iqtisodiyot asoslari

DOC 57,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1526563246_71576.doc iqtisodiyot asoslari reja: 1. ehtiyojlar 2. iqtisodiy faoliyat 3. iqtisodiy resurslar ehtiyojlar kishilar azal-azaldan iqtisodiyot bilan shug‘ullanib kelishgan,chunki bu ular hayotining asosi bo‘lgan. kishilar yashashi uchun ularning tirikchilik ehtiyoji qondirilishi zarur bo‘lgan va bunga iqtisodiyot vositasida erishganlar. kishilarning yashashi va inson sifatida kamol topishi uchun nimaiki zarur bo‘lsa, shu ularning ehtiyojini tashkil etadi. ehtiyojlar moddiy va nomoddiy bo‘ladi. moddiy ehtiyoj – bu oziq-ovqat, kiyim-kechak, turarjoy, transport vositalari, yoqilg‘i, elektroenergiya, turli kommunal xizmatlarga bo‘lgan ehtiyojdir. bu birlamchi ehtiyoj, chunki bu tirikchilik uchun eng zarur bo‘lgan ehtiyojdir. nomoddiy ehtiyoj bu turli xizmatlarga, ya’ni ta’lim, tibbiyot, jismoniy tarbiya, sport, dam olish, sayohat, madaniy va boshqa xizmatlarga bo‘lgan ehtiyojdir. kishilarning ehtiyojlari bir xil emas. ularning tabaqalanishi kishilarning yoshi, jinsi, salomatligi, kasb-kori, dini, urf-odatlari, qayerda yashashi kabilarga bog‘liqdir. ehtiyojlarning yuksalish qonuni mavjuddirki, unga binoan har qanday jamiyatda kishilarning ehtiyoji to‘xtovsiz o‘sib boradi, ularning tarkibi yangilanib turadi. eski ehtiyojlar o‘rniga yangisi keladi, saqlanib qolgan ehtiyojlar …

ch-quvvati va aql-idrokini aniq maqsad yo‘lida va foydali sarflanishi bo‘ladi. mehnatsiz hech narsa yaratilmaydi. ishlab chiqarish yuz berganda kishilar mehnati turli-tuman hayotiy ne’matlarni yaratadi, bular moddiy va nomoddiy ne’matlardan iborat bo‘ladi. moddiy ne’matlar oziq-ovqat, kiyim-kechak, turarjoy, xom ashyo, yoqilg‘i, mashina-uskunalar bo‘lib, ularning aniq moddiy shakli bor, ularni ko‘z bilan ko‘rish, qo‘l bilan ushlash mumkin. nomoddiy ne’matlar – turli xizmatlar, ularning shakli, rangi, katta- kichikligini farqlab bo’lmaydi. o‘qituvchi, shifokor, artist, militsiya xodimi, sud, sportchi xizmatini bunga misol qilib olish mumkin. agar mahsulotlar oldin yaratilib, so‘ng iste’mol etilsa, xizmatlar yaratilgan chog‘ning o‘zida iste’mol etiladi, ularni jamg‘arib bo‘lmaydi. ne’matlarning turiga qarab ishlab chiqarish ikki turga ajraladi: bular moddiy (sanoat, qishloq xo‘jaligi, qurilish va b.) va nomoddiy (ta’lim, tibbiyot, madaniyat sohasi) ishlab chiqarishdir. moddiy ishlab chiqarish industrial (sanoat, qurilish, transport, aloqa va h. k.) va agrar (qishloq xo‘jaligi) sektoridan iborat bo‘ladi. nomoddiy ishlab chiqarish servis (xizmat ko‘rsatish) sektorini hosil etadi. iqtisodiyot rivojlangan sari servis …

adi. ayirboshlash ikki usulda yuz beradi: barter. bunda bir mahsulot boshqasiga ma’lum miqdoriy nisbatda ayirboshlanadi, bu yerda pul ishtirok etmaydi. barter pul bo’lmaganda yoki u o‘ta qadrsizlanganda yuz beradi, chunki unga ishonch yo‘qoladi; тovar ayirboshlash. bu bir mahsulotni – tovarni boshqasiga pul vositasida ayirboshlashni bildiradi. bunda, ya’ni oldi-sotdi paydo bo‘ladi. bozor iqtisodiyotiga tovar ayirboshlash xos bo‘ladi. bu yerda pul keng ko’lamda amal qiladi, chunki uni tovar ishlab chiqarish taqozo etadi. pul ayirboshlashga xizmat qilish bilan cheklanmaydi. u sarf-xarajatlar va daromadlarning hisob-kitobini yuritishda qo‘llaniladi, qarz olish va qarz berishda ishlatiladi, jamg‘arish vositasi sifatida boylik to’plashga qaratiladi. yaratilgan ne’matlar iste’mol etilishidan oldin taqsimlanadi. тaqsimot – bu mahsulot va xizmatlarning ehtiyojlarni qondirish yo‘lida turli qismlarga ajratilishidir. u yuz berganda yaratilgan ne’matlar ikki qismga ajratiladi: 1. iste’mol fondi – kishilarning tirikchiligini ta’minlovchi qism. 2. jamg’arish fondi – bu ishlab chiqarishni rivojlantirish va jamiyatning boyligini oshirishga yuboriladigan qism. iste’mol yaratilgan mahsulot va xizmatlarning ehtiyojlarni qondirish …

esa iste’mol qilib bo‘lmaydi. shu bois iqtisodiy faoliyat doimo va to‘xtovsiz yuz berishi talab qilinadi.ishlab chiqarishning qaytadan yuz berib, yangilanib turishi takror ishlab chiqarish bo‘lib, bu iqtisodiyotdagi aylanma harakatni bildiradi. ehtiyojlar to‘xtovsiz yuksalib borganidan ularni qondirish uchun ishlab chiqarish kengaytirilgan holda takrorlanishi lozim, ya’ni uning hajmi doimo o‘sib borishi kerak, bu esa iqtisodiy o‘sishni bildiradi. iqtisodiy resurslar iqtisodiy faoliyat uchun nimaiki zarur bo‘lsa, ular iqtisodiy resurslar hisoblanadi. resurslar moddiy va insoniy (mehnat) resurslaridan iborat. moddiy resurslar moddiy ashyoviy shakldagi resurslar bo‘lib, ular ikki xil bo‘ladi: a) тabiiy resurslarni tabiat insonga in’om etgan bo‘lib, yer, suv osti va yer usti boyliklari, ob-havodan iborat. yer qa’ridagi boyliklarni qaytadan yaratib bo‘lmaydi. masalan, yangidan yer maydonini, yer ostidagi neft, gaz va turli ma’danlarni yaratib bo‘lmaydi. biroq tuproq hosildorligini oshirish, yerdagi dov-daraxtlar va boshqa o‘simliklarni yangidan yaratish, ya’ni ekib, parvarish qilish mumkin. тabiiy resurslar eng noyob va qimmatbaho resurslar hisoblanadi. b) inson o‘z qo‘li bilan …

eng maqbul turi tanlab olinadi, ya’ni mavjud resurslarni samarali ishlatish asosida ehtiyojlarni to‘laroq qondirish yo‘li tutiladi. bu yerda resurslar sarfining birligiga ko‘proq mahsulot va xizmatlar olinadi, ya’ni mehnat unumdorligi oshiriladi, bu esa kam sarflagan holda ko‘p ishlab chiqarishni bildiradi. mehnat unumdorligi ishlab chiqarishning texnikaviy darajasiga, ishlovchilarning bilimi va kasbiy mahoratiga, ishlab chiqarishning tabiiy sharoitiga va, nihoyat, kishilar mehnatini naqadar rag‘batlantirilishiga bog‘liq bo‘ladi. mehnat unumdorligi yuqori yerda ne’matlar mo’l-ko’l bo‘lib, kishilar farovon yashaydilar. bozor iqtisodiyotining tub belgilari iqtisodiy faoliyat ma’lum tizim doirasida kechadi. bir tizimning boshqasidan afzalligi ularni iqtisodiyotga xos asosiy ziddiyatni naqadar samarali hal eta olishini bildiradi. iqtisodiy-ijtimoiy tizim – bu iqtisodiy rivojlanishning umumiy shart-sharoiti hisoblanadi. тizimlar 3 turga ajratiladi: 1. an’anaviy. 2. bozor tizimi. 3. rejali. hozirgi iqtisodiyot bozor tizimi doirasida kechadi. bozor iqtisodiyotini bir so‘z bilan ta’riflash qiyin, uning asosiy belgilari quyidagi yaxlitlikda uni tavsiflaydi: 1. yuksak texnika, texnologiya va shunga mos malakali ish kuchi hamda boshqarishning ilg‘or …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiyot asoslari"

1526563246_71576.doc iqtisodiyot asoslari reja: 1. ehtiyojlar 2. iqtisodiy faoliyat 3. iqtisodiy resurslar ehtiyojlar kishilar azal-azaldan iqtisodiyot bilan shug‘ullanib kelishgan,chunki bu ular hayotining asosi bo‘lgan. kishilar yashashi uchun ularning tirikchilik ehtiyoji qondirilishi zarur bo‘lgan va bunga iqtisodiyot vositasida erishganlar. kishilarning yashashi va inson sifatida kamol topishi uchun nimaiki zarur bo‘lsa, shu ularning ehtiyojini tashkil etadi. ehtiyojlar moddiy va nomoddiy bo‘ladi. moddiy ehtiyoj – bu oziq-ovqat, kiyim-kechak, turarjoy, transport vositalari, yoqilg‘i, elektroenergiya, turli kommunal xizmatlarga bo‘lgan ehtiyojdir. bu birlamchi ehtiyoj, chunki bu tirikchilik uchun eng zarur bo‘lgan ehtiyojdir. nomoddiy ehtiyoj bu turli xizmatlarga, ya’ni ta’lim, tibbiyo...

Формат DOC, 57,0 КБ. Чтобы скачать "iqtisodiyot asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiyot asoslari DOC Бесплатная загрузка Telegram