shaxsning ijtimoiylashuvi va atrof-muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri

DOCX 10 pages 70.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.4 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

3-mavzu: shaxsning ijtimoiylashuvi va atrof-muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri reja: 1. shaxsning ijtimoiylashuvi va atrof-muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri 2. shaxs rivojlanishida irsiyat, muhit va tarbiyaning tutgan o’rni 3. shaxs rivojlanishining yosh va psixologik xususiyatlari shaxsning ijtimoiylashuvi va atrof-muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri. i.“individ” va “shaxs” tushunchasi. rivojlanish deb odamning anotomik-fiziologik jihatdan o’sishida, nerv sistemasi va ruhiyatida shuningdek bilish va ijodiy faoliyatining takomillashuvida, xulqi, ijtimoiy, siyosiy qarashlarida ro’y beradigan miqdor va sifat o’zgarishlar jarayoniga aytiladi. rivojlanish mohiyatan oddiydan murakkabga, quyidan yuqoriga, eski sifatlardan yangi holatlarga o‘tish, yangilanish, yangining paydo bo‘lishi, eskining yo‘qolib borishi, miqdor o‘zgarishining sifat o‘zgarishiga o‘tishini ifodalaydi shaxs ham jismoniy, ham psixik (ya‘ni aqliy), ham ma‘naviy jihatdan rivojlanib kamol topib boradi.insonda bo’ladigan jismoniy o’zgarishlarga uning bo’yining o’sishi, vaznining og’irlashib borishi, suyak va mushak sistemalarini, ichki organlari va asab sistemasini o’zgarib borishi kiradi. psixik o’zgarishlar esa uning aqliy rivojiga aloqador bo’ladi va insonda shaxsning psixik sifatlarini shakllanib borishi, unda hayot uchun zarur …

2 / 10

lanishiga biologik (tabiiy) va ijtimoiy qonuniyatlar birgadek ta’sir etadi, shu bois ularni bir-biridan ajratib bo‘lmaydi. shaxsning rivojlanishiga uning faoliyati, hayot tarzi, yoshi, bilimi, turmush tajribasi, hatto fojiali vaziyatlar, turli kasalliklar ham ta’sir etadi. inson hayoti davomida doimo o‘zgarib boradi. u ham ijtimoiy, ham psixik jihatdan kamolga yetadi, bunda bolaga berilayotgan tarbiya maqsadga muvofiq bo‘lsa, u jamiyat a’zosi sifatida kamol topib, murakkab ijtimoiy munosabatlar tizimida o‘ziga munosib o‘rin egallaydi. zero, rivojlanish tarbiya ta’siri ostida boradi. shu sababli shaxsga xos fazilatlarni to‘g‘ri va obyektiv baholash uchun uni turli munosabatlar jarayonida kuzatish lozim. shaxsni rivojlantirish vazifasini to‘g‘ri hal etish uchun uning xulqiga ta’sir etuvchi omillar va shaxs xususiyatlarini yaxshi bilish zarur. ta’lim muassasalarida tashkil etiladigan tarbiya jarayonida uning shaxs rivojlanishiga samarali ta’sir ko‘rsata olishi uchun ta’lim oluvchining o‘sishi va rivojlanishiga xos xususiyatlardan xabardor bo‘lish va inobatga olish maqsadga muvofiq. binobarin, rivojlanish va tarbiya o‘rtasida ikki tomonlama aloqa mavjud. “sog’lom avlod dasturi” ning qabul …

3 / 10

, axloqi, iymon-e‘tiqodi, dunyoqarashi va boshqalardir. ma‘naviyatsizlik insonni vahshiylikka, jaholatga olib boradi. taraqqiyotning tomonidan ishlab chiqilgan o’zbek modelida milliy ma‘naviyatni rivojlantirish va shu orqali barkamol insonlarni tarbiyalash yo’llari ko’rsatib berildi. shaxsning nutqi, tafakkuri ta‘lim-tarbiya jarayonida rivojlanadi. til va tafakkur hamisha egizak. inson uchun ato etilgan aql-zakovat va uning “tarjimoni” bo’lgan tilni rivojlantirish vazifasini muallimlarimiz amalga oshiradi. muallim-til va dilni, ong va tafakkurni shakllantiruvchisi, uni mahorat bilan rivojlantiruvchidir.jahon pedagogika, psixologiya, sotsiologiya fanlarida shaxs to’g’risida o’nlab nazariyalar, qarashlar, yondashuvlar mavjud bo’lishiga qaramasdan inson kamoloti yuzasidan hanuzgacha umumiy bir fikrga kelinganicha yo’q. insonshunoslikda shaxsga oid bir qator atamalar, tushunchalar qo’llanishi an‘ana tusiga kirgan. jumladan, individ, odam, inson, shaxs, komil inson kabi atamalar shular jumlasidandir. individ (lotincha “individium” so‘zidan olingan bo‘lib, “bo‘linmas”, “yagona” ma’nolarini anglatadi) xatti-harakatlarini shartli refleks yordamidagina tashkil eta oluvchi biologik mavjudot manbaalarda, lug’atlarda aytilishicha individ atamasi lotincha individium so’zidan olingan bo’lib, bo’linmaydigan, mustaqil yashaydigan, degan ma‘noni anglatar ekan. individ bu insoniyat …

4 / 10

rakatlar bajarish, tevarak-atrofga moslashish, ota-onani, qarindosh- urug’larni tanish, sezgi, idrok, xotira jarayonlari rivojlanadi, emotsiya, hissiyotlar paydo bo’ladi. unda odamlar bilan muomalaga kirishish ehtiyoji tug’iladi. shaxsga oid ko’pgina atamalar arab dunyosidan kirib kelganligi uchun ularning asl mohiyati bugungi kungacha o’z qimmatini saqlab turibdi. misol uchun “odam ” tushunchasi yer kurrasida ongli zotning yaralishi bilan bog’liq diniy aqidalarga borib taqaladi. ya‘ni “odam ato va momo havo” to’g’risidagi muqaddas manbaalaridagi “tug’ilish”, “yaralish”, “jon ato etish” haqidagi mulohazalardan kelib chiqib talqin qilinadi. odam tushunchasi ilmiy adabiyotlardagi “individ” ya‘ni ongli mavjudotga xos belgini bildiruvchi atamaning mohiyatiga mos tushadi. odam zotining boshlanishi, hayvonot dunyosidan farqli jihatlarini e‘tirof etish maqsadida qo’llanilgan tushuncha hisoblanadi. “inson” tushunchasi esa “odam” tushunchasiga juda yaqin bo’lib, ijobiy axloqiy sifatlarni jamlagan odamlarga nisbatan ko’proq qo’llanadi va shuning uchun axloqiylikka moyildir.odamzodga xos xususiyatlar, sifatlar, fazilatlar, xulq-atvor malakalarini egallay borish jarayonida insoniylik shakllanadi. odamning mohiyatini o’rganish avvolo, uning boshqa turdagi jonzodlardan farqlanuvchi belgilarini aniqlashni taqozo …

5 / 10

t va ma‘naviyat yordamida shakllanadi. jamiyatda ham xulq normalari avloddan avlodga o’tadi. xvi asr falsafasida vujudga kelgan prefarmizm oqimi namoyandalarining fikricha odam bolasi ona pushtidaligidayoq bo’lajak shaxsga xos barcha xususiyatlariga ega bo’ladi, rivojlanish esa ana shu xususiyatlarning miqdoriy ko’payib borishidan iborat emish. prefarmistlar ham naslning shaxs rivojlanishidagi roliga favqulotda yuksak baho berib, ijtimoiy muhit va tarbiyaning rolini inkor etadilar. bu nazariyaning yana bir yo’nalishi xx asrda keng tarqalgan bixeviorizm oqimi edi. bixeviorizm oqimiga amerikalik pedagog va psixolog e.torndayk asos soldi. uning fikricha shaxsning barcha xususiyatlari, shu jumladan, ong va aqliy qobiliyat ham nasldan naslga o’tadi. go’yo odamning ko’zi, tishlari, barmoqlari kabi aqliy qobiliyat ham tabiatan berilgan, deydi. bu bilan torndayk tarbiyaning shaxs rivojlanishiga ta‘siri inkor etadi, tarbiya shaxs xususiyatlariga ta‘sir etishdan ojiz, deb biladi. amerikalik pragmatizm (pragma – foyda degani) pedagogikasining otaxoni djon dyun va kombos ham yuqoridagi fikrni yoqlab chiqdilar. ular ham shaxs rivojlanishini biologik nuqtai nazardan asosladilar. haqiqiy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsning ijtimoiylashuvi va atrof-muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri"

3-mavzu: shaxsning ijtimoiylashuvi va atrof-muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri reja: 1. shaxsning ijtimoiylashuvi va atrof-muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri 2. shaxs rivojlanishida irsiyat, muhit va tarbiyaning tutgan o’rni 3. shaxs rivojlanishining yosh va psixologik xususiyatlari shaxsning ijtimoiylashuvi va atrof-muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri. i.“individ” va “shaxs” tushunchasi. rivojlanish deb odamning anotomik-fiziologik jihatdan o’sishida, nerv sistemasi va ruhiyatida shuningdek bilish va ijodiy faoliyatining takomillashuvida, xulqi, ijtimoiy, siyosiy qarashlarida ro’y beradigan miqdor va sifat o’zgarishlar jarayoniga aytiladi. rivojlanish mohiyatan oddiydan murakkabga, quyidan yuqoriga, eski sifatlardan yangi holatlarga o‘tish, yangilanish, yangining paydo bo‘lishi...

This file contains 10 pages in DOCX format (70.4 KB). To download "shaxsning ijtimoiylashuvi va atrof-muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsning ijtimoiylashuvi va at… DOCX 10 pages Free download Telegram