bobur falsafasi

DOCX 18 pages 214.9 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 214.9 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

bobur falsafasi reja: 1. zahriddin muhammad boburning hayoti va ijodi 2. bobur falsafasi 3. boburning dunyoqarashlari "muxtasar" — zahiriddin muhammad boburntg aruz vazni nazariyasi xaqidagi asari (taxminan 1521—23). manbalarda "mu-fassal", "risolai aruz" deb ham yuritiladi. unda aruz vaznidagi barcha yutuq va kamchiliklar koʻrsatilgan. bobur aruzning baʼzi noaniq masalalariga aniqlik kiritdi va uni yangi fikrlar bilan boyitdi, oʻzbek, arab, fors aruzlarini bir-biri bilan qiyoslab, aruz vaznining 248 turini aniqladi. bobur aruzda zihoflar sonini 44 taga yetkazdi. u taqtiʼ bobida eski oʻzbek tili fonetik meʼyorlari asosida navoiyning "mezon ul-avzon"ida ishlab chiqilgan aruzning qonunqoidalarini tizimga solib, baʼzi baxrlar orasida oʻxshashliklar topdi va yangi doyra ixtiro qildi. asarda qoʻshiklarning tarxoniy, turkiy, oʻlang , shuningdek, tuyuq va uning rangbarang turlari haqida yangi fikrlar aytilgan. bobur bu asari bilan oʻzbek sheʼriyatida qoʻllanadigan aruz bahrlarining koʻp yangi vazn, zihof va farʼlarini aniqladi. "m."da ruknlar toʻliq berilgan. ularning sonini aniqdashda talaffuz hisobga olingan. "m." vaznlarning koʻpligi va ularga …

2 / 18

l koʻmak bergan, harbiy yurishlarida unga hamroxlik qilgan. umarshayx mirzo xonadoni poytaxt andijonning arki ichida yashar edi. hokim yoz oylari sirdaryo boʻyida, axsida, yilning qolgan faslini andijonda oʻtkazardi. boburning yoshligi andijonda oʻtgan. bobur barcha temuriy shahzodalar kabi maxsus tarbiyachilar, yirik fozilu ulamolar ustozligida harbiy taʼlim, fiqx ilmi, arab va fors tillarini oʻrganadi, koʻplab tarixiy va adabiy asarlar mutolaa qiladi, ilm-fanga, sheʼriyatga qiziqa boshlaydi. dovyurakligi va jasurligi uchun u yoshligidan „bobur“ („sher“) laqabini oladi. bobur otasi yoʻlidan borib, mashhur sufiy — xoja ahrorga ixlos qoʻyadi va uning tariqati ruhida voyaga yetadi, umrining oxiriga qadar shu eʼtiqodga sodiq qoladi. keyinchalik, „boburnoma“ asarida bobur xoja ahror ruhi bir necha bor uni muqarrar halokatdan, xastalik va chorasizlikdan xalos etganini, eng ogʻir sharoitlarda rahnamolik qilganligini taʼkidlaydi. otasi axsida bevaqt, 39 yoshida fojiali halok boʻlgach, oilaning katta farzandi, 12 yoshli bobur valiahd sifatida taxtga oʻtiradi (1494-yil iyun). movarounnahr taxti uchun kurash bobur portreti, xvii asr. movarounnahr …

3 / 18

sh, davlat ishlarida intizom oʻrnatish kabi muhim chora-tadbirlarni amalga oshiradi. boburning dastlabki siyosiy maqsadi amir temur davlatining poytaxti, strategik va geografik jihatdan muhim boʻlgan samarqandni egallash va movarounnahrda markazlashgan kuchli davlatni saqlash, mustahkamlash hamda amir temur saltanatini qayta tiklashdan iborat edi. boburning andijonni qayta egallashi boburning taxtga chiqishi, 1495 yil bu paytda, qisqa muddat ichida samarqand taxtiga uchinchi hukmdor kelgan edi. sulton ahmad mirzo vafoti (1494-yil iyul) dan keyin taxtga oʻtirgan sulton mahmud mirzo samarqandda davlatni 5—6 oydan ortiq idora etmadi — qisqa muddatli kasallikdan soʻng 43 yoshida vafot etdi. uning oʻrniga buxoroda hokim boʻlgan oʻgʻli boysungʻur oʻtiradi. 1495—1496-yillarda bobur samarqandga ikki marta muvaffaqiyatsiz yurish qiladi. 1497-yil kuzida u samarqand atrofidagi bir qancha joylarni va 7 oylik qamaldan soʻng samarqandni egallaydi, boysungʻur qunduzga qochadi. shahar qamal tufayli nihoyatda ogʻir kunlarni boshidan kechirmoqda edi. hatto ekkulik don ham topish mushkul edi. bobur qoʻshinni taʼminlashda katta qiyinchiliklarga duch keldi. navkarlaridan ayrimlari andijon …

4 / 18

lish rejasini tuza boshlaydi. maʼlum muddat oʻtgach, bobur xoʻjandga qaytadi, koʻp oʻtmay, margʻilonni qoʻlga kiritadi hamda andijonni egallash tadbirlarini koʻradi. nihoyat, 2 yildan soʻng (1498-yil iyun) uni qayta qoʻlga kiritadi. bobur ukasi jahongir mirzo bilan sulh tuzib, uning ixtiyorida „xoʻjand suvining axsi tarafi viloyatlarini…“ qoldiradi, andijon tarafi viloyatlarini oʻz tasarrufiga oladi. borliqni falsafiy tushunish falsafa o’rganadigan qaysi bir masalani olmaylik, u borliq muammosi bilan bog’liq ekanligini ko’ramiz. haqiqadan ham borliq unga munosabat masalasi falsafiy qarashlarda markaziy o’rinni tashkil etadi. bu bejiz emas, albatta. chunki, borliq muammosi falsafadagi har qanday dunyoqarash va metodologik muammolarning asosi hisoblanadi. darhaqiqat, turli dunyoqarashlar o’rtasidagi bahslar borliq muammosi atrofida yuzaga kelayotgan tortishuvlarga, ya‘ni borliq azaldan mavjudmi yoki u mutlaq ruh tomonidan yaratilganmi degan masalaga borib taqaladi. xush borliq o’zi nima? nima uchun borliq tushunchasi falsafa paydo bo’lganidan biri faylasuflar e‘tiborini o’ziga jalb qilib keladi? bu savolarga javob berish uchun biz borliq muammosining inson va insonlar hayoti …

5 / 18

o” va “u dunyo” (narigi dunyo), ya‘ni kishilarning real hayotlari kechadigan dunyo to’g’risida tasaavurlar poydo bo’la boshlagan. kishilar o’zlarining kundalik tajribalari asosida fikr yuritib, o’zlari yashaganyotgan aynan hozir mavjudligiga, uning o’zlaridan ham oldin mavjud bo’lganligiga, o’zlaridan keyin ham mavjud bo’lishiga, o’zlarining esa o’tkinchi, vaqtincha yashab so’ng dunyodan o’tib ketishiga ishonch hosil qila boshlagan. bu ishonchlar asosida ularni “borliq” va “yo’qliq” haqidagi qarashlari paydo bo’ladi. kundalik hayotimiiz va faoliyatimizda biz shubha to’g’dirmaydigan fikrlarga tayanishga harakat qilamiz. bunday fikrlarni eng birinchisi olamning “hozir” va “shu yerda” mavjudligi haqidagi qarashlardir. aminmizki, tabiat va jamiyachtdagi o’zgarishlardan qa‘tiy nazar olam yaxlit bir butunlik sifatida saqlanib qoladi. ana shunday universal vazifani o’tavchi fikrimiz shubha ostida qolganida borliq muammosi yuzaga keladi. shubha uchun asos yetarli: tabiat va jamiyat taraqqiyoti shunday masalalarni to’g’diradiki, bu masalalar hayotning anglab yetilmagan tomonlari haqida fikr yuritishga undaydi. ayniqsa jamiyatda ziddiyatlarga to’la vaziyat yuzaga kelganda borliq va yo’qliq haqida uyga tolamiz. borliq haqidagi …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bobur falsafasi"

bobur falsafasi reja: 1. zahriddin muhammad boburning hayoti va ijodi 2. bobur falsafasi 3. boburning dunyoqarashlari "muxtasar" — zahiriddin muhammad boburntg aruz vazni nazariyasi xaqidagi asari (taxminan 1521—23). manbalarda "mu-fassal", "risolai aruz" deb ham yuritiladi. unda aruz vaznidagi barcha yutuq va kamchiliklar koʻrsatilgan. bobur aruzning baʼzi noaniq masalalariga aniqlik kiritdi va uni yangi fikrlar bilan boyitdi, oʻzbek, arab, fors aruzlarini bir-biri bilan qiyoslab, aruz vaznining 248 turini aniqladi. bobur aruzda zihoflar sonini 44 taga yetkazdi. u taqtiʼ bobida eski oʻzbek tili fonetik meʼyorlari asosida navoiyning "mezon ul-avzon"ida ishlab chiqilgan aruzning qonunqoidalarini tizimga solib, baʼzi baxrlar orasida oʻxshashliklar topdi va yangi doyra ixtiro qildi. asarda qo...

This file contains 18 pages in DOCX format (214.9 KB). To download "bobur falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bobur falsafasi DOCX 18 pages Free download Telegram