hujayralararo kontaktlar

DOCX 11 стр. 2,0 МБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,0 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

hujayralararo bog’lanishlar referat hujayralararo kontaktlar ko’phujayrali organizmlarda hujayralararo aloqalar hisobiga turli yo’llar bilan saqlanib turadigan hujayralar to’plami hosil bo’ladi. embrional to’qimalarda, ayniqsa rivojlanishning dastlabki bosqichlarida hujayralar yopishish xususiyati hisobiga bir-biri bilan bog’langan holda bo’ladi. bu adgeziya bo’lib, hujayralarning yuza qismini o’ziga xos ta’sirlashishidir. buning mexanizmi to’liq o’rganilmagan bo’lsada, uni plazmatik membrananing lipoproteidlari va glikokaliksi o’rtasidagi o’zaro ta’siridan kelib chiqadi, deb hisoblash mumkin. embrional hujayralarning bunday o’zaro ta’sirida membranalar oralig’ida doimo 20 nm kenglikdagi yoriqcha qoladi va u glikokaliks bilan to’lgan bo’ladi. to’qimalarning glikokaliksini bir butunligini buzuvchi (mukazalar, mukopolisaxaridlar) yoki plazmatik membranani buzuvchi (proteazalar), fermentlar bilan ishlash hujayralarni bir-biridan ajralib (dissotsiatsiya), mustaqil bo’lib ketishiga olib keladi. agar bu faktorni olinsa, hujayralar yana birlashib oladilar. shu yo’l bilan bir-biridan rangi bilan farqlanuvchi (sariq va to’q sariq) bulut(spongia)larning hujayralarini dissotsiatsiyalash mumkin. bu hujayralarni birgalikda saqlanganda (dissotsiyalovchi faktor bo’lmaganda) ikki xil: faqat sariq va to’q sariq hujayralar to’plami (agregati) hosil bo’ladi. demak aralash suspenziyadan …

2 / 11

aqida ma’lumotlar to’plandi. barcha hujayralararo bog’lanishlarni uch guruhga:1) hujayralararo yopishgan(adgeziv); 2)ajratuvchi; 3) kommunikatsion (bog’lovchi) larga bo’linadi. birinchilariga oddiy birikish, qulf va desmosomalar kiradi. ikkinchisiga-zich bog’lanish, uchinchisiga-yoriqchali (hayvonlarda) va plazmodesmali (o’simliklarda) birikishlar kiradi(ilova,12). nerv hujayralari o’simtalarida o’ziga xos sinaptik bog’lanish kuzatiladi. jigar hujayralarida bog’lanishlarning barcha xillari uchraydi. oddiy birikish turli kelib chiqishga ega bo’lgan har xil hujayralarning aloqasidir. epiteliy hujayralarining yuzalari shu yo’l bilan birikadi. bunda qo’shni hujayralar membranalari orasida 15-20 nm kenglikdagi bo’shliq qoladi. bu bo’shliq membrana usti komponentlaridan tashkil topadi. bu zonaga hujayra sitoplazmasi tomonidan hech qanday qo’shimcha maxsus strukturalar yaqin kelmaydi. tishsimon (qulf) birikish bir hujayra plazmatik membranasining qabarib chiqqan joyini, ikkinchisining qabarib chiqqan qismiga kirishi orqali birikishidir. bu duradgorlikdagi chokga o’xshaydi. bunday birikishda ham membranalararo bo’shliq oddiy birikishdagi kabi ko’rinishda bo’ladi. hujayralararo birikishning bunday xili ko’pchilik epiteliylarda uchraydi va u hujayralarni yagona plast holida mexanik mahkamlanishini ta’minlaydi. membranalararo aloqalarning umumiy sxemasi. 1-oddiy, 2-tishsimon, 3-zich, 4-desmosoma, 5- tirqishsimon …

3 / 11

toplazma tomonidan zichlangan modda yaqin joylashadi, shuning uchun bu joy qalinlashgandek ko’rinadi. uning ostida ingichka fibrillar – tonofibrillar joylashadi, ular ko’p hollarda ilmoq hosil qilib, sitoplazmaga qaytadi. membranalararo aloqalar. ikki qo’shni silindrsimon epiteliy hujayralarining zich aloqalari-desmosomaning ko’rinishi. yana ham ingichkaroq filamentlar membranalararo bo’shliqdagi markaziy zich qavatni hosil qiladi. ko’p sonli desmosomalar hujayralarni qattiq, shu bilan birga elastik to’qima hosil bo’lishini ta’minlaydi. zich (tutashuvchi) birikish ikki plazmatik membrananing tashqi qavatlarini maksimal yaqinlashishidir. ko’p hollarda, membranalarning uch qavatliligi ko’rinadi. ikkala membrananing tashqi ikki osmiofil qavati go’yoki bir-biriga quyilib ketadi va bitta umumiy qavatni hosil qiladi. membranalarning quyilishi bir necha nuqtali yaqinlashish orqali bo’ladi. zich birikish endoteliy, mezoteliy, ependima hujayralarida uchraydi. bu to’qimalar kulturasida fibroblastlar, embrional epiteliy va mezenxima hujayralarida ham kuzatilgan. tirqishli birikishlar hujayralarning kommunikatsion bog’lanishi hisoblanadi. bular kimyoviy moddalarni bir hujaradan ikkinchisiga to’g’ridanto’g’ri o’tkazish uchun xizmat qilib, katta fiziologik ahamiyatga ega bo’ladi. bu birikishning xarakterli tomoni qo’shni hujayralar plazmatik membranalarining 2-3 …

4 / 11

lar bir-birlari bilan birikib, konnektinlar markazida kanalchasi bo’lgan silindrik agregat-konneksonni hosil qiladi. har bir konnekson shunday joylashadiki, u yonma-yon turgan hujayralar plazmatik membranasini bir xil joyidan teshib o’tib turadi, yani uning kanali orqali ikkala hujayra sitoplazmasi aloqada bo’ladi. konneksonlar kanali orqali ionlar, kichik molekulali moddalar bir hujayradan ikkinchisiga o’tib turadi. shu narsa aniqlandiki, konneksonlar qisqarib, kanal diametrini o’zgartirishi mumkin, shu orqali ular hujayralar o’rtasidagi moddalar transportini boshqarishi mumkin ekan. tirqishli birikishning funksional ahamiyati ikki qanotli hasharotlarning so’lak bezlarining gigantik hujayralarini o’rganish vaqtida ochildi. yonma-yon turgan ikkita hujayraga elektrodlar kiritilsa, ularning membranalari elektrga kam qarshilik qilar ekan va shuning uchun hujayralar o’rtasida tok o’tar ekan. bundan tashqari, agar bir hujayraga fluoressiyalanuvchi bo’yoq kiritilsa u yonidagi hujayraga ham tezda tarqaladi. sutemizuvchilarning to’qimalari kulturasida turli bo’yoqlarni qo’llash yoriqsimon birikish orqali molekulyar og’irligi 1000 ga va kattaligi 2 nm dan ortmagan moddalarning o’tishi isbotlandi. ular orasida turli ionlar, aminokislotalar, nukleotidlar, qandlar, vitaminlar, steroidlar, gormonlar …

5 / 11

r). bu nerv to’qimasi uchun xarakterli bo’lib, u ikki neyron o’rtasida yoki neyron va retseptor yoki effektor o’rtasida hosil bo’ladi. sinapslar ikkita hujayra birikishining qismlari bo’lib, ta’sir yoki qo’zg’alishni bir tomonlama o’tkazishga ixtisoslashgandir. sinapslar nerv hujayralarining o’simtalarida-dendrit va aksonlarning chetki qismlarida hosil bo’ladi. neyronlararo sinapslar odatda, noksimon kengaygan ko’rinishda bo’lib, nerv hujayrasi o’simtasining oxiriga joylashadi. nerv hujayralarining birining bu chetki (terminal) kengaygan qismi boshqa hujayraning tanasi yoki uning o’simtasi bilan birikishi mumkin. nerv hujayralarining periferik o’simtalari (aksonlar) effektor hujayralar yoki retseptor hujayralar bilan o’ziga xos birikishni hosil qilishi mumkin. binobarin, sinaps-bu ikkita hujayra qismlari o’rtasida hosil bo’ladigan strukturadir (desmosomaga o’xshash). bu hujayralarning membranalari hujayralararo bo’shliq-kengligi 20-30 nm bo’lgan, sinaptik yoriqcha orqali ajralgandir. ko’proq bu bo’shliqda ingichka tolali, membranaga perpendikulyar joylashgan material ko’rinadi. sinaptik birikish joyida bir hujayraning membranasini presinaptik deb, ikkinchi-impulsni qabul qiluvchi hujayraning membranasini postsinaptik deb ataladi. presinaptik membrana yaqinida ko’p sonli mayda vakuolalar, mediatorlar bilan to’lgan sinaptik pufakchalar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayralararo kontaktlar"

hujayralararo bog’lanishlar referat hujayralararo kontaktlar ko’phujayrali organizmlarda hujayralararo aloqalar hisobiga turli yo’llar bilan saqlanib turadigan hujayralar to’plami hosil bo’ladi. embrional to’qimalarda, ayniqsa rivojlanishning dastlabki bosqichlarida hujayralar yopishish xususiyati hisobiga bir-biri bilan bog’langan holda bo’ladi. bu adgeziya bo’lib, hujayralarning yuza qismini o’ziga xos ta’sirlashishidir. buning mexanizmi to’liq o’rganilmagan bo’lsada, uni plazmatik membrananing lipoproteidlari va glikokaliksi o’rtasidagi o’zaro ta’siridan kelib chiqadi, deb hisoblash mumkin. embrional hujayralarning bunday o’zaro ta’sirida membranalar oralig’ida doimo 20 nm kenglikdagi yoriqcha qoladi va u glikokaliks bilan to’lgan bo’ladi. to’qimalarning glikokaliksini bir butunligini b...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (2,0 МБ). Чтобы скачать "hujayralararo kontaktlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayralararo kontaktlar DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram