давлат талаблари асосида умумий ўрта таълим мактабларидаги математика дарсларида олимлар илмий меросидан фойдаланиш

DOC 204,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1662924435.doc 21 2 10 2 10 2 - ÷ ø ö ç è æ ± = х c b b х - ÷ ø ö ç è æ ± = 2 2 2 0 2 = + + a c x a b x c b b х - ÷ ø ö ç è æ ± - = 2 2 2 a ac b b х 2 4 2 - ± = 84 12 14 2 1 2 1 = × × = × = h ab s abc ) )( )( ( c p b p a p p s abc - - - = 2 / ) ( c b a p + + = 84 6 7 8 21 ) 15 21 )( 14 21 )( 13 21 ( 21 = × × × = - - - = abc s 1 2 2 + - + …
2
н ишларидан намуна келтириш учун олимлар ишини тахлил қилиб тушучаларини синфларга, мавзуларга ажратамиз ва фойдаланиш, ўрганиш ҳақида маълумот тўплаймиз. қуйида бажарилган ишлар ҳақида тушунча ва маълумотларни келтирмоқчимиз. мустакил ўзбекистонимизда умумий урта таълим мактабларида математика дарсларини укитиш оркали уларга факат хисоблаш, математик тушунчаларни бериш билан чегараланиб колмай балки, уларга уз ватанини хурмат килиш, утмишда яшаган машхур аждодларимизнинг математика сохасига кушган хиссаларини тушинтириш, маълумотлар бериш оркали келажакка булган кизикишларини орттиришдан иборатдир. купчиликка маълумки, урта осиёда жуда куп машхур кишилар яшаб утганлар. улардан талайгиналари бошка сохалар каби математика фанини ривожига улкан хисса кушганлардан хисобланишади. биз укувчиларга она-ватанимизнинг тарихи жуда кадимий эканлигини, бундан куп асрлар олдин ватанимизда фан ва маданият катта тараккиётга эга булганлигини, айникса, vii асрдан xv асргача урта осиё математиклари уша давр математикасининг хамма сохаларида жуда куп ютукларга эришганликларини айтиб утишимиз максадга мувофикдир. урта осиёлик олимлардан: · абу наср мухаммад ибн узлуг ибн тархон фаробий (873-950 ) · абду абдуллох ал-хоразмий (783-850) …
3
зеталарда уларнинг хаёти ва ижод йулини ёритиб боришимиз жуда катта тарбиявий ахамиятга эга. биз математика укитиш жараёнида укувчиларга нотаниш булган математик атамаларнинг кайси тилдан олинганлигини ва узбек тилидаги маъносини ургатиб борсак, уларнинг математика фанига булган кизикиши ортиши билан биргаликда лугат бойликлари ва саводхонлик даражаси ортиб боришига эришамиз. энди математика укитишда урта осиёлик олимлар ижодидан фойдаланишга доир мисолларни куриб чикамиз. (5-11 синфларнинг математика, алгебра, геометрия, алгебра ва анализ асослари фанлари буйича) 1. "натурал сонларнинг белгиланиши" ( 5-cинф). бу мавзуни утишда ал-хоразмийнинг "хинд хисоби хакида кискача китоб"("фи хисоб ал-хинд") асаридан фойдаланиб, куйидагиларни айтиб утишимиз мумкин. бу асар оркали барча шарк халклари (ix асрда) ва лотин тилига таржима килингандан кейин эса европа халклари (xiv асрда) хам хозирги унлик позицион санок системаси (552 йилда хинд олимлари бхаскара ва бошкалар томонидан киритилган) билан танишдилар. ал-хоразмий хиндларнинг туккизта раками 1,2,3,4,5,6,7,8,9 ва 0 ёрдамида истаган сонни ёзиш мумкинлигини курсатди. биз бу ерда сонларни хинд ва рим ракамлари …
4
олимлардан бири гиёсиддин жамшид коший ижодининг математика тарихида катта ахамиятга эга эканлигини курсатиб турибди. 3. “купайтириш” (6-синф). бу мавзуда мусбат ва манфий сонларни купайтиришни куриб утамиз. бунда куйидагиларни кушимча килишимиз мумкин. аловиддин ибн мухаммад али кушчи "хисоб рисоласи" (1425-йилда ёзилган), "китобул-мухаммадия" асари оркали математика тарихида биринчи булиб, "мусбат" ва "манфий" терминларни киритади, хар бир сон мусбат ва манфий булишини айтиб утиш билан биргаликда куйидаги тенгликларни тугрилигини курсатади: (қа)((қb)ққаb; (-а)((-b)ққаb ; (-а)((қb)қ-аb. али кушчи асослаган "мусбат" ва "манфий"терминлари, уларнинг тадбики, математика тарихида катта ахамиятга эга булиб, унинг математика фанини ривожлантиришга кушган мухим хиссаси хисобланади. 4. “тенгламаларни ечиш” (6-синф). бу мавзуни утишда абу-абдуллох ибн мусо ал-хоразмий ижодига мурожат этайлик. ал-хоразмий"ал-жабр вал мукобала" номли асарида тенгламаларни "ал-жабр вал мукобала" усули билан ечиш тугрисида фикр юритади.ал-жабр"сузининг маъноси тулдириш,танлаш деган маънони англатади. масалан хқ2қ7 тенгламани оламиз. бу ерда маълум кушилувчини тенгликни иккинчи томонига карама-карши ишора билан тиклаймиз. яъни хқ7-2 ; хқ5. "ал-мукобала" тушунчаси 5хқ2хқ6 куринишидаги …
5
смани е нуктада тенг иккига булади. исботи: ясалишига кура асе ва вде учбурчакларнинг биттадан ас ва вd томонлари билан уларга ёпишган икки бурчаклари мос равишда тенг булгани учун бу учбурчаклар тенг. шунинг учун уларнинг мос томонлари сифатида (ае(қ(bе( булади. 6. “икки ифода йигиндиси ва айирмасини квадратга кутариш” (7-синф алгебра) 7-синфда алгебра фанини бошлар эканмиз, бу фан ал-хоразмийнинг "ал-жабр вал мукобала" аспаридаги "ал-жабр" сузининг европача аталишидан келиб чикканлигини ва ал-хоразмий алгебра фаниниг асосчиси эканлигини айтиб утишимиз максадга мувофикдир. юкоридаги мавзуни укувчиларга етказишда куйидагиларни кушимча килишимиз мумкин: абу али ибн сино "донишнома" асарида куйдаги (aқb)2қa2қ2abқb2; (a/2қb)2қ(a/4)2қabқb2 айниятларни геометрик исботларини курсатиб утади. 7. “квадрат тенгламани формула буйича ечиш” (8-синф алгебра). бу мавзуга богланган холда ал-хоразмийнинг"ал-жабр вал мукобала" асаридаги куйдаги мисолни куриб утишимиз мумкин: x2қ21қ10x. ал-хоразмий шундай дейди:"агар сен айтсангки, квадрат ва йигирма бир дирхам унта илдизларга тенг, у вактда бунинг маъноси шуки, агар квадратга йигирма бир дирхам кушилса, унта илдиз хосил булади". сунгра …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"давлат талаблари асосида умумий ўрта таълим мактабларидаги математика дарсларида олимлар илмий меросидан фойдаланиш" haqida

1662924435.doc 21 2 10 2 10 2 - ÷ ø ö ç è æ ± = х c b b х - ÷ ø ö ç è æ ± = 2 2 2 0 2 = + + a c x a b x c b b х - ÷ ø ö ç è æ ± - = 2 2 2 a ac b b х 2 4 2 - ± = 84 12 14 2 1 2 1 = × × = × = h ab s abc ) )( )( ( c p b p a p p s abc - - - = 2 / ) ( c b a p + + = 84 6 7 …

DOC format, 204,0 KB. "давлат талаблари асосида умумий ўрта таълим мактабларидаги математика дарсларида олимлар илмий меросидан фойдаланиш"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.