badiiy asardagi konflekt turi

DOC 15 pages 68.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 68.5 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

badiiy asarda g'oya va mazmun munosabatlari badiiy asardagi konflekt turi reja: kirish 1. badiiy asar – yaxlit va betakror olam 2. badiiy mazmun 3. adabiy – badiiy shakl 4. mazmun va shaklning o’zaro aloqasi xulosa adabiyotlar ro’yxati kirish badiiy ijod jarayonini ko’pincha ayolning boshqorong’i bo’lishi, homila ko’rishi va tug’ishiga o’xshatishadi. buning asosi bor. obraz ham amalga keladi, oy-kun, vaqti-soati yetiladi va oxiri tug’iladi. shuning uchun ham mirmuhsin “yozuvchi uchun hamma asari ham farzandidek aziz... shaxsan men uchun “degrez o’g’li”...hayotimning yaxlit bir bo’lagi”1, - deb yozadi. s.ahmad “mening jiddiy hikoya yozishim xuddi ayol kishining ko’z yorishidek azobli bo’ladi”2, - deb ta’kidlaydi va ikkinchi bir o’rinda “oy-kuni yaqin ayolning ikki yo’l o’rtasida turipti, deyishadi. ayol yo bola tug’adi, yo halok bo’ladi ana shunday azoblar bilan bola tuqqan xotinlar bor... yozuvchi ham xuddi shu onaga o’xshaydi”1, - deya o’z “dahlsiz” dunyosi bilan tanishtiradi. v.g.belinskiy ham o’zining “yevgeniy onegin” tahliliga bag’ishlangan 5-maqolasida: “ona chaqaloqni …

2 / 15

ngi va qalbida tug’ilgan bo’lsa ham, adabiy asar sahifasiga qadam qo’yar ekan, u mustaqillik kasb etadi, “o’zgacha” yashash huquqini qo’lga kiritadi. u yozuvchi xayoli, tasavvuri, tajribasi, xotirasi, talantining mevasi (masalan, l.tolstoy aytgan ekan: “anna karenina ham mening bir bo’lagimdan bino bo’lgan”) va ayni paytda, yozuvchiga o’xshamaydigan, uning hayot yo’lini takrorlamaydigan (mas., l.tostoy – anna karenina emas) ob’ektiv “o’zgacha” dunyoning, ob’ektiv “o’zgacha” qalbning jonli egasidir, “o’ziga biqiq bir olamdir” (v.belinskiy). xuddi shunday olamlarning o’zaro munosabatlari tasviridan – bo’lishi mumkin bo’lgan hayotning yaxlit, bir butun manzarasi gavdalanadi – badiiy asar dunyoga keladi. badiiy asar va undagi qahramonlar – barkamolligi bilan birdaniga ishga kirishadi: kuchli hayajon va zavq uyg’otish orqali kitobxonning fe’l-atvorini, dunyoqarashini, xatti-harakatini – ruhiy va tashqi olamini o’zligi bilan boyitadi, poklaydi va ezgulikka, insoniylikka yetaklaydi. ushbu jarayonning mohiyatini to’liqroq anglashning zarurati shundaki, u badiiylik unsurlarining barchasini yanada aniqlashtiradi, oydinlashtiradi, yaqqol bilishga va amaliyotda asosliroq foydalanishga imkoniyat yaratadi. darhaqiqat, badiiylikni vujudga keltiruvchi …

3 / 15

di. mazmun. hayot – tabiiy borliq (tabiat) ijtimoiy borliq (jamiyat), insoniy borliq(inson)da mavjud ekan, demak, ana shu shakllarning yashash tarzi va munosabatlari mazmunni tashkil qiladi. shunga asosan, hayot doimo san’at, adabiyotning asosi va mazmuni bo’lib kelgan. aniq bir asarda tasvirlangan hayot parchasi – shu asarni mazmuni sanalgan. jumladan, “o’tgan kunlar” romanining mazmuni deganda, biz xix-asrning ikkinchi yarmidagi o’zbek xalqi hayotini tasavvur qilamiz. otabek, kumush, zaynab taqdirlarida sevgi-muhabbatni, kundoshlikning fojeali oqibatini, homid, musulmonqul cho’loq, aziz bachcha, o’tabboy qushbegi, hudoyorxon kabilar taqdirida feodal tuzum siyosati va kirdikorlarini, yusufbek hoji, o’zbekoyim, mirzakarim qutidor, oftoboyimda farzandlarga mehr-oqibatni, orzu-armonlarni va hokazo jonli voqealarning barchasini ko’z o’ngimizga keltiramiz. shakl. bu qonuniyatga tayansak, shakl badiiy asarning qobig’idir, u ham eng kichik zarralarigacha yaratilishini nazarda tutsak, badiiy asarning go’zal va betakror “libosi”dir, degan xulosa haqqoniydir. shu nuqtai nazardan “o’tkan kunlar”ga yondoshsak, xix asrning ikkinchi yarmi “tariximizning eng kirlik, eng qora” kunlari “g’oyaviy mazmuni”ni yuzaga chiqaruvchi barcha vositalar (obrazlar …

4 / 15

y asar tug’iladi. bu talabga rioya qilinmaganda, hayotdan nusxa ko’chirish (fotografik obraz) naturlizm (lat. naturra-tabiat) dunyoga keladi: mohiyatdan ko’ra sirtqi ko’rinish, tiniqlik o’rniga hayotiy materialni aynan tasvirlsh yetakchilik qaladi. jumladan, faxriyorning: “oy bolta” - nomli bitigini, hozirgi she’riyatimizda “ikkigina so’zdan iborat butun boshli bir she’r”, u tugal asar1, deb baholash noo’rindir, chunki unda eng asosiy narsa shoir tomonidan anglangan va uni aynan o’quvchida ham xuddi shunday idrok qilishni yuzaga keltiradigan poetik mazmun yo’q... “oy”ning ham, “bolta”ning ham va ular o’rtasidagi bog’lanishning ichki mohiyati ham kashf etilmagan. shodlik va baxt kuychisi h.olimjoning “xayolimda bo’lding uzun kun...” she’rida esa bu mulohazalarning tamoman aksini – poetik kashfiyotni ko’ramiz, uning mutanosibligini, qalb torlarini sehrli tebratishidan hayajonga tushamiz, “hiylagar oy, sehrgar dilbar kimnidir yodimizga solib qo’yganidan” huzur va sog’inch tuyamiz: xayolimda bo’lding uzun kun, seni izlab qirg’oqqa bordim. och to’lqinlar pishqirgan tunda, topib ber, deb oyga yolvordim. ishon bunga, seni doimo esga solur chiroyli tunlar. …

5 / 15

asarni jo’shqin, ta’sirchan qilgan. mazmun sayoz bo’lganda-chi? shakl yasama bo’lmaydimi? shu nuqtai-nazardan hozirgi jarayonga bir nazar tashlaylik. san’at – serzavq go’zallik, o’ta nafislik, to’kis uyg’unlik, huzurbaxsh oromijonlik xislatlari – mazmun shaklning yaxlitligi bilan maftun etadi, ezgulikka yetaklaydi, ayniqsa, ishqni kuylaganda ko’ngilga olov tashlaydi: musiqa, so’z va ovoz bir-birlarining taniga, yo’q, yo’q, jon-jonlariga singishib ketganda, uchchalasidan yorqin jonbaxsh bir olam yaralganda oh deysan, yoqangni yirtasan, ko’z yoshi to’kasan, joning o’rtanadi, qalbingda har qanday tuyg’ung yonadi va shu olovda pishib, toblanib, yangilanib ezgulik ruhini socha boshlaydi. tinglang-a: umr o’tar, vaqt o’tar, xonlar o’tar, taxt o’tar. omad o’tar, baxt o’tar, lekin hyech chiqmas yodimdan sening yurishlaring, sening kulishlaring?.. bu oshiq-sadoqat timsoli, ishqning jahoni; u yori uchun shunchalik kuyub-yonadiki, sizning aqlingizni eritib yubora oladi, qalbingizda g’ulg’ula solib, uni jo’nbushga keltirib qaynatadi, har qanday g’ubordan ozod etadi. ana shunday haqiqiy oshiqqa sal-pal o’xshashga intilayotgan, klipdan ayyorona (o’zini ko’z-ko’z qilishda) foydalanayotgan, ko’ziga tupuk surtib irg’ishlayotgan, o’zini …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy asardagi konflekt turi"

badiiy asarda g'oya va mazmun munosabatlari badiiy asardagi konflekt turi reja: kirish 1. badiiy asar – yaxlit va betakror olam 2. badiiy mazmun 3. adabiy – badiiy shakl 4. mazmun va shaklning o’zaro aloqasi xulosa adabiyotlar ro’yxati kirish badiiy ijod jarayonini ko’pincha ayolning boshqorong’i bo’lishi, homila ko’rishi va tug’ishiga o’xshatishadi. buning asosi bor. obraz ham amalga keladi, oy-kun, vaqti-soati yetiladi va oxiri tug’iladi. shuning uchun ham mirmuhsin “yozuvchi uchun hamma asari ham farzandidek aziz... shaxsan men uchun “degrez o’g’li”...hayotimning yaxlit bir bo’lagi”1, - deb yozadi. s.ahmad “mening jiddiy hikoya yozishim xuddi ayol kishining ko’z yorishidek azobli bo’ladi”2, - deb ta’kidlaydi va ikkinchi bir o’rinda “oy-kuni yaqin ayolning ikki yo’l o’rtasida turipti, de...

This file contains 15 pages in DOC format (68.5 KB). To download "badiiy asardagi konflekt turi", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asardagi konflekt turi DOC 15 pages Free download Telegram