islomda inson huquq va erkinliklarini ta'minlashning o'ziga xos jihatlari

DOCX 11 pages 33.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: islomda inson huquq va erkinliklarini ta'minlashning o'ziga xos jihatlari reja: 1. hozirgi zamon islom inson huquqlari konsepsiyalarining o`ziga xos xususyatlari. 2. islom huquqida individual huquq va majburiyatlar. 3. islomda fuqarolarning tengligi konstitutsion prinsipi. 4. shaxsiy huquq maqomi. payg`ambarimiz xazrat muhammad ibn abdulloh (570-632) islom dinining ilohiy qonun va tartiblarini amalga oshiruvchisidir. u muqaddas kitob qur`oni karimning hukumlariga binoan yaratguvchi oldida barcha insonlarning tengligi va vijdonan erkinligini e`lon qilib, butun musulmon jamoasini ummat deb atadi. inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi insoniyat tarixidagi ko`p ming yillik tajribalar mahsuli bo`lib, uning 30 ta moddasida jahondagi barcha xalqlarning qadriyatlari, ularning amaliy hayotidan kelib chiqqan xulosalar, turli huquqiy tizimlarda ishlab chiqilgan normalar mazmuni, erkinlik va barcha insonlar teng huquqli bo`lib yashash uchun kurashgan odamlarning armonlari o`z ifodasini topgan. umumjahon inson huquqlari deklaratsiyasida o`z ifodasini topgan inson huquqlari xalqaro doktrinasiga asosan huquq tizimida bir necha yo`nalish rivojlandi. shulardan biri, musulmon mamlakatlari tomonidan butunjahon inson huquqlari islom …

2 / 11

omonidan berilgan deb hisoblab, ularni hurmat qilish majburiyatini olganini ko`rsatadi. xullas, ushbu hujjat zamirida allohning huquqi inson huquqlari va asosiy erkinliklariga nisbatan birlamchi va oliydir, degan g`oya yotadi. islom konsepsiyasi bilan butunjahon inson huquqlari islom deklaratsiyasida va inson huquqlari va asosiy erkinliklarini himoya qilish to`g`risidagi konvensiyada ifodalangan erkinlik konsepsiyasi o`rtasida jiddiy farq mavjud emas. butunjahon inson huquqlari islom deklaratsiyasida belgilangan asosiy erkinliklar islom huquqi tizimini xalqaro huquq tizimi bilan yaqinlashtirish yo`lida tashlangan muhim qadamdir. bundan tashqari, butunjahon inson huquqlari islom deklaratsiyasining normalari inson va fuqaro huquqlari va erkinliklari borasida davlat huquqi normalaridan ustunlikka da`vogar bo`lishi mumkin. «umumjahon inson huquqlari islomiy bayonotnomasi» islom huquqida individual huquq va majburiyatlarning o`zaro munosabatlarini keng talqin etuvchi hujjatdir. unga ko`ra, yashash huquqi, erkinlik huquqi, tenglik huquqi va hech qanday kamsitishga yo`l qo`ymaslik adolat huquqi, qiynoqlardan himoyalanish huquqi, o`z sha`ni va obro`sini himoya qilish huquqi, vijdon, fikrlash va so`z erkinligi diniy e`tiqod erkinligi jahonda tub o`zgarishlar …

3 / 11

a barcha insonlar, ularning ijtimoiy mavqe`i, dini, tili, millati va irqidan qat`iy nazar teng va barobarligi qo`yidagidek e`lon etiladi: «ey odamlar, darhaqiqat biz sizlarni bir erkak va bir ayoldan yaratdik hamda bir-biringiz bilan tanishib, do`stlik va birodarlikda yashashingiz uchun sizlarni turli tuman qabila va elatlar qilib qo`ydik. albatta, olloh nazaridagi sizlarning mukarramrog`ingiz, taqvodorog`ingizdir» (qur`oni karim, 49- sura, 13-oyat). ko`rinib turibdiki, zikr etilgan oyatlarda, inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasining 1,2-moddalaridagi hamda umumjahon inson huquqlari islomiy bayonotnomasi (hamma odamlar qonun oldida tengdirlar va qonun himoyasidan foydalanishda teng imkoniyatga egadirlar)dagi mazmun, ya`ni insonlarning ozod va teng huquqligi, izzati va yuksak sharafli maqomga ega ekanligi bundan 14 asr muqaddam o`z aksini topgan. islom dini erkak va ayolning tengligini o`z qobiliyatiga qarab belgilashni afzal ko`radi. qur`on va sunnada har xil shakllarda qayd etilgan tenglik g`oyasi zamirida ham adolat tamoyili yotadi. masalan, hadislardan birida: «odamlar taroq tishlari kabi tengdirlar», deyilgan. islomda ayollar huquqi maqomi masalasini demokratik standartlar …

4 / 11

yosiy-ijtimoiy hayotga aloqador masalalarda ham o`z fikrini bayon etishga hamda jamiyat a`zolarining haq-huquqlarini himoya etishga haqli ekanliklari, ayollarning jamiyat ravnaqi yo`lida faol ishtirok etishlariga zamin yaratdi. umumiy qilib aytganda, islom jamiyatda ayollarning maqomini ko`tardi va ko`p narsada ularga ozodlik berdi, ularning insoniy fazilatlarini tahqirlashdan, insoniyat aqliga to`g`ri kelmaydigan zulmkor fojealardan xalos etidi. islom huquqida ayol oilaviy munosabatga kirishar ekan, unga o`z taqdirini belgilash huquqi berilgan. bundan tashqari, u oilada to`la muomala layoqatiga ega shaxs sifatida mulkiy va nomulkiy huquqlarga ega. jamiyatda ham ayol maqomi qo`llab-quvvatlanib, uning tabiiy, ijtimoiy va siyosiy huquqlari ta`minlandi. islom ayollarga rahm-shafqat, mehr ko`rsatish bilan uning maqomini ko`tardi va baxtli hayot kechirishi uchun muqaddas qonunlarni joriy etdi. ushbu qonunlarning bajarilishi qur`on oyatlari va payg`ambarimiz (s.a.v.) hadislari orqali mustahkamlandi. islom huquqida oilaviy munosabatlar «shaxsiy maqom huquqi»ning bir qancha institutlari bilan tartibga solinadi. «shaxsiy maqom huquqi» shakli va mazmuni tadrijiy rivojlanishining asosiy yo`nalishi xix asr oxirida boshlangan islom huquqi …

5 / 11

sh haqida topshiriq berdi. 1875 yil kodeksning ta`limot xususiyatiga ega bo`lgan varianti tayyorlandi. unda islom huquqining hanafiylik mazhabi namoyandalari tomonidan ishlab chiqilgan «shaxsiy maqom» huquqini tartibga soluvchi qoidalar jamlangan edi. 647 moddadan iborat bu normativ-huquqiy hujjat «shaxs maqomiga doir shariat me`yorlari» deb nomlandi. shuni ta`kidlash zarurki, «shaxs maqomi» atamasining o`zi aynan shu hujjatda ilk bor taklif qilindi. muhammad qadriy-posho tayyorlagan loyiha rasmiy qonun sifatida amalga kiritilmadi, lekin u misrda xx asrning 20-yillarigacha, bu yerda birinchi oilaviy qonunchilik paydo bo`lgunga qadar amalda qo`llanib kelindi. erkinlik, tenglik, adolat, mafkuralar va fikrlarning xilma-xilligi, hokimiyatning saylov asosida vujudga kelishi, hokimiyatlar bo‘linishi, fuqarolarning huquq va erkinliklarini sud qarorisiz mahrum etib bo‘lmasligi, aybsizlik prezumpsiyasi bularning barcha-barchasi demokratiyaning eng muhim belgilari bo‘lib, demokratik davlatlar konstitutsiyalarining muhim prinsiplarini tashkil etadi. shu ma’noda aytish joizki, yuqorida keltirib o‘tilgan demokratik prinsiplarni o‘zida mujassam etgan mo‘‘tabar qomus — o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasi qabul qilingan kun - mustaqil o‘zbekiston taraqqiyotida beqiyos siyosiy, huquqiy …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islomda inson huquq va erkinliklarini ta'minlashning o'ziga xos jihatlari"

mavzu: islomda inson huquq va erkinliklarini ta'minlashning o'ziga xos jihatlari reja: 1. hozirgi zamon islom inson huquqlari konsepsiyalarining o`ziga xos xususyatlari. 2. islom huquqida individual huquq va majburiyatlar. 3. islomda fuqarolarning tengligi konstitutsion prinsipi. 4. shaxsiy huquq maqomi. payg`ambarimiz xazrat muhammad ibn abdulloh (570-632) islom dinining ilohiy qonun va tartiblarini amalga oshiruvchisidir. u muqaddas kitob qur`oni karimning hukumlariga binoan yaratguvchi oldida barcha insonlarning tengligi va vijdonan erkinligini e`lon qilib, butun musulmon jamoasini ummat deb atadi. inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi insoniyat tarixidagi ko`p ming yillik tajribalar mahsuli bo`lib, uning 30 ta moddasida jahondagi barcha xalqlarning qadriyatlari, ularning amaliy hayo...

This file contains 11 pages in DOCX format (33.7 KB). To download "islomda inson huquq va erkinliklarini ta'minlashning o'ziga xos jihatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: islomda inson huquq va erkinlik… DOCX 11 pages Free download Telegram