yallig'lanish

PPTX 34 pages 7.9 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.9 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

slayd 1 yallig’lanish, bosqichlari belgilari, mexanizmi va oldini olish choralari. o’smalar haqida tushuncha 1 “through discipline comes freedom”. -aristotel 2 reja: 1. yallig`lanish 2. o`smalar 3 1.yallig`lanish yallig‘lanish – organizmning turli zararli omillarga (infeksiya, shikastlanish, issiqlik, kimyoviy moddalar) javoban, qon tomirlari va biriktiruvchi to‘qima ishtirokida kechadigan himoya–moslanish reaksiyasi. yallig‘lanishning kelib chiqishi biologik omillar: virus, bakteriya, zamburug‘, parazitlar. fizik omillar: jarohat, nur, elektr toki, issiqlik va sovuq. kimyoviy omillar: kislotalar, ishqorlar, zaharli moddalar. immunologik omillar: allergiya, autoimmun kasalliklar. anatomiya bo`limlari yallig‘lanish belgilari (celsus va galen 2000yil oldin rimda) qizarish (rubor) shish (tumor) issiqlik (calor) og‘riq (dolor) funktsiya buzilishi (functio laesa) yallig‘lanish bosqichlari al’teratsiya – hujayra va to‘qimalarning shikastlanishi. 2.ekssudatsiya – suyuqlik va qon hujayralarining o‘choqqa chiqishi. 3.proliferatsiya – yangi hujayralarning ko‘payishi, shikastlangan to‘qimaning tiklanishi. bizning umurtqa pog’onasi – umurtqa pog’onasi, orqa miya yoki umurtqa pog’onasi deb ham ataladi – bizni tik turish, oldinga egilish va burish imkonini beradi! u umurtqalar deb …

2 / 34

odir bo‘ladi. 5.agar jarayon og‘ir kechsa → nekroz rivojlanadi. morfologik o‘zgarishlar hujayra shishi (degeneratsiya). yadro o‘zgarishlari (piknoz, karyoreksis, karyolizis). sitoplazmada vakuolizatsiya. to‘qimalarda nekroz o‘choqlari (masalan, kazeoz nekroz) klinik misollar gangrenoz angina – bodomsimon bezlarda nekroz va yiring. kazeoz pnevmoniya – o‘pka to‘qimasida nekrotik o‘choqlar. infarkt – yurak yoki boshqa organ to‘qimasining qon ta’minoti to‘silib, o‘limga uchrashi. nondisjunction – ajramaslik. 10 ahamiyati al’teratsiya himoya reaktsiyasining boshlanish nuqtasi hisoblanadi. zararli omilni tanib olish va unga qarshi mediatorlar ajralishiga sharoit yaratadi. lekin agar jarayon kuchli bo‘lsa, to‘qimaning qaytarilmas zararlanishi (nekroz) yuz beradi. nondisjunction – ajramaslik. 11 2.ekssudatsiya 1. ta’rif ekssudatsiya – bu yallig‘lanishning ikkinchi bosqichi bo‘lib, qon tomirlarining kengayishi va o‘tkazuvchanligi ortishi natijasida plazma suyuqligi va qon hujayralarining yallig‘langan joyga chiqishi jarayonidir. natijada ekssudat hosil bo‘ladi. 12 2. jarayonning bosqichlari qon tomir reaksiyasi – kapillyarlar kengayadi, tomir devorlari o‘tkazuvchan bo‘ladi. 2.qon oqimining sekinlashishi – qonning reologik xususiyatlari buziladi. 3.plazmaning chiqishi – suyuqlik tomirdan …

3 / 34

qqa olib kelib, infektsiyani yo‘qotishga yordam beradi. lekin ko‘p miqdorda ekssudat to‘planishi organlarning faoliyatini buzishi mumkin (masalan: plevritda nafas olish qiyinlashadi). 15 3.proliferatsiya 1. ta’rif proliferatsiya (lotincha proliferatio – ko‘payish, o‘sish) – bu yallig‘lanishning yakunlovchi bosqichi bo‘lib, unda hujayralarning ko‘payishi va yangi to‘qimalarning hosil bo‘lishi sodir bo‘ladi. bu bosqichning asosiy maqsadi – shikastlangan joyni tiklash va normal funksiyani qayta tiklashdir. umurtqa tanasiga biriktirilgan umurtqa yoyi bir nechta tuzilmalarni hosil qiladi. orqa miya orqa tomoniga chiqib turadi va odamlarning orqa qismining o’rtasidan ko’rinadigan bo’rtmalar qatorini hosil qiladi. agar siz orqangizni his qilsangiz, ularni paypaslashingiz kerak. tikanli jarayonning yon tomonida lamina joylashgan. pedikula pastki va yuqori artikulyar jarayonlar o’rtasida joylashgan. ko’ndalang jarayonlar umurtqa pog’onasining yon tomonida joylashgan bo’lib, mushaklarning biriktirilish joylari hisoblanadi. bitta umurtqaning pastki qismi uning ostidagi ustki o‘simta bilan tutashgan bo‘g‘imga faset bo‘g‘imi deyiladi. faset bo’g’inlari umurtqa pog’onasida barqarorlikni yaratadi, lekin ayni paytda moslashuvchanlikni ta’minlaydi. orqa yoyni umurtqa tanasi bilan …

4 / 34

yinchalik chandiqqa aylanadi. klinik misollar yurak infarktida → biriktiruvchi to‘qima o‘sib, chandiq hosil qiladi. jigar sirrozi → jigar parenximasi o‘rnini biriktiruvchi to‘qima egallaydi. sil granulomasi → granulema shakllanib, o‘pka to‘qimasida o‘choqlar hosil qiladi. revmatizmda → yurak klapanlarida granulyatsion to‘qima hosil bo‘lib, deformatsiya qiladi. 18 ahamiyati ijobiy tomoni: shikastlangan joyni tuzatadi, to‘qimalarning yaxlitligini saqlaydi. salbiy tomoni: ortiqcha fibroz va chandiqlanish organ funksiyasini buzishi mumkin (masalan, jigar sirrozi, o‘pka fibrozlari). 19 20 yallig‘lanish mexanizmi mediatorlar (gistamin, bradikinin, prostaglandinlar) ajraladi. qon tomirlari kengayadi, ularning o‘tkazuvchanligi ortadi. suyuqlik va immun hujayralar zararlangan joyga o‘tadi. fagotsitoz sodir bo‘ladi va to‘qima tiklana boshlaydi. 21 mediator asosiy ta’siri misol/izoh vazoaktiv aminlar (gistamin,serotonin) – arteriolalarni toraytiradi – venulalarni kengaytiradi – shish paydo qiladi allergiyada gistamin ajralishi → qizarish, shish plazma proteazalari (kinin, komplement) – arteriolalarni kengaytiradi – silliq mushakni qisqartiradi – tomir o‘tkazuvchanligini oshiradi komplement tizimi faollashib → yallig‘lanish kuchayadi arahidonat kislotasi metabolitlari (prostaglandin, leykotrien) – prostaglandin: og‘riq …

5 / 34

hiqish sabablari genetik omillar (dnk mutatsiyalari). kimyoviy karsinogenlar (tamaki, spirtli ichimliklar, toksinlar). fizik omillar (radiatsiya, ultrabinafsha nurlar). biologik omillar (viruslar – papillomavirus, gepatit b). immun tizimning zaiflashishi. 25 o‘smalarning turlari yaxshi xulqli o‘smalar (benign) sekin o‘sadi, metastaz bermaydi. atrofdagi to‘qimalarni siqadi, lekin chuqur kirib bormaydi. masalan: lipoma, fibroma, adenoma. yomon xulqli o‘smalar (malign, saraton) tez o‘sadi, atrof to‘qimalarga chuqur kirib boradi. qon va limfa orqali metastaz beradi. organ funksiyalarini buzadi, kaxeksiya chaqiradi. masalan: karsinoma, sarkoma, melanoblastoma. 26 klinik misollar adenoma – bez to‘qimasida paydo bo‘ladigan yaxshi xulqli o‘sma. lipoma – yog‘ to‘qimasida hosil bo‘ladigan yaxshi o‘sma. karsinoma (saraton) – epiteliya to‘qimasidan rivojlangan yomon o‘sma. sarkoma – biriktiruvchi to‘qimalardan rivojlangan yomon o‘sma. melanoma – teri pigment hujayralaridan rivojlanadigan xavfli o‘sma. 27 adenoma 28 lipoma 29 karsinoma 30 sarkoma 31 melanoma 32 oldini olish choralari sog‘lom turmush tarzi (tamaki va alkogoldan voz kechish). to‘g‘ri ovqatlanish (sabzavot va mevalarga boy). radiatsiya va zararli …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yallig'lanish"

slayd 1 yallig’lanish, bosqichlari belgilari, mexanizmi va oldini olish choralari. o’smalar haqida tushuncha 1 “through discipline comes freedom”. -aristotel 2 reja: 1. yallig`lanish 2. o`smalar 3 1.yallig`lanish yallig‘lanish – organizmning turli zararli omillarga (infeksiya, shikastlanish, issiqlik, kimyoviy moddalar) javoban, qon tomirlari va biriktiruvchi to‘qima ishtirokida kechadigan himoya–moslanish reaksiyasi. yallig‘lanishning kelib chiqishi biologik omillar: virus, bakteriya, zamburug‘, parazitlar. fizik omillar: jarohat, nur, elektr toki, issiqlik va sovuq. kimyoviy omillar: kislotalar, ishqorlar, zaharli moddalar. immunologik omillar: allergiya, autoimmun kasalliklar. anatomiya bo`limlari yallig‘lanish belgilari (celsus va galen 2000yil oldin rimda) qizarish (rubor) shish (tumo...

This file contains 34 pages in PPTX format (7.9 MB). To download "yallig'lanish", click the Telegram button on the left.

Tags: yallig'lanish PPTX 34 pages Free download Telegram