budjet- soliq siyosati

DOCX 15 pages 200.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 200.5 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

9-mavzu: budjet- soliq siyosati reja: 9.1 budjet -soliq siyosatining mohiyati va usullari. 9.2 davlat xarajatlari, soliq va balanslashgan budjet multiplikatorlari. 9.3 diskret va nodiskret fiskal siyosat. budjet taqchilligi va ortiqchaligi. 9.4 o‘zbekiston respublikasi budjet-soliq siyosatining xususiyatlari 9.1 budjet -soliq siyosatining mohiyati va usullari. davlatning asosiy vazifalaridan biri iqtisodiyotni barqarorlashtirish hisoblanadi. bunday barqarorlashtirishga monetar siyosat vositalari qatori fiskal siyosat orqali ham erishiladi. fiskal siyosat shuningdek, budjet- soliq siyosati deb ham aytiladi. budjet-soliq siyosati deganda noinflatsion yaim ishlab chiqarish sharoitida iqtisodiyotda to‘liq bandlilikni, to‘lov balansining muvozanatini va iqtisodiy o‘sishni ta’minlashga qaratilgan davlat xarajatlari va soliqlarini o‘zgartirishni o‘z ichiga olgan chora tadbirlar tushuniladi. iqtisodiyot turg‘unlik yoki pasayish davrida bo‘lgan vaziyatlarda davlat tomonidan rag‘batlantuvchi fiskal siyosat-fiskal ekspansiya olib boriladi. ya’ni, davlat qisqa muddatda iqsodiyotning pasayishi muammosini davlat xarajatlarini oshirish yoki soliqlarni kamaytirish, yohud ikkalasini bir vaqtning o‘zida olib borish evaziga hal etadi. uzoq muddatda davlat xarajatlarining yuqori bo‘lishi va soliqlarni kamaytirish ishlab chiqarish omillarining …

2 / 15

uddatli davrlarda ushbu tadbirlar talab inflatsiyasini kamaytiradi. uzoq muddatli davrlarda esa yuqori soliqlar iqtisodiyotda stagnatsiyaga olib kelishi mumkin. bu esa mamlakatning iqtisodiy salohiyatini izdan chiqaradi. bunga davlat xarajatlaridan samarasiz foydalanish qo‘shimcha turtki bo‘lishi mumkin. qisqa muddatli davrda budjet-soliq siyosati davlat xarajatlari, soliq va balanslashgan budjet multiplikatorlari samarasi ta’siri ostida bo‘ladi. ag t ^ aet (ae=ac) ^ tay(ay=ac x mg) davlat xarajatlarining ag miqdorga o‘sishi rejalashtirgan xarajatlarining ae miqdorda o‘sishiga va umumiy xarajatlarning egri chiziq bo‘yicha yuqoriga surilishiga olib keladi. bu vaziyatda yalpi ishlab chiqarish hajmi (ay) miqdorida o‘sadi. 7-mavzuda ko‘rganimiz singari xarajatlardagi ozroq o‘zgarish daromadlardagi undan ancha katta bo‘lgan, o‘zgarishni keltirib chiqaradi va ay/ ae=1/(1-b) bo‘ladi (11.1-rasm). ay=ae x (1/(1-b))= ae x m soliqqa tortish hisobga olinmaganda yopiq iqtisodiyot uchun davlat xarajatlari multiplikatori va ishlab chiqarishning muvozanatli hajmini quyidagi tenglamalar sistemasini yechish orqali topish mumkin: i y=c+i+g 1 c=a+by bu yerda: y=c+i+g - yopiq iqtisodiyot uchun asosiy makroiqtisodiy ayniyat; 11.1- …

3 / 15

- daromadlarning o‘sishi. progressiv soliq tizimi multiplikator samarasini yumshatadi va ishlab chiqarish hamda bandlilik darajalarini barqarorlashtiradi. soliqqa tortish hisobga olingan holdagi xarajatlar multiplikatori soliqqa tortish hisobga olinmagan holdagi soliq multiplikatoridan ancha kichikroq miqdorga ega, chunki daromadlarga aylangan xarajatlarning bir qismi soliqlarga chegirilib, muomaladan chiqadi va maltiplikatsiya samarasini pasaytiradi. bu ikkala formulani solishtirganda ham ko‘zga tashlanadi. shuningdek ochiq iqtisodiyotda oshgan daromadlarning bir qismi importga yo‘naltirilishi oqibatida muomaladan chiqib ketishi tufayli multiplikator samarasi yopiq iqtisodiyotga nisbatan pastdir. ■< ochiq iqtisodiyotda davlat xarajatlari multiplikator va muvozanatli ishlab chiqarish hajmi quyidagi tenglamalar sistemasini echib topiladi: y=c+i+g+xn c=a+b(1-t) x y _ xn=g+m’y agarda (2) va (3) tenglamalarni asosiy makroiqtisodiy ayniyatga qo‘yib, echsak quyidagi echimga ega bo‘lamiz: 1 y= (a+i+g+g) 1(1-b(1-t)+m’ bu yerda: 1 / 1(1-b(1-t)+m’ ochiq iqtisodiyotda davlat xarajatlar multiplikatori. muvozanatli daromadlar darajasiga soliqlarni kamaytinish ham multiplikativ ta’sir ko‘rsatadi. soliqlar miqdorini at ga kamaytirsak, tasarrufdagi daromad darajasi at ga oshadi. iste’mol xarajatlari mos tarzda atx …

4 / 15

= ty - ko‘rinishni oladi. bu holatda iste’mol funksiyasi quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi: c=a+b(y-ty)= a+b(1-t) y, soliq multiplikatori esa quyidagi ko‘rinishni oladi: -b mt = 1-b(1-t) bu yerda: mt - yopiq iqtisodiyot uchun soliq multiplikatori. to‘liq soliq funksiyasi t=ta+ty ko‘rinishga ega. ta - avtonom soliqlar (masalan, mulkka, erga soliqlar). to‘liq soliq funksiyasini e’tiborga olsak, iste’mol funksiyasi quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi: c=a+b[y-(ta+ty)] iiste’mol funksiyasining ushbu shaklini hamda sof eksport funksiyasini hisobga olib ochiq iqtisodiyot uchun soliq multiplikatorini hisoblasak u -b mt = ko‘rinishini oladi. 1-b(1-t)+ m’ demak soliqlarni bir miqdorga kamaytirilishi yoki ko‘paytirilishi natijasida yaim hajmining bundan necha marta ko‘p miqdorga o‘zgarishi iste’molga chegaralangan moyillik, chegaraviy soliq stavkasiga va importga chegaralangan moyillik darajalariga bog‘liq ochiq iqtisodiyotda davlat xarajatlari multiplikatori va soliq multiplikatorini hisobga olganda muvozanatli ishlab chiqarish hajmi modeli quyidagicha bo‘ladi: 1 b y= (a+i+g+g) ta 1-b(1-t)+m’ 1-b(1-t) + m’ aytaylik hukumat o‘z xarajatlarini qandaydir miqdorga oshirdi va bu xarajatlarni moliyalashtirish …

5 / 15

o‘zgarishi ta’siriga nisbatan) kuchliroq ekanligi oqibatidir. ushbu farq fiskal siyosat vositalarini tanlashda muhim rol o‘ynaydi. agar hukumat davlat sektorini kengaytirmoqchi bo‘lsa, davriy pasayishni tugatish uchun o‘z xarajatlarini oshirishi, inflatsiyani cheklash uchun esa soliqlarni oshirishi maqsadga muvofiq bo‘ladi. aksincha, fiskal siyosat davlat sektorini cheklashga qaratilgan bo‘lsa, davriy pasayish sharoitida soliqlarni kamaytiradi, davriy ko‘tarilish paytida esa davlat xarajatlarini oshirish maqbul yo‘l hisoblanadi. 10 diskret va nodiskret fiskal siyosat. budjet taqchilligi va ortiqchaligi. hukumatning bandlik darajasi, ishlab chiqarish hajmi, inflatsiya sur’atlari va to‘lov balansi holatini o‘zgartirishga yo‘naltirilgan maxsus qarorlarni qabul qilishi natijasida davlat xarajatlari, soliqlar va davlat budjeti qoldig‘ini maqsadli o‘zgartirilishi diskret fiskal siyosat deyiladi. diskret fiskal siyosat yuritilganda iqtisodiy pasayish davrida yalpi talabni rag‘batlantirish uchun davlat xarajatlarini oshirilishi va soliqlarni kamaytirilishi natijasida davlat budjeti kamomadi yuzaga keltiriladi. o‘z navbatida davriy ko‘tarilish paytida budjet ortiqchaligi yuzaga keltiriladi. diskret fiskal siyosat iqtisodiy tebranishlarni yumshatishda muhim rol o‘ynasada, uning ayrim kamchiliklari mavjud. bu, avvalam bor, …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "budjet- soliq siyosati"

9-mavzu: budjet- soliq siyosati reja: 9.1 budjet -soliq siyosatining mohiyati va usullari. 9.2 davlat xarajatlari, soliq va balanslashgan budjet multiplikatorlari. 9.3 diskret va nodiskret fiskal siyosat. budjet taqchilligi va ortiqchaligi. 9.4 o‘zbekiston respublikasi budjet-soliq siyosatining xususiyatlari 9.1 budjet -soliq siyosatining mohiyati va usullari. davlatning asosiy vazifalaridan biri iqtisodiyotni barqarorlashtirish hisoblanadi. bunday barqarorlashtirishga monetar siyosat vositalari qatori fiskal siyosat orqali ham erishiladi. fiskal siyosat shuningdek, budjet- soliq siyosati deb ham aytiladi. budjet-soliq siyosati deganda noinflatsion yaim ishlab chiqarish sharoitida iqtisodiyotda to‘liq bandlilikni, to‘lov balansining muvozanatini va iqtisodiy o‘sishni ta’minlashga qaratilga...

This file contains 15 pages in DOCX format (200.5 KB). To download "budjet- soliq siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: budjet- soliq siyosati DOCX 15 pages Free download Telegram