umurtqa poganasi tana skeleti

PPTX 21 pages 736.8 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 736.8 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

umurtqa poganasi tana skeleti umurtqa poganasi tana skeleti kirish inson umurtqa pogʻanasi columna vertebralis umurtqa pogʻanasi odam skeletining markaziy tayanchi. asosiy funksiyalari: gavdani tik ushlab turadi. harakatda ishtirok etadi. orqa miyani himoya qiladi. umurtqa pogʻanasining funksiyalari tayanch – gavda va boshni ushlab turadi. harakat – egilish, burilish, egiluvchanlikni ta’minlaydi. himoya – orqa miyani tashqi zarbalardan himoya qiladi. amortizatsiya – disklar va egriliklar harakat paytida zarbalarni yumshatadi. umurtqa pogʻanasining umumiy tuzilishi umurtqa pogʻanasi 33–34 ta umurtqadan (vertebrae) tashkil topgan: bo‘lim lotincha nomi umurtqalar soni bo‘yin bo‘limi pars cervicalis 7 ta (c1–c7) ko‘krak bo‘limi pars thoracica 12 ta (t1–t12) bel bo‘limi pars lumbalis 5 ta (l1–l5) dumg‘aza bo‘limi os sacrum 5 ta (s1–s5, birikkan) dum bo‘limi os coccygis 4–5 ta (birikkan bo‘yin umurtqalari (pars cervicalis) 7 ta umurtqadan iborat: c1–c7 eng harakatchan qism. 1-umurtqa (atlas) – bosh suyagini ushlab turadi. 2-umurtqa (axis) – boshning burilishi uchun xizmat qiladi. xususiyati: foramen transversarium (yon …

2 / 21

uvchi qismi (tanasi). arcus vertebrae – orqa qismdagi yoy, orqa miya o‘tadigan teshikni hosil qiladi. foramen vertebrale – umurtqa kanali, bu orqali orqa miya o‘tadi. processus spinosus – orqaga qaratilgan chiqindi (teridan seziladi). processus transversus – yon tarafdagi chiqindilar. processus articulares – qo‘shni umurtqalar bilan bog‘lanadigan bo‘g‘im chiqindilari. ko‘krak umurtqalari (pars thoracica) 12 ta umurtqa: t1–t12 har bir umurtqa qovurg‘alar bilan bog‘langan. kamroq harakatlanadi. tana qismlari yirikroq, fovea costalis (qovurg‘a chuqurchalari) mavjud. t1–t12 orasidagi farqlar: t1 – bo‘yin umurtqasiga eng yaqin, atlasga nisbatan o‘ziga xos bo‘ladi, qovurg‘aning to‘liq bo‘g‘im yuzasiga ega. t10–t12 – pastga tushgan sari ko‘proq bel umurtqalari xususiyatlariga ega bo‘la boshlaydi (qovurg‘a bilan faqat bitta bo‘g‘im yuzasi bo‘ladi). t11–t12 – transversal o‘simtalarida qovurg‘a bo‘g‘im yuzalari yo‘q (bu qovurg‘alar suyak bilan emas, mushak bilan bog‘langan). ko‘krak umurtqalari funksiyasi: qovurg‘alar bilan toraks (ko‘krak qafasi) tuzilmasini hosil qiladi – yurak va o‘pkaning himoyasi. tana harakatlarini cheklash orqali barqarorlikni ta'minlaydi. orqa miyani …

3 / 21

hi bo‘lim. harakatchanlik yuqori, ammo ko‘proq zo‘riqishga uchraydi. strukturasi tavsifi umurtqa tana (corpus vertebrae) juda katta va kuchli, buyrak shaklida bo‘ladi. og‘irlik yukini ko‘tarish uchun moslashgan. orqa o‘simta (processus spinosus) katta, to‘g‘ri va qalin. orqaga qaragan va palpatsiya (qo‘l bilan ushlab) qilish oson. umurtqa teshigi (foramen vertebrale) uchburchak shaklida va bo‘yin yoki ko‘krak umurtqalariga qaraganda kichikroq. transversal o‘simtalar uzun va ingichka, bel mushaklari birikadi. artikulyar (bo‘g‘im) o‘simtalar tik joylashgan bo‘lib, bu orqa-burilish harakatlariga yordam beradi. bo‘yin (c) va ko‘krak (t) umurtqalaridan katta va og‘irroq. qovurg‘alar bilan bo‘g‘im hosil qilmaydi. orqa o‘simtasi yassi va keng, orqaga cho‘zilgan. l5 – eng pastdagi bel umurtqasi bo‘lib, os sacrum bilan bog‘langan. uning shakli biroz o‘zgacha – pastga qaragan holatda joylashgan. funksiyasi: tananing asosiy og‘irligini ko‘taradi. harakatga barqarorlik beradi (egilish, bukilish, aylanish). orqa miya va asab ildizlarini himoya qiladi. ko‘tarilish va yurishda asosiy tayanch bo‘ladi. tibbiy ahamiyati: bel umurtqalari qattiq yuk tushadigan joy bo‘lgani uchun …

4 / 21

larining qoldig‘i) joylashgan os sacrum – bu 5 ta bir-biri bilan qattiq qo‘shilib ketgan umurtqadan (s1–s5) iborat bitta uchburchak shaklida yassilashgan suyak, umurtqa pog‘onasining beldan keyingi qismida joylashgan. ▶️ asosiy xususiyatlari: funksiyasi: og‘irlikni beldan taz suyaklariga uzatadi. orqa miya asablarining sakral qismiga yo‘l ochadi. tana harakatiga barqarorlik beradi. xususiyat tavsif joylashuvi umg‘aza suyagining pastida tuzilishi juda kichik, egilgan, o‘tkir uchi pastga va oldinga qaragan bo‘g‘im os sacrum bilan artikulyatsiyalanadi (bo‘g‘im orqali ulanadi) harakatchanlik yoshda biroz harakatchan bo‘lishi mumkin, yoshi o‘tganda qotib qoladi suyagi (os coccygis) ▶️ ta’rifi: os coccygis – bu 3–5 ta kichik birlashgan umurtqadan iborat kurtak holatidagi suyak, inson tanasida dumning evolyutsion qoldig‘i hisoblanadi. ▶️ asosiy xususiyatlari: dum umurtqaning tuzilishi (vertebra) har bir tipik umurtqa quyidagilardan iborat: corpus vertebrae – umurtqa tanasi arcus vertebrae – umurtqa yoyi foramen vertebrale – orqa miya o‘tadigan teshik processus spinosus – orqa chiqindi processus transversus – yon chiqindilar processus articulares – bo‘g‘im …

5 / 21

processus (o‘simtalar) umurtqada 7 ta o‘simta bo‘ladi: o‘simta turi tavsifi 1 ta processus spinosus (orqa o‘simta) orqaga qaragan, mushaklar va bog‘lamlar birikadi. teridan seziladi. 2 ta processus transversus (yon o‘simtalar) yonlarga qaragan, mushaklar va qovurg‘alar birikadi (ko‘krak sohasida). 4 ta processus articularis (bo‘g‘im o‘simtalar) yuqoriga va pastga qaragan. qo‘shni umurtqalar bilan bo‘g‘im hosil qiladi. umurtqalar orasidagi disklar (disci intervertebrales) . elastik tuzilmalar: nucleus pulposus va anulus fibrosus qismlaridan iborat. umurtqa pogʻanasining egriliklari (curvaturae columnae vertebralis) zarba yutish va harakatni taʼminlaydi qism tavsifi 1. anulus fibrosus (tashqi halqa) qattiq, mustahkam tolali qatlamlardan iborat. diskni birga ushlab turadi. 2. nucleus pulposus (markaziy yadro) yumshoq, gelga o‘xshash suyuq modda. bosimni teng taqsimlaydi va zarbani yumshatadi. qayerda joylashgan? disklar bo‘yin, ko‘krak va bel umurtqalari orasida mavjud. umg‘aza (os sacrum) va dum suyagi (os coccygis) orasida disk bo‘lmaydi, chunki ular qattiq qo‘shilib ketgan. tibbiy ahamiyati (kasalliklar): 💥 disk churrasi (hernia disci intervertebralis) – anulus fibrosus …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umurtqa poganasi tana skeleti"

umurtqa poganasi tana skeleti umurtqa poganasi tana skeleti kirish inson umurtqa pogʻanasi columna vertebralis umurtqa pogʻanasi odam skeletining markaziy tayanchi. asosiy funksiyalari: gavdani tik ushlab turadi. harakatda ishtirok etadi. orqa miyani himoya qiladi. umurtqa pogʻanasining funksiyalari tayanch – gavda va boshni ushlab turadi. harakat – egilish, burilish, egiluvchanlikni ta’minlaydi. himoya – orqa miyani tashqi zarbalardan himoya qiladi. amortizatsiya – disklar va egriliklar harakat paytida zarbalarni yumshatadi. umurtqa pogʻanasining umumiy tuzilishi umurtqa pogʻanasi 33–34 ta umurtqadan (vertebrae) tashkil topgan: bo‘lim lotincha nomi umurtqalar soni bo‘yin bo‘limi pars cervicalis 7 ta (c1–c7) ko‘krak bo‘limi pars thoracica 12 ta (t1–t12) bel bo‘limi pars lumbalis 5 ta (l1–l...

This file contains 21 pages in PPTX format (736.8 KB). To download "umurtqa poganasi tana skeleti", click the Telegram button on the left.

Tags: umurtqa poganasi tana skeleti PPTX 21 pages Free download Telegram