sud tibbiy toksikologiya

DOCX 15 pages 42.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.9 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

296 sud tibbiy toksikologiya. (yangi tug’ulgan chaqaloq yoki homila murdasini sud tibbiy ekspertizasi) sud toksikologiyasi ximiya, fiziologiya va boshqa fanlar sohasida olib borilgan kattagina ishlar hayotda uchraydigan qo’pgina zaharlanishlarni aniqlashga imkoniyat yaratdi. ko’pchilik tadqiqotchilar zaharlanishni zaharli moddaning ta’siri tufayli sodir bo’lgan kasallik sifatida baholaydilar. ammo zaharli modda tushuchasini aniqlashda biroz qiyinchilik tug’iladi. shuni aytish lozimki, absolyut zaharli modda yo’q, ya’ni istagan sharoitda zaharlanish chaqiruvchi modda yo’q. faqat bu modda organizmga tushgach, ma’lum sharoitda zaharli xususiyatga ega bo’lishi mumkin. asosan zaharli moddalar organizmga tushgach, o’zining kimyoviy yoki fiziko-kimyoviy xususiyatlari bilan zaharlanish chaqiradi. bundan tashqari, organizmga ozgina miqdorda kirganda ham ta’sir qo’rsatishi zarur. shuning uchun ham sud tibbiyotida zaharli modda deb, bu moddalar organizmga ozgina miqdorda kirsa ham o’zining kimyoviy yoki fiziko-kimyoviy xususiyatlari orqali odamning sog’lig’ining buzilishi yoki o’limga olib kelishiga aytiladi. zaharli moddalarning tasnifi zaharli moddalarni organlar va to’qimalarga ta’sir qilish xarakteriga qarab quyidagi asosiy guruhlarga bo’lish mumkin: mahalliy ta’sir qiluvchi …

2 / 15

va boshqalar bilan zaharlanishlar kiradi. ko’pincha markaziy va periferik nerv sistemasiga ta’sir qiluvchi zaharli moddalar. bu guruhga kiruvchi zaharli moddalar ham 4 guruhchaga: markaziy nerv sistemasini falajlovchi zaharlar; markaziy nerv sistemasi faoliyatini susaytiruvchi zaharlar; markaziy nerv sistemasini ko’zg’atuvchi va talvasalantiruvchi zaharlar; ko’pincha periferik nerv sistemasiga ta’sir qiluvchi zaharli moddalar. zaharli moddalarning organizmga ta’sir qilish shartlari sud tibbiyoti ekspertizasi o’tkazilganda har bir zaharli moddaning faqatginaalohida fizik va kimyoviy xossalarinigina emas, balki uning organizmga ta’sir qilish shartlarini ham hisobga olishga to’g’ri keladi. bunga quyidagilar kiradi: zaharli moddaning o’ziga bog’lik sharoitlar: o’ldiruvchi dozasi, ya’ni odamni o’limiga sababchi bo’ladigan zaharli moddaning minimal miqdori (atrofin 0,1 g, margumush va morfin 0,2 g, tsianid kislotasi 0,06 g., kaliy tsianidi 0,15-0,25 g., kontsentrlangan sulfat kislotasi 5 ml., nitrat kislotasi 5-10 ml., xlorid kislotasi 10-15 ml va hoqazolar). eruvchanligi. organizm shirasida erimaydigan moddalar zaharlanish chaqirmaydi. masalan, erimaydigan hbcl tuzi (kalomel) zararsiz, eruvchan hbch (sulema) kuchli zaharli modda hisoblanadi. …

3 / 15

sianid birikmalari, sut va tarkibida yog’ bo’lgan ovqat moddalari fosfor organik birikmalari so’rilishini tezlashtiradi. quyuq chay va kofe alkoloidlar (morfin, strixnin va atrofin) ta’sirini kuchsizlantiradi va hokazolar. zaharli moddalarni saqlanish muddatiga bog’liq. bunga 1916 yil dekabrida kaliy tsianidi bilan grigoriy rasputinni g’animalari zaharlashga urinishi misol bo’la oladi. uning dushmanlari oldindan pishiriqni ustiga zaharli moddani sepib qo’yadi. u vinoni ichib, pishiriqni egach, ashulasini aytib hech narsa bo’lmagandek o’zini his qiladi. bunda kaliy tsianidi uzoq vaqt kislorodsiz joyda saqlangani uchun u co2 bilan birikib potash (k2co3) ga aylanib zaharsizlilik xususiyatiga ega bo’lib qolganligi aniqlangan. ii. zaharli moddaning ta’siri organizmning individual holatiga bog’liq: yoshiga. ko’krak yoshidagi va kichkina bolalar opiy, alkogolga juda sezuvchan bo’lsa, strixninga esa nisbatan kam sezuvchan bo’ladi. uch yoshlik o’g’il bolani kichkina qadahdagi aroqni ichganda o’lganligi adabiyotlardan ma’lum. sog’lig’ining holatiga bog’liq. surunkali kasalliklar bilan kasallangan ozg’in kishilarda zaharli moddalar ta’siri tez va kuchli bo’ladi. buyrak kasalliklarida davolovchi doza zaharli xususiyatga …

4 / 15

o’tkazuvchanlik yoki qo’zg’alish jarayonlarini engillashtiruvchi moddalarga o’rganib qolish ko’pincha kuzatiladi. bular sub’ektiv yoqimli sezgi va eyforiya chaqiradi. zaharli moddani ko’p marta qabul qilish natijasida patologik mustahkam miya po’stlog’i bilan bog’lanish, dinamik stereotip sodir bo’ladi. zaharli moddani uzoq muddatda qabul qilish fiziologik ta’sirdan tashqari zaharli modda almashinuv jarayonlarida qatnashib bioximik ta’sir ham ko’rsatadi. zaharli moddaning fiziologik va bioximik ta’sirining o’ziga xos xususiyatlari shundaki, kerakli ta’siriga erishish uchun har marta narkotik dozasini oshirishga to’g’ri keladi. masalan, morfinistlar 0,01-0,02 g dozasidan boshlab, sekinlik bilan to 0,3-0,5 g gacha etkazadi. sekinlik bilan miqdoriy ta’sir sifatiy ta’sirga o’tib boradi. keyinchalik nerv sistemasining qo’zg’alishi tormozlanish bilan almashinadi. natijada ish qobiliyatining pasayishi va bosh miya po’stloq xo’jayralarining kuchli darmonsizligiga olib keladi. narkomanlarda narkotik moddalarni qabul qilmaslik tufayli miya po’stloq qavatida faqat buzilishlar (charchash, siqilish, serjahllik) bilan bog’liq bo’lmasdan, balki butun nerv sistemasining o’zgarishi kuzatiladi. bu buzilishlar po’stloq osti markaziga ham aloqador bo’lib, buning natijasida ichki organlar (yurak, …

5 / 15

ganizmda so’rilib, qonga tushgandan keyin zaharli ta’sir ko’rsatadi. shuning uchun ham to’g’ridan to’g’ri qon tomiriga yuborilganda ancha tez ta’sir qiladi. ayrim zaharli moddalar faqat aniq yo’llar orqali kirgandagina o’z ta’sirini namoyon etadi. masalan, xloroform nafas olganda yaxshi ta’sir ko’rsatsa oshqozonida yomon so’riladi hamda qusish refleksi paydo bo’lib tezda tashqariga chiqarib yuboriladi. kurare teri tagiga yuborilganda tez ta’sir ko’rsatib birdaniga mushaklar falajlanishini chaqirsa, oshqozon orqali yuborilganda esa hech bir ta’siri kuzatilmaydi. sud tibbiyoti amaliyotida davolovchi moddalarning qabul qilish yo’llarini qasddan o’zgartirish hollari ham uchraydi. 15 yoshli qizga nembutalning 10-foizli eritmasini teri tagiga yuborilganligi aniqlangan. eritma to’g’ridan to’g’ri ko’chada tabletkadan tayyorlanilib uning «yoqimli sezgisini» kuzatish maqsadida sterillanmagan shprits orqali yuboriladi. 4 ml eritma yuborilganda jabrlanuvchi qisqa muddatga xushini yo’qotadi va ojiz holatga tushgach, uni zo’rlab nafsiga tegishadi. tashqi muhitga bog’liq holatda zaharli moddalarning ta’sir qilish shartlari: havo harorati va namligining oshib ketishi is gazi bilan zaharlanishga qulay sharoit yaratadi. shuning uchun ham …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sud tibbiy toksikologiya"

296 sud tibbiy toksikologiya. (yangi tug’ulgan chaqaloq yoki homila murdasini sud tibbiy ekspertizasi) sud toksikologiyasi ximiya, fiziologiya va boshqa fanlar sohasida olib borilgan kattagina ishlar hayotda uchraydigan qo’pgina zaharlanishlarni aniqlashga imkoniyat yaratdi. ko’pchilik tadqiqotchilar zaharlanishni zaharli moddaning ta’siri tufayli sodir bo’lgan kasallik sifatida baholaydilar. ammo zaharli modda tushuchasini aniqlashda biroz qiyinchilik tug’iladi. shuni aytish lozimki, absolyut zaharli modda yo’q, ya’ni istagan sharoitda zaharlanish chaqiruvchi modda yo’q. faqat bu modda organizmga tushgach, ma’lum sharoitda zaharli xususiyatga ega bo’lishi mumkin. asosan zaharli moddalar organizmga tushgach, o’zining kimyoviy yoki fiziko-kimyoviy xususiyatlari bilan zaharlanish chaqiradi. ...

This file contains 15 pages in DOCX format (42.9 KB). To download "sud tibbiy toksikologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: sud tibbiy toksikologiya DOCX 15 pages Free download Telegram