mantiq

DOCX 6 pages 21.3 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.3 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

6-mavzu. mantiq reja: 1. mantiq ilmiyning predmeti 2. tushuncha tafakkur shakli sifatida tayanch tushunchalar: estetika, hissiy ta’sirchanlik, estetik munosabat, estetik ong, estetik his-tuyg‘u, estetik baho, go‘zallik, san’at, go‘zallik falsafasi, san’at falsafasi, estetik tarbiya. har bir fanni o‘rganish odatda uning voqelikning qanday xodisalar initadqiq etishi, qanday ilmiy usullardan foydalanishi, bu sohada to‘plangan bilimlar tarixi, boshqa fanlar bilan o‘zaro aloqasi va, nihoyat, mazkur fan sohasida erishilgan yutuqlarning amaliy jihatdan ahamiyatini aniqlab olishdan boshlanadi. bunarsa estetika fani uchun ham xosdir.estetika tarixi xususida fikr yuritishdan oldin «estetika» atamasi, estetikaning predmeti haqida to‘xtab o‘taylik. «estetika» atamasii lmiy adabiyotlarda asosan xviii asr o‘rtalaridan qo‘llanila boshlangan. u ninemis faylasufi aleksandr baumgarten ilmiy taomilga olib kirgan. («estezis» yunoncha–“hisqilish”, “hissiy idrokka daxldorlik” degan ma’noni bildiradi). xviii asr oxirlaridan boshlab, hissiy bilish nazariyasi emas, balki «go‘zallik falsafasi», «san’atfalsafasi», ba’zan esahamgo‘zallik, ham san’at falsafasi ma’nosida ishlatilgan. har holda estetika deyilganda falsafadan ajralib chiqqan va o‘zining mustaqil predmetiga ega ilmiy soha tushuniladi. …

2 / 6

estetikaning diqqat markazida san’atning davlat tomonidan boshqarish vazifalari turadi. arastu (e. v. 384-322) estetika tabiat va san’atning umum falsafiy hamda estetika muammolari bilan shug‘ullanishi kerak, degan fikrni bildirgan. o‘rta asr italyani lohiyotshunosi foma akvinskiy (xiii) estetikani dinshunoslik bilimlaridan biri, deb e’tirof etgan. italyan uyg‘onish davri arboblaridan leonardo da vinchi estetika tabiat bilan san’at munosabatini, san’atda voqelikni hissiy bilish muammosini tekshiradi, nemis faylasufi gegel estetika nafis san’atdagi go‘zallikni, chernishevskiy - voqelikka estetik munosabatni o‘rganish bilan shug‘ullanadi ,degan fikrlarni bildiradi. yuqoridagilar ko‘rsatadiki, uzoq va yaqin o‘tmishda estetikaning predmetini belgilash bo‘yicha rang-barang qarashlar yuzagakelgan. ularni quyidagicha ta’riflash mumkin: 1. estetika-san’atning umumiy nazariyasi, san’at falsafasi, san’at taraqqiyotining umumiy qonunlari to‘g‘risidagi fan. bu ta’rifda estetika o‘rganadigan muammolarning asosiy qismi aytilgan bo‘lsa-da, uning predmet doirasi to‘la qamrab olinmagan. chunki san’at hissiyta’sirchanlik (estetiklik, go‘zallik tuyg‘usini idrok etish),olamni estetik jihatdan o‘zlashtirish, estetik faoliyatning yagona sohasi emas. shuning uchun estetika predmetini san’at sohasi bilan chegaralash yetarli emas. holbuki, insonxulq-odobi, …

3 / 6

n’at asarlarini baholashga ham qo‘llash mumkin. biroq estetik xususiyatga ega bo‘lgan yana shunday predmet-hodisalarturkumihammavjuddirki, ularni «badiiylik» bilan ifodalab bo‘lmaydi. chunonchi, tabiat, xulq-atvor, turmush hodisalariga xos, shuningdek, inson faoliyatining moddiy shakllariga tegishli estetik xususiyatlarni yolg‘iz badiylik tushunchasi bilan izohlash yetarli emas. to‘g‘ri, ba’zan badiiylikni estetiklik tushunchasi bilan teng qo‘llash hollari ham yo‘q emas, badiiy faoliyat-estetik faoliyatnin gturlaridan biri, badiiylik – estetik tuyg‘uni aks ettirishning bir sohasi, degan ma’noda so‘z borganda, ular shunday mazmun kasb etadi. «badiiy did» va «estetikdid», «badiiy qadriyat» va «estetik qadriyat» kategoriyalari ham bir-biriga yaqin tushunchalardir. 3. estetika-go‘zallik, uningxususiyatlari, qonuniyatlari, tabiat va san’atdagi go‘zallik to‘g‘risidagi fan. to‘g‘ri, go‘zallik estetikanin gasosiy tushunchasi, biroq uning predmeti yolg‘iz go‘zallik bilan cheklanib qolmaganligi ham tarixan, ham zamonaviy jihatdan asoslab berilganligi ma’lum. shu ma’noda bu ta’rif ikki xil e’tiroz tug‘dirishi mumkin: birinchidan, go‘zallik ijobiy-estetik hodisa bo‘lib,tabiiyki, unga salbiy hodisa-xunuklik qarama-qarshi turadi, shu sababli xunuklikning o‘ziga xos tomonlarini aniqlamay turib, go‘zallikning mohiyatini ochib bo‘lmaydi. …

4 / 6

aoliyati, inson tomonidan voqelikni estetik o‘zlashtirish, jamiyat estetik madaniyati taraqqiyoti qonunlari to‘g‘risidagi fan. nisbatan ancha to‘liq va estetik faoliyat tajribasini umumlashtiruvchi bu ta’rif estetikaning real mazmunini predmet sohasi bilan muvofiq holda aks ettiradi. bu ta’rifga asoslangan holda unga quyidagicha ta’rif berish mumkin: estetika voqelikni hissiy ta’sirchan va emotsional o‘zlashtirishning tabiati, mohiyati hamda estetik faoliyat qonunlari haqidagi fandir. inson olam (tabiat, jamiyat, insonning o‘zi, boshqalar)nina faqat sof ma’naviy,moddiy-amaliy, balki ma’naviy-amaliy tarzda ham o‘zlashtiradi. bu usul yordamida u borliqni ayni bir vaqtning o‘zida ham mantiqiy, ham hissiy in’ikos etadi. ma’naviy-amaliy faoliyat voqelikni estetik o‘zgartirishda butun ko‘lami bilan namoyon bo‘ladi. inson olamni estetik o‘zlashtirgan va o‘zgartirganda uni o‘z faoliyatining boshqa turlaridan alohida emas, balki ular vositasida va faqat ular orqali amalga oshiradi. inson olamni mehnatda,ishlab chiqarish jarayonida o‘z maqsad-muddaolariga muvofiq o‘zgartirar va qayta qurar ekan, ayni vaqtda uning narsa-hodisalarini estetika qonunlariga muvofiq holda ham intellektual jihatdan, ham axloqiy jihatdan shakllantiradi, estetik fahmlaydi, shuasosda …

5 / 6

stetik munosabatning obyektiv zamini, qonuniyati va zaruriyati, boshqacha aytganda, estetik faoliyatning tarixiy-ijtimoiy shartlang bildiradi.olamni estetik o‘zlashtirishning ikkinchi tomoni subyektivlikni ifodalab, yuqorida tilga olingan obyektiv borliqning estetik xususiyatlari, shuningdek kishilarning estetik faoliyati natijalari, mahsulotlari ta’sirida shakllanadigan estetikong (estetikdid, estetiktuyg‘u, estetikorzu-ideal, estetik qarash va nazariyalar)ni ko‘zda tutadi. inson tomonidan borliqni hissiy ta’sirchanlik asosida o‘zlashtirishning maxsus shakli sifatida esa san’at paydo bo‘lgan. shu ma’noda san’at birinchi navbatda yuqoridagi ikki jihat, ya’ni obyektiv va subyektiv hissiy ta’sirchanlikning o‘ziga xos his qiluvi, qorishmasi, birligidan iboratdir. ayni vaqtda san’at ijtimoiy ongning o‘ziga xos shakli bo‘lib, voqelikni badiiy obrazlar orqali aks ettirib, kishilarning estetik tuyg‘ulari, didlari, ideallarini, ongini tarkib toptiradi. shuningdek, san’at estetik faoliyat turi sifatida olamni muayyan estetik orzu-ideallar asosida qaytadan yaratadi va o‘zgartiradi. ko‘rinadiki, estetika keng ma’noda voqelikni estetik o‘zlashtirish qonunlarini o‘rganadigan fan sohasidir. binobarin, bunday o‘zlashtirish, bir tomondan, olamning estetik xususiyatlari va xossalarini bilishga, ikkinchidan, shu asosda amaliy faoliyat ko‘rsatishga asoslanadi. shuning uchun estetikaning …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiq"

6-mavzu. mantiq reja: 1. mantiq ilmiyning predmeti 2. tushuncha tafakkur shakli sifatida tayanch tushunchalar: estetika, hissiy ta’sirchanlik, estetik munosabat, estetik ong, estetik his-tuyg‘u, estetik baho, go‘zallik, san’at, go‘zallik falsafasi, san’at falsafasi, estetik tarbiya. har bir fanni o‘rganish odatda uning voqelikning qanday xodisalar initadqiq etishi, qanday ilmiy usullardan foydalanishi, bu sohada to‘plangan bilimlar tarixi, boshqa fanlar bilan o‘zaro aloqasi va, nihoyat, mazkur fan sohasida erishilgan yutuqlarning amaliy jihatdan ahamiyatini aniqlab olishdan boshlanadi. bunarsa estetika fani uchun ham xosdir.estetika tarixi xususida fikr yuritishdan oldin «estetika» atamasi, estetikaning predmeti haqida to‘xtab o‘taylik. «estetika» atamasii lmiy adabiyotlarda asosan xviii a...

This file contains 6 pages in DOCX format (21.3 KB). To download "mantiq", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiq DOCX 6 pages Free download Telegram