shaxmato'yinining kelib chiqishi tarixi va rivojlanishi bosh qichlari

PPTX 13 sahifa 828,2 KB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 828,2 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

shaxmati istoriya vozniknoveniya i pravila shaxmat o'yinining kelib chiqish tarixi va rivojlanish boshqichlari. shahrisabz davlat pedagogika insituti 502-guruh talabasi xudoyberdiyeva zulayho shaxmat shaxmat, shohmot (fors. shohmot — shoh o`ddi) — sport turi. o`yindan maqsad raqib shohini mot qilish. ikki xil (oq va qora) rangdagi 64 ta teng katakli taxta (sath)da ikki xil rangdagi 16 tadan dona (bittadan shoh va farzin, 2 tadan rux, fil va ot, 8 tadan piyoda)da o`ynaladi. shahrida musobaqa paytida maʼlum sondagi yurishlar qilinishi uchun vaqt (dastlabki 40 ta yurish uchun 2,5, 2 va 1,5 soat va h.k.) va o`yin tugamasa qo`shimcha vaqt belgilanadi. tezkor shahrida o`yinni tugatish uchun aniq vaqt (30, 25, 15 va 5 min.dan) beriladi. sirtqi shahrida har bir yurishni amalga oshirish uchun masofa va aloqa vositasi turiga qarab, kun yoki haftalar belgilanishi mumkin. shaxmat qoidalari fil — yengil dona, diagonal bo'yicha harakatlanadi. jangga birinchilar qatorida kiradi. fillaming biri oq xonalar, ikkinchisi esa qora …

2 / 13

ab birorta shohmot donasi yura olmaydi. ot, yurmasdan kutilmagan joyga sakrab o'tadi. u, o‘zining va raqibning donalari ustidan, ikki xonadan keyin yon tomondagi uchinchi xonaga yuradi. oq xonada turgan bo'lsa qora xonaga yuradi, qoradan — oqqa. o`zbekiston zaminida sh. chuqur ildiz otganini tasdiqlovchi manbalar mavjud. 1972 yilda dalvarzintepa (surxondaryo)da olib borilgan arxeologik qazilmalar vaqtida kushon davri (1— 2-asrlar)ga oid sh. donalari, 1977 yilda afrosiyob (samarqand)da o`tkazilgan tadqiqotlar chog`ida 7—8-asrlarga taalluqli 7 ta sh. donasi topilgan. 9-asrda yashagan arab olimi va shatranjchisi aladliyning yozishicha, shatranjdagi inson tafakkurini cheklagan shashxoldagi xollarning tushishiga qarab yurish (shashxol)ning bekor qilinishi va bu o`yinning rivojlanishida o`rta osiyo xalqlari muhim rol o`ynagan. 20-asrning 90-yillaridan o`zbekiston sh.ida yuksalish boshlandi. erkaklar terma jamoasi jahon sh. olimpiadasida 2-o`rinni egalladi (1992), osiyo chempionatida g`alaba qozondi (1999). ibrohim hamroqulov o`smirlar o`rtasida jahon birinchiligida g`olib chiqdi (1998). rustam qosimjonov osiyoning birinchi (1998), jahonning 17-chempioni (2004) bo`ldi. fide tasnifi bo`yicha jahon chempionlariv. steynits 1886 …

3 / 13

erardi. unda, avvalo, g‘oliblik ruhi ustun edi. endilikda u xashaki sportchi emas, professional shohmotchi edi. 1979 yildayoq kasparov grossmeysterlik talablarini bajarib, jahon rekordini o‘rnatdi. u birinchi o‘n o‘yinda 8 marotaba g‘alaba qozondi. mutaxassislarning ta’kidlashlaricha, bu ko‘rsatkich amaldagi chempiondan ham a’loroq natija edi. 1980 yil g.kasparov yodiga zarhal harflar bilan bitilgan bo‘lsa, ajab emas. o‘sha yili u sobiq ittifoq termasida yevropa chempionati o‘yinlarida (skara shahri) 5 marotaba qozongan muvaffaqiyati evaziga oltin medalni qo‘lga kiritdi. ikkinchi oltin medal butundunyo maktab bitiruvchilari turnirida egallandi. uchinchi oltin medalga 20 yoshlilar o‘rtasida bo‘lib o‘tgan jahon chempionatida erishildi. to‘rtinchi oltin medal esa sobiq sssr tarkibida butun dunyo olimpiadasida nasib etdi. image1.jpeg image2.png image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.png image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg image15.jpeg image16.jpeg image17.jpeg image18.jpeg image19.jpeg eoptecece eee eocooexiece eee e ee e e e e e oe ee ol /docprops/thumbnail.jpeg shaxmat o'yinining kelib chigish tarixi va rivojlanish boshgichlari.

4 / 13

shaxmato'yinining kelib chiqishi tarixi va rivojlanishi bosh qichlari - Page 4

5 / 13

shaxmato'yinining kelib chiqishi tarixi va rivojlanishi bosh qichlari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"shaxmato'yinining kelib chiqishi tarixi va rivojlanishi bosh qichlari" haqida

shaxmati istoriya vozniknoveniya i pravila shaxmat o'yinining kelib chiqish tarixi va rivojlanish boshqichlari. shahrisabz davlat pedagogika insituti 502-guruh talabasi xudoyberdiyeva zulayho shaxmat shaxmat, shohmot (fors. shohmot — shoh o`ddi) — sport turi. o`yindan maqsad raqib shohini mot qilish. ikki xil (oq va qora) rangdagi 64 ta teng katakli taxta (sath)da ikki xil rangdagi 16 tadan dona (bittadan shoh va farzin, 2 tadan rux, fil va ot, 8 tadan piyoda)da o`ynaladi. shahrida musobaqa paytida maʼlum sondagi yurishlar qilinishi uchun vaqt (dastlabki 40 ta yurish uchun 2,5, 2 va 1,5 soat va h.k.) va o`yin tugamasa qo`shimcha vaqt belgilanadi. tezkor shahrida o`yinni tugatish uchun aniq vaqt (30, 25, 15 va 5 min.dan) beriladi. sirtqi shahrida har bir yurishni amalga oshirish uchun masof...

Bu fayl PPTX formatida 13 sahifadan iborat (828,2 KB). "shaxmato'yinining kelib chiqishi tarixi va rivojlanishi bosh qichlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: shaxmato'yinining kelib chiqish… PPTX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram