odamembriologiyasiningasoslari

PPTX 29 pages 253.9 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 253.9 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

odam embriologiyasining asoslari reja: 1.odam pushti taraqqiyoti 2.embrioblastda homila pufagidagi o’zgarishlar odam pushti taraqqiyoti. odam embrioni taraqqiyotining boshqa umurtqali hayvonlar pushtining taraqqiyoti bilan taqqoslab o’rganilgandagina u to’g’risida to’la tasavvurga ega bo’lish mumkin. chunki odam homilasining taraqqiyoti juda murakkabdir. u umurtqalilar ontogenezining evolyutcion o’zgarishlari tufayli vujudga kelgan hosiladir. odam embriologiyasini o’rganishning ikkinchi murakkab tomoni shundaki, odam homilasining ilk rivojlanish bosqichlarining tadqiqotchilar qo’liga tabiiy holda kelib tushishi juda mushkul. shu sababli odam pushti taraqqiyo-tining ilk davrnni boshqa sut emizuvchilar embrionlarining shu davrini tadqiqot qilish asosidagina o’rganish mumkin. odam pushtining taraqqiyoti ko’plab hayvon va o’simlik organizmlaridagi kabi urug’lanish tufayli zigota hosil bo’lishidan boshlanadi. buning yuz berishi uchun avval ko’rib o’tganimizdek, ayollar tu-xumdonida ayollar jinsiy hujayrasi - tuxum hujayrasining etilishi (ovogenez) va erkaklar urug’donida urug’ hujayralari-ning etilishi (spermatogenez) shartdir. odam jinsiy hujayrala-ri boshqa yo’ldoshli sut emizuvchi hayvonlarning jinsiy hujayra-lariga juda o’xshash bo’lsada, ulardan farq ham qiladi. urug’lanish tuxum yo’lining boshlang’ich qismida yuz beradi. hosil …

2 / 29

lastomerlar hosil bo’la boshlaydi. ochroq maida blastomerlar yirik va qoramtir blastomerlar atrofida bir qavat hosil qila boshlaydi, ularni qoplab oladi. qoplovchi may-da oqish blastomerlar - trofoblastlar qavati homilaning ta-raqqiyot jarayonida faqat uni oziqlantirish vazifasini o’taydi. ichky tomonda joylashgan yirik qoramtir blastomerlar to’dasi embrioblastlar ham homilani vujudga keltirishda, hamda pro-vizor organlarning rivojlanishida asos bo’ladi. maydalanish jarayoni juda ssjin boradi. taxmin qilinishi-cha, urug’lanish bo’lib o’tgandan keyin dastlabki 4 kunning har birida maydalanish faqat bir marta bo’ladi. to’rtinchi kunning oxirida homila 8-12 blastomerdan tashkil topadi. homila tuxum yo’lidayoq o’ziga suyuqlik so’rishi tufayli: homila pufakchasi, ya’ni blastotcistaga aylanadi. blastotcistani atrofidan bir qavat trofoblast hujayralari qamrab turadi. ichki bo’shlig’i suyuqliq bilan to’lgan bu pufakchalarning bir qutbiga hujayralar to’plami bo’lmish embrioblast yoki homila tugunchasi birikkan bo’ladi. rivojlanayotgan 4-5 kunlik odam homilasi o’z tuzilishi bi-lan boshqa yo’ldoshli sut emizuvchi hayvonlar blastotcistasini eslatadi. rivojlanishning birinchi haftasi oxirlarida homila tuxum yo’lidagi suyuqlikning oqimi, tuxum yo’li muskullarining oldinma-keyin (peristal’tik) qisqarishi …

3 / 29

ishi tufayli ho mila taraqqiyoti jadal davom etadi. homila bachadon devorining shilliq qavatiga implantatciya qilingan va o’suvchi pufakka aylangandan so’ng bachadon devorining shilliq qavati o’zgarishlarga uchray boshlaydi. shilliq par-daning ikkala qavati yana ham yaqqol ko’rinadi. uning birinchi zich qavati detcidual hujayralardan hamda bachadon bezlarining chiqaruv naylaridan iborat. ikkinchi qavati esa g’ovak bo’lib,uni nihoyatda kattalashgan bachadon bezlari tashkil etadi. bachadon-ning bu darajada o’zgargan shilliq qavati emiriladi. bachadon shilliq qavati o’zgarishlari avval uning butun devori bo’ylab keng tarqaladi, keyinchalik esa har xil qismlarida ular turli-cha bo’ladi. trofoblastda bo’labigan o’zgarishlarga undagi hujayralar sonining keskin ko’payishi va devorining qalinlashishi asos bo’ladi. ayni vaqtda, trofoblastning tashqi yuzasida hujayralar to’plamidan iborat o’simtalar - trofoblast so’rg’ichlari (vor-sinkalari) vujudga keladi. trofoblastning birlamchi vorsinka-lari bachadon shilliq qavatiga chuqurroq o’sib kirishi jarayonida bachadon bezlari va qon tomirlar devorlarining eritib yuborishi tufayli homila pufagi atrofida yarim suyuq modda hosnl bo’lishiga sababchi bo’ladi. trofoblast vorsinkalarning o’sib kattalashishi bilan bir> vaqtda homilaning embrional …

4 / 29

. ekto- va entoderma varaqlari tarkibidagi to’qimadan, keyinchalik homilaning o’zigina emas, balki homiladan tashqari organlar ham rivojlanadi. homilaning ektodermasi bo’lmish amnion pufakchaning tubi (homila en-todermasi) sariqlik pufakchasining devoriga yondoshadi. shu vaqt-da homila qalqoncha shakliga ega bo’ladi va uning rivojlanishi amnion pufakcha ichidagi amnion bo’shlig’ida sodir bo’ladi. taraq-qiyotning o’n birinchi kunlarida homila qalqonchasi tarkibidagi homila pufakchasining bo’shlig’iga homiladan tashqari mezo- dermani hosil qiluvchi o’simtali hujayralar (mezenxima) ajralib chiqadi. bu mezoderma keyinchalik homiladan tashqari mezo-dermani vujudga keltiradi. homiladan tashqari mezoderma ko’-payib, o’sishi tufayli amnion va sariqlik pufagini tashqi tomondan, trofoblastni esa ichki tomonidan qoplab oladi hamda homila pufagining bo’shlig’ini to’ldirib turadi. shu davrda trof-oblast va uning ostidagi mezoderma xorionni (so’rg’ichli qavatni) hosil qiladi. shu tariqa ikki haftalik homila quyidagicha tuzilishga ega bo’ladi. homila birlamchi so’rg’ichli trofoblast va unga ichki tomondan yondoshgan homiladan tashqari mezoderma hosil qilib, ularni birgalikda xorion yoki so’rg’ich qavat (parda) deyiladi. homila pufagining (bachadon devoriga eng chuqur botib turgan) …

5 / 29

’lib, qolgan qismi esa homiladan tashqari sariqlik entodermasidir. yuqorida aytib o’tilganlar shuni ko’rsatadiki, odam embrio-genezining dastlabki bosqichlari avval homiladan tashqari pardalar - trofoblast, homiladan tashqari mezoderma, amnion hamda sariqlik qopchalarining kuchli va mukammalroq taraqqiy eti-shi bilan. xarakterlanadi (256-rasm). shu tufayli homila va ona organizmi orasidagi mustahkam bog’lanish - homilaning oziqlanishi va rivojlanishi uchun zarur sharoit yuzaga keladi. 256-rasm. odam pushtnda provizororganlargiig hosil bo’lishi (sxema). !-zkzotcelomik membrananing saqlanib qolgan uchastkalari. 2 - xsrienning biriktiruvchi to’qimali qavati; 3-«definitiv» sariqlik qopining entodermasi; 4 - amnion bo’shlig’i; 5 - amnion tayoqchasi; b - trofoblast; 7- bachadon zptelnysi (a.g. kiorredai). rivojlanishning 15-17-kunlarida, gastrulyatciyaning navbatdagi bosqichida, homilaning orqa tomonidagi ektodermada (immigratciya natijasida) mayda hujayralar to’plami vujudga keladi. keyinchalik undan lantcetnik, amfibiy va baliqlar blastoporasining yon lablariga to’g’ri keladigan, qushlarniki kabi b i r l a m-ch i t a c ma va dorzal labning analogi bo’lmish genzen tuguni hosil bo’ladi. genzen tugunining oldidagi ektodermaning mayda hujayralarining …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "odamembriologiyasiningasoslari"

odam embriologiyasining asoslari reja: 1.odam pushti taraqqiyoti 2.embrioblastda homila pufagidagi o’zgarishlar odam pushti taraqqiyoti. odam embrioni taraqqiyotining boshqa umurtqali hayvonlar pushtining taraqqiyoti bilan taqqoslab o’rganilgandagina u to’g’risida to’la tasavvurga ega bo’lish mumkin. chunki odam homilasining taraqqiyoti juda murakkabdir. u umurtqalilar ontogenezining evolyutcion o’zgarishlari tufayli vujudga kelgan hosiladir. odam embriologiyasini o’rganishning ikkinchi murakkab tomoni shundaki, odam homilasining ilk rivojlanish bosqichlarining tadqiqotchilar qo’liga tabiiy holda kelib tushishi juda mushkul. shu sababli odam pushti taraqqiyo-tining ilk davrnni boshqa sut emizuvchilar embrionlarining shu davrini tadqiqot qilish asosidagina o’rganish mumkin. odam pushtining ...

This file contains 29 pages in PPTX format (253.9 KB). To download "odamembriologiyasiningasoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: odamembriologiyasiningasoslari PPTX 29 pages Free download Telegram