oqsillar haqida umumiy tushuncha

PPT 10 pages 459.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 459.0 KB

File type PPT

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

name of presentation tayyorladi: ahmadjonova umida 1.oqsillar haqida umumiy tushuncha tirik organizm tarkibiga kiruvchi organik moddalardan biologik jihatdan eng muhimi va struktura jihatidan eng murakkabi oqsillardir. oqsillar tarkibida azot tutuvchi yuqori molekulyar biologik polimerlar bo`lib, ular asosan 20 xil aminokislotalardan tashkil topgan. oqsillar proteinlar va proteidlarga bo`linadi. protein oddiy oqsil proteid murakkab oqsil ular barcha tirik organizmlar, bir hujayrali suv o`simliklari va bakteriyalar, ko`p hujayrali hayvonlar hamda odam organizmi, tirik organizmlar bilan jonsiz tabiat chegarasida turuvchi viruslar tarkibining ajralmas qismini tashkil qiladi. hujayrada yuz beradigan har qanday kimyoviy o`zgarishlar oqsillar ishtirokisiz amalga oshmaydi, bu jarayonlarda oqsil yoki ferment bir vaqtda ishtirok etadi.tuxum oqiga o`xshash, tarkibida azot tutubchi shu xildagi moddalarni golland olimi mul’der (1802–1880) muntazam ravishda tadqiq qilgan, o`sha zamonning mashxur kimyogari berseliusning (1779–1848) taklifiga ko`ra, birinchi marta 1838 yili bu moddalarga nisbatan protein (yunoncha–protos birinchi darajali) nomi qo`llanilgan va bu atama ularning hayot uchun juda muhim ahamiyatga ega ekanligini …

2 / 10

lalari mavjud. odam organizmidagi oqsillarning xillari 5000 ga yetadi. ammo hozirgi kunga qadar uning qariyib yarmi, yani taxminan 2000 ga yaqini kashf etilgan va yaxshi tekshirilgan. oqsillar aminokislotalardan tuzilgan murakkab polimer moddalar bo’lib, ular tarkibida azot elementi saqlaydi va shu xususiyati bilan boshqa biomole-kulalardan farq qiladi. u organizmda kechadigan hayotiy jarayonlarning mo’tadil amalga oshishida muhim o’rin egallaydi. aminokislotalar yog’ kislotalarining hosilasi bo’lib, ular tarkibida karboksil (- cooh) bilan bir qatorda aminogruppa (- nh2) ham saqlaydi. nh2 gruppa hamma vaqt α – uglerod atomidan o’rin oladi. uning umumiy formulasi yuqorida keltirilgan. radikal (r) o’rnida turli xil funktsional gruppalar o’rin olishi bilan aminokislotalar bir-biridan farqlanadi. oqsillar katta molekulyar massaga ega. masalan, inson qoni zardobi albuminining molekulyar massasi 61500, qon zardobidagi -globulinining molekulyar massasi 153000, gemotsianiniki esa 6600000 ga teng. ko’pchilik oqsillar qattiq holda batiy vakilni (jun, ipak) saqlaydilar yoki kukun shaklida mavjud bo’ladilar. ayrim oqsillarni kristall shaklda olish mumkin. ko’pchildik oqsillar suvda, …

3 / 10

sillar ham amfoterlik xususiyatiga ega. 2. oqsillarning sinflanishi oqsillarning sinflanishi. oqsillar ikki guruhga proteinlar (oddiy oqsillar) va proteidlar (murakkab oqsillar) ga bo’linadilar. proteinlar gidrolizlanganda faqat aminokislotalar aralashmasi hosil bo’ladi. proteidlar gidrolizlanganda esa aminokislotalar bilan birga fosfor kislota, glyukoza, geterotsiklik birikmalar va boshqalar hosil bo’ladi. proteinlar eruvchanligi va izoelektrik nuqtaning holatiga qarab quyidagi guruhlarga bo’linadilar. albuminlar. suvda eriydilar, qizdirilganda iviydilar. tuzlarning to’yingan eritmalari ta’sirida cho’kadilar. nisbatan katta bo’lmagan molekulyar massaga ega. gidrolizlanganda katta miqdorda glikol hosil bo’ladi. tuxum, kon, sut oqsillar tarkibida uchraydilar. globulinlar. suvda erimaydilar. tuzlarning suyultirilgan eritmalarida eriydilar. to’yingan eritmalari ta’sirida cho’kadilar. qizdirilganda iviydi. tuxum, sut, non, o’simlik urug’lari tarkibida uchraydilar. protaninlar. kuchli asosli xususiyatga ega bo’lib, tarkibida oltingugurt bo’lmaydi. oddiy aminokislotalardan tarkib topgan va kichik molekulyar massaga ega. baliq ikrasi,jinsiy garmonlar tarkibida uchraydilar. gistonlar. kuchsiz asos xossasiga ega ega bo’lib, ko’pchilik murakkab oqsillar tarkibiga kiradilar. skleroproteinlar. suvda, tuzlar, kislota va ishqorlar eritmalarida erimaydilar. bu guruh oqsillar teri, jun, …

4 / 10

oddiy oqsillar bilan fosfor kislota hosil bo’ladi, kuchli kislotalik xususiyatiga ega. kislotalar ta’sirida iviydi. ularga sut kazeiniga taalluqlidir. glyukoproteidlar. gidrolizlanganda oddiy oqsillar bilan uglevodlar hosil bo’ladi. suvda erimaydi. suyultirilgan ishqor eritmalarida eriydi. neytral xususiyatga ega. qizdirilganda ivimaydi. xromoproteidlar. gidrolizlanganda oddiy oqsillar bilan rangli moddalarni hosil qiladi. ularga qon gemoglobini misol bo’ladi. murakkab oqsillarning boshqa guruhlari ham ma’lum 3. oqsillarning tuzulishi va kimyoviy tarkibi ximiyaviy tuzilishi: oqsillarning ximiyaviy tarkibini o’rganishni xar xil metodlar, jumladan, gidrolis metodi bilan bajariladi . u oqsillarni suv ishtirokida qizdirilganda tarkibiy qismlarga parchalanish protsessidan iborat bo’ladi . gidroliz kislotali, ishqorli va firmentativ bo’lishi mumkin . kislotali va ishqoriy gidroliz kontsentrlangan mineral kislota va ishqorlar ishtirokida 110 c temperaturada 24 – 96 soat davomida o’tadi . fermentativ gidroliz – bu oqsilning proteolitik fermentlar bilan 35 – 40 c temperaturada parchalanishidan iborat . biroq bu metodlarning birontasi ham kamchiliklardan xoli emas . agar kislotali va ishqoriy gidrolizda oqsilarning ayrim …

5 / 10

ermenti), peptidalar (ichak fermentlari) oqsillari uchun kuchli gidrolitik vositalar bo’lib xizmat qiladilar. har qaysi ferment alohida aminokislotalardan hosil bo’lgan peptid bog’ni parchalaydi. hozirgi vaqtda ko’plab murakkab bo’lmagan oqsillar aminokislotalar tarkibini aniqlaydigan usullar mavjud. bular orasida xromatografiya alohida ahamiyat kasb etadi. oqsillar tarkibiga 25 ga yaqin turli aminokislotalar kiradi. bu aminokislotalardan 8 tasi almashtirib bo’lmaydigan aminokislotalar deb atalib, ularni inson tayyor holda iste’mol qiladi. agar, shu 8 ta aminokislotalardan birortasi inson iste’mol qilayotgan ovqat tarkibida yetarli darajada bo’lmasa, bu turli kasalliklarni kelib chiqishiga sabab bo’ladi. oqsillar gidrolizlanganda tabiiy aminokislotalar (ularni soni 22 ta) ning barchasi hosil bo’ladi. turli oqsillardagi aminokislotalarni miqdori turlicha bo’ladi. suvda eriydigan oqsillar monodispers tuzilishga egalar. chunki ular aniq aminokislota tarkibiga ega va bu aminokislotalar ma’lum tartib bilan bog’lanishida hosil bo’lgandir. aminokislotalaming vumundy forrvalasi

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oqsillar haqida umumiy tushuncha"

name of presentation tayyorladi: ahmadjonova umida 1.oqsillar haqida umumiy tushuncha tirik organizm tarkibiga kiruvchi organik moddalardan biologik jihatdan eng muhimi va struktura jihatidan eng murakkabi oqsillardir. oqsillar tarkibida azot tutuvchi yuqori molekulyar biologik polimerlar bo`lib, ular asosan 20 xil aminokislotalardan tashkil topgan. oqsillar proteinlar va proteidlarga bo`linadi. protein oddiy oqsil proteid murakkab oqsil ular barcha tirik organizmlar, bir hujayrali suv o`simliklari va bakteriyalar, ko`p hujayrali hayvonlar hamda odam organizmi, tirik organizmlar bilan jonsiz tabiat chegarasida turuvchi viruslar tarkibining ajralmas qismini tashkil qiladi. hujayrada yuz beradigan har qanday kimyoviy o`zgarishlar oqsillar ishtirokisiz amalga oshmaydi, bu jarayonlarda oqsil y...

This file contains 10 pages in PPT format (459.0 KB). To download "oqsillar haqida umumiy tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: oqsillar haqida umumiy tushuncha PPT 10 pages Free download Telegram