2-ma’ruza. o’lchash nazariyasi asoslari

DOCX 17 pages 80.1 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 80.1 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

2-ma’ruza. o’lchash nazariyasi asoslari. reja: 1. o‘lchash usullari va vositalari. 2. o‘lchashdagi xatoliklar. bevosita va bilvosita o‘lchashlar. 3. jismoniy tarbiya va sportdagi o’lchanadigan parametrlar 4. sportda o’lchash ob’yektlari fanda o’lchash deganda (keng ma’noda) tadqiq qilinayotgan hodisa yoki ob’yekt xarakteristikalari, bir tomondan, bilan ularning miqdoriy qiymatlari, ikkinchi tomondan, o’rtasidagi moslik o’rnatilish jarayoni tushuniladi. deyarli hammaga uzunlikni yoki jism massasini o’lchash singari oddiy o’lchash turlari yaxshi tanish. biroq, charchash va bilimdonlik darajasini, harakatlar go’zalligini, texnik mahoratni o’zlashtirish darajasini qanday o’lchash mumkin (umuman ularni o’lchashning iloji bor-mi, o’zi?)? bu sifatlar, go’yo-ki o’lchab bo’lmaydigan kattaliklardek tuyuladi. shu bilan birga, har bir shunday holatlarda «katta – teng - kichik» singari munosabatlarni aniqlash hamda a sportchi b sportchiga nisbatan yaxshiroq texnikaga egaligi, b sportchi texnikasi v sportchi texnikasiga nisbatan yaxshiroqligi va hokazolar to’g’risida fikr yuritish imkoniyati mavjud – ku, axir. shuningdek, «yaxshiroq» yoki «yomonroq» so’zlari o’rniga sonlardan foydalanish ham mumkin. masalan, «qoniqarli», «yaxshi» va «a’lo» so’zlari …

2 / 17

yotgan ob’yektni ma’lum bir ob’yektlar guruhiga kiritish amalga oshiriladi. o’lchash shkalalari soni juda ham ko’p. bu nerda ulardan sport sohasida eng kerakli bo’lgan to’rttasi qisqacha bayon etiladi. atamalar (nomlar) shkalasi. bu shkala mavjud shkalalar orasidagi eng soddasi. unda sonlar o’rganilayotgan ob’yektlarning yorlig’i yoki farq qilish alomati (masalan, futbol jamoasi o’yinchilarining tartib raqami) rolini bajaradi. atamalar shkalasini tashkil etgan sonlarning o’rinlarini almashtirish ruxsat etiladi. bu shkalada «katta yoki kichik» tipidagi munosabatlar ishlatilmaydi, shuning uchun ayrim shaxslar atamalar shkalasi qo’llanishini o’lchash deb hisoblab bo’lmaydi degan fikrdalar. ob’yektlar ma’lum guruhlarga ajratilgan, guruhlar esa tartib raqamlari bilan belgilangan bo’ladi. masalan, uzunlikka sakrovchilar - № 1 guruh, uch sakrovchilar - № 2 guruh, langarcho’p bilan sakrovchilar esa - № 3 guruh va hokazo. atamalar shkalasidan foydalanilganda faqat bir nechta amallar (operatsiyalar) bajarilishi mumkin xolos. masalan, unda qo’llangan sonlarni qo’shish yoki ayirish mumkin emas, biroq u yoki bu sonni necha marta uchrash chastotasini sanash mumkin. tartib …

3 / 17

aytiladi. bunday shkalada uni tashkil etgan sonlar ranglar bo’yicha tartibga solingan (ranjirovka qilingan) bo’ladi, biroq ranglar orasidagi intervallarni aniq o’lchab bo’lmaydi. atamalar shkalasidan farqli o’laroq, tartib shkalasi o’lchanayotgan ob’yekt xarakteristikalarining o’zaro bir-biriga nisbatan tengligi yoki tengsizligini aniqlash imkoniyatini beribgina qolmay, balki «katta - kichik», «yaxshiroq - yomonroq» va hokazo mulohazalar ko’rinishidagi tengsizlik xarakterini ifodalash imkoniyatini ham beradi. tartib shkalasidan foydalanib aniq miqdoriy me’yorlarga ega bo’lmagan ko’rsatkichlar sifatlarini o’lchash mumkin. bu shkalalardan, ayniqsa, ijtimoiy fanlarda: pedagogika, psixologiya, sotsiologiyada keng foydalaniladi. tartib shkalasi ranglari bilan atamalar shkalasi sonlariga nisbatan ancha ko’p amallar (operatsiyalar) bajarish mumkin. intervallar shkalasi. bu shunday shkala –ki, undagi o’lchash natijalari, ya’ni sonlar faqat ranglar bo’yicha tartiblangan bo’lib qolmay, balki ma’lum intervallarga bo’lingan ham bo’ladi. uni quyida tavsiflanadigan nisbatlar shkalasidan farq qiladigan xususiyati shunda – ki, bu shkalaning nulinchi nuqtasi ixtiyoriy tanlanadi. bunga misol sifatida kalendar vaqti (turli kalendarlarda yilni sanoq boshi tasodifiy sabablarga ko’ra belgilangan), harorat, ko’tarilgan yukni …

4 / 17

sa, bu haroratni ikki marta oshdi degani emas. intervallar shkalasida o’lchov birliklari (gradus, soniya, kilogramm va boshqalar) belgilangan. o’lchanayotgan ob’yektning ko’rsatkichi o’lchov birligiga nisbatan ifodalangan son orqali ifodalanadi. nisbatlar shkalasi. bu shkala intervallar shkalasidan faqatgina nulinchi nuqtasi aniq belgilanganligi bilan farq qiladi. shu tufayli nisbatlar shkalasi o’lchashlar va kuzatishlar natijalariga qayta ishlov berish uchun foydalaniladigan matematik apparatga hech qanday chegaralar qo’ymaydi. sport amaliyotida nisbatlar shkalasi bo’yicha masofani, kuchni, tezlikni va boshqa o’nlab ko’rsatkichlarni o’lchash amalga oshiriladi. nisbatlar shkalasi bo’yicha intervallar shkalasi bo’yicha sanalgan (hisoblangan) sonlar farqi sifatida hosil bo’lgan kattaliklar ham o’lchanadi. chunonchi, kalendar vaqti intervallar shkalasi bo’yicha, vaqt oraliqlari esa – nisbatlar shkalasi bo’yicha hisblanadi. nisbatlar shkalasidan foydalanganda (faqatgina shu holda! ) biron – bir kattalikni o’lchash ushbu kattalikni birlik sifatida qabul qilingan va unga o’xshash boshqa kattalikka nisbatini tajriba yo’li bilan aniqlanishiga olib kelinadi. bunday shkalada o’lchashlarning biror birligi etalon sifatida qabul qilinadi, o’lchanayotgan kattalik ushbu etalondan necha …

5 / 17

ikni aniqlash tasodiflar soni moda tasodifiy hodisalar korrelyatsiyasi jamoadagi sportchilarni tartib raqami qur’a natijalari tartib «katta» yoki «kichik» munosabat-larini aniqlash mediana rangga oid korrelyatsiya rang mezonlari gipotezalarni tekshirish musobaqalarda egallagan o’rni; ekspertlar guruhi tomonidan sportchilarni ranjirovka qilish natijalari intervallar intervallar tengligini belgilash o’rtacha arifmetik qiymat; o’rtacha kvadratik (standart) og’ish; korrelyatsiya kalendar sanalar (vaqt). bo’g’inlar tashkil etgan burchak nisbatlar nisbatlar tengligini aniqlash variatsiya koeffitsienti; o’rtacha geometrik qiymat uzunlik, kuch, massa, tezlik va shu singarilar jismoniy tarbiya va sportdagi o’lchanadigan parametrlar. sport faoliyati doirasida pedagogik, biotibbiyot, psixologik va boshqa fanlar bo’yicha mutaxassislarning ilmiy tadqiqotlarida qo’llanadigan turli-tuman pribor, anjomlar va texnikaviy qurilmalarning mavjudligi 3000 dan ortiq alohida parametrlar to’g’risida ma’lumotlar olish imkoniyatini beradi. sport faoliyati to’g’risidagi fanda, ya’ni sport-pedagogik tadqiqotlar va trenirovka jarayonini amalga oshirishda o’lchanadigan barcha parametrlar quyidagi to’rtta guruhga bo’linadilar : - organizmdagi turli tizimlar funktsional holati yig’indi (kumulyativ) samarasini aks ettiradigan integral parametrlar (masalan, sport mahorati); - sportchi organizmidagi funktsional …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "2-ma’ruza. o’lchash nazariyasi asoslari"

2-ma’ruza. o’lchash nazariyasi asoslari. reja: 1. o‘lchash usullari va vositalari. 2. o‘lchashdagi xatoliklar. bevosita va bilvosita o‘lchashlar. 3. jismoniy tarbiya va sportdagi o’lchanadigan parametrlar 4. sportda o’lchash ob’yektlari fanda o’lchash deganda (keng ma’noda) tadqiq qilinayotgan hodisa yoki ob’yekt xarakteristikalari, bir tomondan, bilan ularning miqdoriy qiymatlari, ikkinchi tomondan, o’rtasidagi moslik o’rnatilish jarayoni tushuniladi. deyarli hammaga uzunlikni yoki jism massasini o’lchash singari oddiy o’lchash turlari yaxshi tanish. biroq, charchash va bilimdonlik darajasini, harakatlar go’zalligini, texnik mahoratni o’zlashtirish darajasini qanday o’lchash mumkin (umuman ularni o’lchashning iloji bor-mi, o’zi?)? bu sifatlar, go’yo-ki o’lchab bo’lmaydigan kattaliklardek ...

This file contains 17 pages in DOCX format (80.1 KB). To download "2-ma’ruza. o’lchash nazariyasi asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: 2-ma’ruza. o’lchash nazariyasi … DOCX 17 pages Free download Telegram