o'simliklar sitematikasiga kirish

PPTX 43 pages 1.4 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti “dorivor o’simliklar va botanika” kafedrasi mavzu: o’simliklar sitematikasiga kirish. bakteriyalarning tuzilishi, tiplari va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati. suv o’tlari va ularning klassifikatsiyasi ma’ruzachi: abduxoliqov f.b. asosiy savollar o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari bakteriyalar dunyosi suvo’tlar dunyosi o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari hozirgi vaqtda dunyoda tirik organizmlarning 3–3.5 mln atrofida turlari mavjud va 500 mlndan kam bo’lmagan turlar esa turli geologik davrlarda yashab, qirilib ketgan. shuning uchun ham bioxilma-xillikni o’rganish biologiyaning muhim vazifalaridan biridir va bu bilan sistematika fani shug’ullanadi. sistematika (lotin. “systematica”-batartib, rejali) – biologik fan bo’lib, barcha tirik va qirilib ketgan organizmlar xilma-xilligini o’rganadi. sistema turlari. birinchi sodda sistemalar eramizdan oldingi iv asrda paydo bo’lgan. hozirgi kunda ham sistemalar yaratish biologiyaning dolzarb muammolaridan hisoblanadi. shu kungacha ko’plab sistemalar yaratilgan bo’lib, ularni uchta asosiy turlarga ajratish mumkin. bular sun‘iy, tabiiy va genealogik (filogenetik) sistemalardir. o’simliklar sitematikasining vazifasi va …

2 / 43

sini, turnefor (1656-1708) esa sistematik kategoriyalar - sinf, sessiya, turkumni (avlod) kiritdi. ayniqsa, shved tabiatshunosi k. linney (1707-1778) yaratgan sun‘iy sistema ancha mashhurlikka erishdi, o’zidan oldin o’tgan olimlarning sistemalarini takomillashtirdi. u o’zining «tabiat sistemasi» («systema naturae», 1735) nomli kitobida 3 ta olamni: minerallar, o’simliklar va hayvonot olamini qamrab olgan edi. o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari tabiiy sistemalar sun‘iy sistemalardan ancha farq qilib, bunda klassifikatsiyalashda ko’plab belgilarning o’xshashligi va farqlariga asoslangan. sistematik birliklarga biri-biriga o’xshash belgilarga ega bo’lgan organizmlar birlashtirildi. tabiiy sistemalar taksonlar haqida ko’proq belgilarga asoslanib, qimmatli ma‘lumotlar berishi bilan xarakterlanadi. shu bilan birga, ob‘ektni sistemadagi o’rniga qarab hali o’rganmasdan turib ham uning ayrim ehtimoliy belgi va xususiyatlari haqida fikr yuruitish mumkin. birinchi tabiiy sistemalar xviii asr oxirlarida paydo bo’ldi. fransuz olimli a.l.jyusse (1748-1836) boshlab berdi. natijada, jyusse ishlarini: fransiyada j.b. lamark (1744-1829) va paleobotanik a.t. bronyar (1804-1876), angliyada d. lindli (1799-1865), avstriyada s. endlixer (1804-1849), rossiyada p. goryaninov (1796-1805) …

3 / 43

illigini va buning sabablarini o’rganuvchi fan bo’lib, o’z oldiga bir qancha vazifalarni qo’yadi. shulardan o’simliklarni tasnif qilish va ularning rivojlanish tarixini tiklash asosiy o’rin tutadi. o’simliklar sistematikasining yana bir vazifasi o’simliklarni o’rganishda turli usullardan foydalanishdir. hozirgi zamon sistematikasi ma‘lum tur o’simliklardan, tasnif tuzish uchun, shu o’simliklarga oid to’plangan hamma ma‘lumotlardan foydalanadi. bunda o’simliklarning paydo bo’lishini solishtirish (solishtirma-morfologik usul), ularning individual rivojlanishini o’rganish (ontogenetik usul), o’tgan geologik davrlarda o’sgan o’simliklar to’g’risidagi ma‘lumotlarni yig’ish (paleobotanik usul), o’simlik organlarining anatomik tuzilishini (anatomik usul) va har bir o’simlikning tarqalish hududini o’rganish (geografik usul) hamda yana bir qancha boshqa yordamchi usullarning ahamiyati kattadir. o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari hozirgi zamon o’simliklar klassifikatsiyasi genealogik sistema asosida tuzilgan. bu genealogik sistema o’simliklarning morfogenezi, ichki tuzilishi, individual taraqqiyoti, fizologik va bioximik xususiyatlari, geografik tarqalishi hamda tashqi muhit bilan o’zaro munosabatlariga asoslanadi. klassifikatsiyaning amaliy ahamiyati shundaki, bunda o’simliklar biror turining xususiyatlari, sifatlari haqida fikr …

4 / 43

’) va hokazolar. o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari o’simlik, zamburug’, bakteriya va hayvon turlarini biologik nomlash qoidalari va tamoyillari xalqaro (botanika, zoologiya va bakteriya) nomenklatura kodekslari bilan tartibga solinadi. ushbu kodeksning maqsadi butun dunyoda har qaysi taksonomik guruhni faqat yagona to’g’ri nomlashdir. nomenklatura kodekslari qoidalariga to’ldirishlar va ayrim o’zgartirishlar hamda botanik tadqiqiotlar bo’yicha yangiliklar har olti yilda bir marotoba o’tkazilib kelinadigan xalqaro botanika kongressida (international botanical congress) ko’rib chiqiladi. birinchi xalqaro botanika nomenklatura kodekslari 1867 yilda parij shahrida bo’lib o’tgan i xalqaro botanika kongressida qabul qilindi. 1950 yilda o’simliklar taksonomiyasi bo’yicha xalqaro assotsiasiyasi (the international association for plant taxonomy; iapt) tashkil qilindi. assotsiasiya o’simliklar taksonomiyasiga oid har choraklikda taxon jurnali va regnum vegetabile nomli seriyali kitoblar nashr ettirib kelmoqda. 1969 yilda esa botaniklarning xalqaro xi kongressi bo’lib o’tadi va bu kongressda taksonomik birliklarni kattadan kichikka qarab nomlash tavsiya etildi. 2011 yilda melburun shahrida xviii xalqaro botanika kongressida kodeks – suvo’tlar, …

5 / 43

cha foydalanuvchilar uchun kirish erkin, bepul va ochiq bo’lgan bir qator ilmiy saytlar ham faoliyat yuritmoqda: jumladan, index fungorum (zamburug’lar nomlari indeksi) (http://www.indexfungorum.org) – xalqaro ilmiy loyiha bo’lib, uning maqsadi mikologik nomenklatura sohasida to’liq ma‘lumotlar bazasini yaratishdir. bunda zamburug’lar, zamburug’simon organizmlar va lishayniklarni ilmiy lotincha takson nomlari to’grisida ma‘lumotlar jamlangan hamda doimiy ravishda yangilanib, to’ldirilib borilmoqda. o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari 1999 yilda yana bir sayt international plant names index (ipni) (http://www.ipni.org/index.html) – o’simliklar ilmiy nomlarining xalqaro ko’rsatkichi ma‘lumotlar bazasi ishga tushdi. ushbu inglizcha sayt barcha foydalanuvchilar uchun ham bepul bo’lib, asosan urug’li o’simliklar va paporotniklarni tur hamda turkumlarining ilmiy (lotincha) nomlari haqida ma‘lumotlar jamlangan. ushbu ma‘lumotlar doimiy ravishda yangilanib, to’ldirilib borilmoqda. o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari the plant list («o’simliklar ro’yxati») (http://www.theplantlist.org) ma‘lumotlar bazasi – qo’shma ensiklopedik loyiha bo’lib, unda o’simliklar dunyosining zamonaviy taksonlari (qazilma holdagilardan tashqari) nomenklaturasi haqidagi ma‘lumotlar jamlangan. ushbu sayt inglizcha bo’lib, kyudagi qirollik botanika bog’i …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simliklar sitematikasiga kirish"

prezentatsiya powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti “dorivor o’simliklar va botanika” kafedrasi mavzu: o’simliklar sitematikasiga kirish. bakteriyalarning tuzilishi, tiplari va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati. suv o’tlari va ularning klassifikatsiyasi ma’ruzachi: abduxoliqov f.b. asosiy savollar o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari bakteriyalar dunyosi suvo’tlar dunyosi o’simliklar sitematikasining vazifasi va usullari hozirgi vaqtda dunyoda tirik organizmlarning 3–3.5 mln atrofida turlari mavjud va 500 mlndan kam bo’lmagan turlar esa turli geologik davrlarda yashab, qirilib ketgan. shuning uchun ham bioxilma-xillikni o’rganish biologiyaning muhim vazifalaridan biridir va bu bilan sistematika fani shug’ullanadi. ...

This file contains 43 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "o'simliklar sitematikasiga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simliklar sitematikasiga kiri… PPTX 43 pages Free download Telegram