rinda ishlab chiqarilgan mahsulot hajmini va ishlab chiqarish normalarini (dona, tonna, kub yoki kvadrat metr va hokazo) aniqlashning natural (tabiiy) usulini qo‘llash maqsadga muvofiqdir. bu usul oddiy, qulay va ishonchli bo‘lsada, u faqat bir xil mahsulot ishlab chiqariladigan ish joylarida qo‘llaniladi, shuning uchun ham amalda undan kamroq foydalaniladi. korxonaning birigada va uchastkalarida butunlay bir xil mahsulot ishlab chiqarilsa, bunday holatdagina natural usul qo‘llanilishi …

4 / 4

i. tashqi omillarga quyidagilarni kiritish mumkin: davlat buyurtmalari va bozordagi talab hamda takliflarning o‘zgarishi munosabati bilan mahsulot xillari va ularning sermehnatlik darajasining o‘zgarishi; jamiyat va mintaqalarning ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlari; mehnatni kooperatsiyalashuv darajasi, moddiy texnika ta’minoti tabiiy shart-sharoitlar va hokazolar. moddiy - texnika omillari ta’siri natijasida mehnat unumdorligi ortadi va mahsulotning sermehnatlik darajasi (t) pasayadi. sermehnatlilik darajasi ko‘rsatkichi bo‘yicha mehnat unumdorligining o‘sishi quyidagi formulalar bilan aniqlanadi: yoki bu yerda - mehnat unumdorligining oshishi, %; - mahsulot birligi sermehnatlik darajasining pasayishi, %; - tadbirni joriy etishdan oldin mahsulot birligini uchun zarur bo‘ladigan boshlang‘ich sermehnatlik darajasi. mehnat unumdorligining o‘sishiga doir tashkiliy omillarda korxonalar, tarmoqlar va umuman, xalq xo‘jaligi darajasida ishlab chiqarishni tashkil etish kiradi. ijtimoiy-iqtisodiy omillarning ta’siri shu narsa bilan bog‘liqki, fan-texnika taraqqiyotining avj olishi, ishlab chiqarish (texnika, texnologiya) moddiy asosining ta’minlashuvi va xilma-xil, ko‘p hollarda esa ancha murakkab tashkiliy tadbirlarning amalga oshirilishi o‘z-o‘zidan sodir bo‘lmaydi, balki faqat ijtimoiy ishlab chiqarish ishtirokchilari bo‘lgan insonlarning …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat unumdorligi, uni oshirish omillari va foydalanilmagan imkoniyatlari (rezervlari)"

11-mavzu. mehnat unumdorligi, uni oshirish omillari va foydalanilmagan imkoniyatlari (rezervlari) mashg‘ulot turi – ma’ruza ajratilgan vaqt -4 soat asosiy savollar: ma’ruza rejasi(1-mashg‘ulot): 1. mehnat samaradorligi va unumdorligi haqida tushuncha. 2. mehnat unumdorligi aniqlash usullari. 3. mehnat unumdorligi o‘zgarishining omillari shart sharoitlari. 4. mehnat unumdorligini oshirishning rezervlari. ma’ruza rejasi(2-mashg‘ulot): 1. mehnat unumdorligi aniqlash usullari. 2. mehnat unumdorligi o‘zgarishining omillari shart sharoitlari. 3. mehnat unumdorligini oshirishning rezervlari. mehnat faoliyatining maqsadi biror natijaga erishish, masalan, mahsulot ishlab chiqarish yoki xizmat ko‘rsatishdan iboratdir. har qanday xodim yoki ularning guruhi uchun natija samaradorligi, ya’ni vaqt birli...

This file contains 4 pages in DOCX format (53.7 KB). To download "mehnat unumdorligi, uni oshirish omillari va foydalanilmagan imkoniyatlari (rezervlari)", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat unumdorligi, uni oshiris… DOCX 4 pages Free download Telegram