raqobat vamonopoliya

PPTX 23 pages 228.4 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 228.4 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

8-mavzu 3-mavzu:raqobat va monopoliya. narxlarning mohiyati va shakllanish xususiyatlari toshkent xalqaro moliyaviy boshqaruv va texnologiyalar universiteti nodavlat oliy ta’lim muassasasi raqobatning mohiyati, shakllari va usullari. monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari. narxning mazmuni va uning vazifalari, turlari. raqobatning turli ko`rinishlari sharoitida narxning shakllanish xususiyatlari. reja: raqobatning mohiyati, shakllari va usullari. raqobat – bu yuqori foyda va daromad olish hamda naflilikning eng yuqori darajada yetkazish maqsadida bozor subyektlari iqtisodiy manfaatlarining to`qnashishidir. ishlab chiqaruvchilar o`rtasidagi raqobat. iste`molchilar o`rtasidagi raqobat. resurs egalari o`rtasidagi raqobat. tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish, yuqori narxlarda sotish va bozordagi mavqeini mustahkamlash orqali eng ko`p foyda olishga qaratildi. o`zlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, yer, ishchi kuchi) yuqori narxlarda sotish orqali ko`proq omilli daromadga ega bo`lishga qaratiladi. daromadlarning mavjud darajasida ko`proq miqdordagi tovarlarni sotib olishga, ya`ni sarflangan puli evaziga ko`proq naflilikka ega bo`lishga qaratiladi. raqobatning vazifalari: tartibga solish vazifasi – ishlab chiqarishni talabga muvofiqlashtirish maqsadida taklifga ta`sir o`tkazishdan iborat. resurslarni joylashtirish …

2 / 23

asi – bozordagi ba`zi ishtirokchilarning boshqa bir ishtirokchilar ustidan monopolistik hukmronlik o`rnatishiga yo`l qo`ymaslikka yo`naltirilgan. 4 raqobat shakllari: 1. ishlab chiqaruvchi larning bozordagi mavqeiga ko`ra sof yoki erkin raqobat; sof monopoliya; monopolistik raqobat; oligopoliya. 2. miqyosiga ko`ra: tarmoqlar ichidagi raqobat; tarmoqlar o`rtasidagi raqobat; millliy xo`jalik doirasidagi raqobat; jahon xo`jaligi doirasidagi raqobat. 3. sodir bo`lish xarakteriga ko`ra tartibsiz (stixiyali) raqobat; tartibga solinadigan raqobat 4. amalga oshirish usuliga ko`ra: narx vositasidagi raqobat; narxsiz raqobat. 5. amalga oshirish yo`liga ko`ra: xalol raqobat; g`irrom raqobat. ishlab chiqaruvchi (sotuvchi) larning bozordagi mavqeini belgilab beruvchi omillar: ishlab chiqaruvchi (sotuvchilar) soni. to`siqlarning mavjudlik darajasi (bozorga kirish va undan chiqib ketish). sof raqobat sof monopoliya monopolistik raqobat oligapoliya 1.ishlab chiqaruvchi (sotuvchilar) soni juda ko`p yagona nisbatan ko`proq kam sonli 2. to`siqlarning mavjudlik darajasi mavjud emas katta, taqiqlash bilan barobar unchalik katta emas katta raqobat shakllari asosiy belgilar tarmoq ichidagi raqobat – mahsulot ishlab chiqarish va sotishda qulay sharoitga …

3 / 23

bsiz (stixiyali) raqobat - bozor kuchlarining ta`sirida, tabiiy ravishda ro`y beradi. tartibga solinadigan raqobat – madaniylashgan tarzda va ma`lum me`yorlar doirasida sodir bo`ladi. narxning raqobat vositasi sifatida qo`llanish darajasiga qarab narx yordamidagi va narxsiz raqobat ajratiladi. raqobatlashishda g`ayrioddiy usullar (josuslik, qotillik, zo`ravonlik va h.k.) ning qo`llanish darajasiga ko`ra halol va g`irrom raqobat farqlanadi. raqobat usullari: narx yordamida narxsiz narx vositasida raqobatlashishda ishlab chiqaruvchilar o`z tovarlarining narxini raqiblari tovarlari narxidan pasaytirish orqali iste`molchilarni og`dirib olish va bozordagi mavqeini mustahkamlashga harakat qiladi. narxsiz raqobatda raqobatlashish vositasi sifatida narxdan tashqari omillardan foydalanib tovar sotish hajmini ko`paytirib borishga harakat qilinadi. narx yordamida raqobatlashish: > bunda yirik ishlab chiqaruvchilar raqiblarini tarmoq (bozor) dan siqib chiqarish uchun tovarlariga narxlarini vaqti – vaqti bilan va uzoq muddat pasaytirib turadi. demping narxlarini qo`llash bunda milliy ishlab chiqaruvchilar o`zlarining tovarlarini boshqa mamlakatlarga ichki bozordagi narxlardan, ayrim hollard tan narxdan ham past bo`lgan narxlarga chiqaradi. narxlardan chegirma qilish bunda tovar …

4 / 23

rlar jozibadorligini oshirish va sotish hajmining ko`payishini rag`batlantirishning muhim yo`llari hisoblanadi. marketing –uning vositasida mahsulot ishlab chiqarish va sotish jarayonini talabga moslashtirishga harakat qilinadi. 2. monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari. monopoliya – iqtisodiy faoliyatning biror sohasida (ishlab chiqarish, xizmat ko`rsatish, tijorat va h.k.) korxona yoki davlatning tanho hukmronligini ifodalaydi. monopoliyalarning kelib chiqish sabablari: kapitalning to`planishi va markazlashish. fan – texnika taraqqiyoti. davlatning ayrim faoliyat sohalarini qo`llab – quvvatlashi. o`zaro kelishish. monopoliyaning turlari bozorni qamrab olish darajasiga ko`ra: sof monopoliya, oligopoliya, monopsoniya farqlanadi. sof monopoliya – tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi yakka hukmronlik holati hisoblanadi. masalan: >dak, > dak, toshkent aviatsita ishlab chiqarish birlashmasi. oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati hisoblanadi. masalan: o`zbekistonda sement (asosan bekobod,quvasoy, ohangaron, navoiy shaharlarida joylashgan) va h.k. monopsoniya – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni juda …

5 / 23

ixtirochi va mualliflar tomonidan yaratilgan ixtirolar huquqini taqdim etish tizimi. mualliflik huquqi – ilmiy, badiiy va san`at asarlari, ko`rsatuvlar,efir to`lqini yoki kabel orqali tasvir uzatish kabilarni yaratish va ulardan foydalanish munosabatlarini qonuniy tarzda tartibga solish shakli. tovar belgilari –bu savdo belgilari, maxsus ramzlari, nomini ro`yxatga olish, huquqiy jihatdan himoya qilish va ulardan foydalanish bo`yicha paydo bo`lgan munosabatlarni qonuniy tarzda tartibga solish shakli. sun`iy monpoliyalar - ishlab chiqarish va kapitalning to`planishi hamda korxonalarning turli yo`llar bilan birlashtirish natijasida vujudga keladi. kartel – bir tarmoq korxonalarining ittifoqi bo`lib, uning ishtirokchilari to`liq iqtisodiy mustaqilligini saqlab qoladi, faqat ishlab chiqarish hajmi, sotish bozorlari va baholari to`g`risida kelishib oladi. sindikat – bir turdagi mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar birlashmasi bo`lib, uning a`zolari ishlab chiqarish sohasida mustaqilligini saqlab qoladi, mahsulot esa sindikat mulki sifatida sotiladi. trest – ishlab chiqarish vositalari va mahsulotga birgalikda egalik qiluvchi korxonalar guruhi bo`lib foyda qo`shilgan kapital hajmiga qarab taqsimlanadi. konsorsium – tadbirkorlarning …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqobat vamonopoliya"

8-mavzu 3-mavzu:raqobat va monopoliya. narxlarning mohiyati va shakllanish xususiyatlari toshkent xalqaro moliyaviy boshqaruv va texnologiyalar universiteti nodavlat oliy ta’lim muassasasi raqobatning mohiyati, shakllari va usullari. monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari. narxning mazmuni va uning vazifalari, turlari. raqobatning turli ko`rinishlari sharoitida narxning shakllanish xususiyatlari. reja: raqobatning mohiyati, shakllari va usullari. raqobat – bu yuqori foyda va daromad olish hamda naflilikning eng yuqori darajada yetkazish maqsadida bozor subyektlari iqtisodiy manfaatlarining to`qnashishidir. ishlab chiqaruvchilar o`rtasidagi raqobat. iste`molchilar o`rtasidagi raqobat. resurs egalari o`rtasidagi raqobat. tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish, yuqori n...

This file contains 23 pages in PPTX format (228.4 KB). To download "raqobat vamonopoliya", click the Telegram button on the left.

Tags: raqobat vamonopoliya PPTX 23 pages Free download Telegram