opioidlar, narkotikanalgetiklar

PPTX 50 pages 2.1 MB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

slayd 1 1 mavzu: opioidlar, narkotik analgetiklar 1 og'riqni sezish organizmdagi alohida retseptor-lar – notsitseptorlar (noceo – shikastlayman) or-qali amalga oshadi. bu retseptorlar ekzogen va endogen ta'sirotlar natijasida qo'zg'aladi. og'riq impulslari bosh miya po'sloq qavatiga alohida o'tkazuvchi yo'llar orqali etadi. lekin mnsda og'riqqa qarshi antinotsitseptiv tizim mavjud. bu tizim yuqoridan pastga qarab ta'sir etadi va og'riq sezishni susaytiradi. bundan tashqari, organizmda bir qator biologik faol moddalar bo'lib, ular og'-riqni sezishni o'zgartiradilar (og'riqsizlantiruvchi endogen peptidlar – enkefalinlar, β-endorfin, dinorfinlar, endomorfinlar; og'riq sezishni ku-chaytiruvchi endogen peptidlar – r-substantsiyasi). keyingi yillarda notsitseptin deb nomlangan yangi endogen peptid ajratilgan bo'lib, u antinotsitseptiv faollikka egadir. mazkur endogen neyropeptidlar – opioidlar o'z-lariga xos va har xil funktsional ahamiyatga ega bo'lgan retseptorlar bilan bog'lanadilar va ularni ko'zg'atib quyidagi o'zgarishlarga olib keladilar: µ-(myu) – analgeziya, sedativ samara, eyforiya, jismoniy qaramlik, nafasning susayishi, miy a'zolari motorikasining pasayishi, bradikardiya, mioz. δ-(delta) – analgeziya, nafasning susayishi, miy a'zolari motorikasining pasayishi. κ-(kappa) …

2 / 50

yidagi guruhlarga bo'linadi: i. asosan markaziy ta'sirli vositalar 1.narkotik analgetiklar (opioidlar): a. agonistlar morfin, promedol, fentanil, sufentanil, alfentanil b. agonist-antagonistlar va qisman agonistlar pentazotsin, nalbufin, butorfanol, buprenorfin, nalorfin, v. antagonistlar nalokson, naltrekson 2.noopioid analgetiklar: paratsetamol, klofelin, amitriptilin, dimedrol, karbamazepin 3.aralash ta'sir mexanizmli analgetiklar: tramadol p. asosan periferik ta'sir etuvchi vositalar: yallig'lanishga qarshi nosteroid vositalar narkotik analgetiklar va ularning antagonistlari narkotik analgetiklar uchun quydagilar xosdir: - kayf chaqirishi; qaramlik (jismoniy hamda ruhiy) va o'rganib qo- lish yuzaga chiqishi; kuchli og'riq qoldirish, ayniqsa jarohatlar va kuch- li og'riqlarda (miokard infarkti, saraton kasal- ligi va b.); qaramlik paydo bo'lgan bemorlarga berish to'xta- tilganda abstinentsiya sindromi yuzaga chiqishi; og'riqsizlantiruvchi va zaharli ta'sirlarini fa- qat ularning o'zlariga xos bo'lgan antagonistlari- gina bartaraf etishi. opioid retseptorlarning agonistlari agonistlar guruhiga kiruvchi barcha narkotik preparatlar og'riqsizlantiruvchi xossaga ega (ba'zi agonist-antagonistlar ham). morfin – ko'knori – papaver somniferum – pishmagan ko'sagi qobig'ini tirnaganda ajralib chiqadigan sutsimon shiraning havoda quritil-gani …

3 / 50

biyotda ishlatishga mo'ljallangan opiyda morfinning miqdori 10%ni tashkil etishi kerak. morfin farmakodinamikasining asosi-ni analgetik samara tashkil etadi, u tera-pevtik dozalarda sezuvchanlikning boshqa turlariga (taktil, harorat, eshitish, ko'rish) ta'sir ko'rsatmaydi. ko'p jihatdan morfin-ning analgetik samarasi bemorning og'riq-qa bo'lgan munosabatini o'zgartirish bilan bog'liqdir. chunki morfin mnsga tinchlan-tiruvchi ta'sir ko'rsatadi. morfinning ta'sir mexanizmi: oxirigacha o'rga-nilgan emas. shunday bo'lishiga qaramasdan, uning ta'sir mexanizmi quyidagilardan iborat bo'lsa kerak: 1) afferent yo'llarning markaziy qismla-rida og'riq impulslarining neyronlararo o'tkazi-lish jarayonini susaytiradi; 2) og'riqni baholash-ni va unga bo'lgan reaktsiyani sub'ektiv-emotsional qabul qilishni buzadi. uning analgetik ta'siri-ning mexanizmi opioid retseptorlar bilan o'zaro ta'sirlashishi natijasida antinotsitseptiv tizim-ning faolligini oshirishiga bog'liq. morfinning opioid retseptorlarni kuchaytirishi uning mnsda og'riq impulslarining neyronlararo o'tkazilishi-ni buzishi natijasida yuzaga chiqadi. morfinning mns ga ta'sirlari i. susaytiruvchi samaralar: og'riqni qoldiradi; tinchlantiradi (sedativ samara); uyqu chaqiradi; nafas markazini susaytiradi (nafas olishlar soni kamayadi, lekin nafas chuqur bo'ladi, keyin yana pa-sayadi, ammo yuzaki bo'ladi, so'ng davriy nafas paydo bo'ladi …

4 / 50

kazini kuchaytirishi sababli bradikardiya kelib chiqadi; gipotalamusda adg ishlab chiqarilishini oshiri-shi natijasida diurezni kamaytiradi; prolaktin sekretsiyasini kuchaytiradi; iv qorincha tubida joylashgan qusish markazining xemoretseptorlarini ulab yuboruvchi (puskovaya) zonani (trigger zone) qo'zg'atishi sababli qusish markazini kuchaytiradi va qusish kelib chiqadi. morfinning periferik ta'sirlari i. susaytiruvchi samaralar: oshqozon motorikasini va ichak peristaltikasini susaytiradi, natijada ichakdagi ovqat mahsulotlari uzoq muddat davomida ushlanib qoladi va qabziyatga olib kelishi mumkin – obstipatsiya; oshqozon, oshqozon osti bezi va ichak bezlari sekre-tsiyasini susaytiradi. ii. kuchaytiruvchi samaralar: miy sfinkterlarining tarangligini oshiradi; ichak mushaklarining tarangligini oshiradi; oddi sfinkterining tarangligini oshiradi (o't pu-fagida, o't yo'llarida va oshqozon osti bezi yo'lla-rida bosimni oshiradi); bronx mushaklarining tarangligini oshiradi (mu-shaklardagi opioid retseptorlarga bevosita ta'siri hamda gistamin ajralishini oshirishi hisobiga); peshob yo'llari va qovuq sfinkterining tarangli-gini oshiradi, siyishni qiyinlashtiradi. miydan morfin yomon so'riladi, ko'p qismi jigardan birlamchi o'tishda parchalanadi, shuning uchun uni ko'pin-cha parenteral yo'l bilan kiritiladi (t/o). morfinning og'riqsizlantiruvchi samarasi 4-6 soat davom …

5 / 50

qoladi, chunki morfin organizmda tez parchalanadi. yordam choralari: oshqozon yuviladi, adsorbtsiyalovchi vositalar hamda tuzli surgilar beriladi. kislorod in-galyatsiya qilinadi, suniy nafas oldiriladi. morfin-ning antagonisti sifatida nalokson kiritiladi. bun-day bemorlar issiq xonalarda davolanishi lozim. morfin bilan surunkali zaharlanish – morfinizm deyiladi. bunda ruhiy va jismoniy qaramlik hamda o'r-ganib qolish kelib chiqadi. preparatni berish birdani-ga to'xtatilsa abstinentsiya sindromi kuzatiladi. bunda qo'rquv, vahima, bezovtalanish, uyqusizlik, harakat qo'z-g'alishlari, agressivlikning ortishi kabi simptomlar kelib chiqadi. ba'zida esa kollaps kuzatilishi mumkin. asta-sekinlik bilan surunkali zaharlanish og'irlashib boradi. aqliy va jismoniy ish qobiliyati pasayadi, te-rining sezuvchinligi kamayadi, oriqlab qolish, kuchli chanqash, qabziyat, sochlarning to'kilishi kabi holatlar paydo bo'ladi. davolash o'ta murakkab vazifa bo'lganligi sababli ruhiy kasalliklar shifoxonasida amalga oshiriladi. omnopon (pantopon) – qoradori tarkibidagi fe-nantren (morfin, kodein, tebain) va izoxinolin (papaverin, narkotin) qatorining 5 ta alkaloidi aralashmasidan iborat. uning 50%ini morfin tash-kil etadi. omnoponning farmakodinamikasi mor-finnikiga juda o'xshash, ammo u silliq mushaklar tarangligini morfinga nisbatan kamroq darajada …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "opioidlar, narkotikanalgetiklar"

slayd 1 1 mavzu: opioidlar, narkotik analgetiklar 1 og'riqni sezish organizmdagi alohida retseptor-lar – notsitseptorlar (noceo – shikastlayman) or-qali amalga oshadi. bu retseptorlar ekzogen va endogen ta'sirotlar natijasida qo'zg'aladi. og'riq impulslari bosh miya po'sloq qavatiga alohida o'tkazuvchi yo'llar orqali etadi. lekin mnsda og'riqqa qarshi antinotsitseptiv tizim mavjud. bu tizim yuqoridan pastga qarab ta'sir etadi va og'riq sezishni susaytiradi. bundan tashqari, organizmda bir qator biologik faol moddalar bo'lib, ular og'-riqni sezishni o'zgartiradilar (og'riqsizlantiruvchi endogen peptidlar – enkefalinlar, β-endorfin, dinorfinlar, endomorfinlar; og'riq sezishni ku-chaytiruvchi endogen peptidlar – r-substantsiyasi). keyingi yillarda notsitseptin deb nomlangan yangi endogen pept...

This file contains 50 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "opioidlar, narkotikanalgetiklar", click the Telegram button on the left.

Tags: opioidlar, narkotikanalgetiklar PPTX 50 pages Free download Telegram