banklarning kelib chiqishi va bank tizimi.

DOCX 16 стр. 40,3 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 40,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

banklarning kelib chiqishi va bank tizimi. reja: 1. dastlabki banklarning paydo bo‘lishi va bank operatsiyalari. 2. banklarning funksiyalari. 3. banklar faoliyatining rivojlanishi va markaziy bankning paydo bo‘lishi. 4. banklarning turlari. 5. bank tizimi va uning elementlari. 6. banklarning iqtisodiyotdagi roli. 1. dastlabki banklarning paydo bo‘lishi va bank operatsiyalari. banklarning vujudga kelishi tovar – pul munosabatlarining asosiy elementlari sifatida, pulning qiymat shakli paydo bo‘lishi bilan bir davrga to‘g‘ri kelgan. iqtisodiy adabiyotlarda dastlabki banklarning vujudga kelishi haqida aniq ma’lumotlar mavjud emas. ayrim iqtisodchi olimlar banklarni feodalizm davrida vujudga kelganligini ta’kidlashsa, ularning ayrimlari esa kapitalistik tuzumning dastlabki davrlarida paydo bo‘lganligini ta’kidlaydi. uchinchi guruh olimlar, banklar faoliyatiga xos bo‘lgan operatsiyalar miloddan ilgarigi davrlarda paydo bo‘lganligini qayd etadilar. manbalarga ko‘ra, dastlabki bankirlar kichik – kichik do‘konlarda mahalliy pullarni xorijiy pul birliklariga ma’lum darajadagi to‘lov evaziga almashtirib berishgan. shuningdek, yirik pul egalarining pullari va tijorat veksellarini tegishli haq evaziga saqlash bilan shug‘ullangan. keyinchalik banklar vaqtinchalik bo‘sh …

2 / 16

ashgan[footnoteref:1]. [1: “money, bank credit and economic cycles”. jesús huerta de soto. second edition 2009. 41-42 pages.] qadimgi bobilda er. av. viii asrda faoliyat olib borgan bobil bankining bajargan funksiyalari e’tiborni tortmay qolmaydi. ular sirasiga: omonatga foiz to‘lovlari asosida pullar qabul qilingan, yozma shaklda ssuda va kredit berish, xattoki «gudu» (hudu-«gudu») deb nomlangan bank biletlarini chiqarish kirgan. bobilda «igibi» bankirlar uyining bir muncha murakkabroq vazifalarini alohida ta’kidlab o‘tish mumkin. «igibi» banki mijozlar hisobiga vositachilik orqali savdo-sotiqda va to‘lovda ishtirok etish, pul omonatlari qabul qilingan, kredit berilgan (bunda omonatchi omonatiga foiz to‘lovlarini natural shaklda olgan, ya’ni omonatchi bankdan pul olgan shaxsning xosilini bir qismiga egalik qilish xuquqi berilgan), shartnomalarga kafil bo‘lish, turli savdo tadbirlarini moliyalashtirish, turli akt va shartnomalarni rasmiylashtirishda maslaxatchi hamda vakolatli shaxs sifatida ishtirok etganlar. qadimgi bobildagi bank tizimini xuquqiy asoslari shox xammurapi qonunlarida er.av. xvii asrda belgilab qo‘yilgan. bu qonunda sudxo‘rlik foizlarini ta’qiqlovchi qoidalar ham ko‘rsatilgan. bunga ko‘ra …

3 / 16

jirobankka aylantirildi. xv asrda fransiyada tarixda birinchi marta lombardlar paydo bo‘ldi, ular asosan sudxo‘rlik bilan shug‘ullanganlar. 1848 yillardan esa prussiyada ham lombardlar o‘z faoliyatlarini boshlaganlar. xvi asr oxirlarida va xvii asrning boshlarida gollandiyada kassirlar pul almashtiruvchilarning faoliyatini bajarardilar. shuning uchun kassirlik hamda pul almashtiruvchi ixtisosliklari qo‘shilib ketish xavfi paydo bo‘ldi va kuchaydi. shu xavfni oldini olish uchun amsterdam xukumati 1609-yili amsterdam jamoatchilik bankini tashkil qildi. bu bank pul almashtirishda o‘rnatilgan rasmiy foiz stavkasi 5 % bo‘lgan hamda bank ma’lum muddat monopol bo‘lib faoliyat yurgiza boshladi. ammo 1621-yili pul almashtiruvchi kassirlar faoliyati qaytadan tiklandi, natijada pul almashtiruvchi kassirlar va bank o‘rtasida raqobat kuchaydi. 1641-yili harakatdagi pullarni qiymatini o‘rnatilgan qonuniy narxlarga yaqinlashtirish uchun ba’zi monetalar «yaxshi bank pullari» deb nomlandi. bank kreditor sifatida «yaxshi» pullardan, pul almashtiruvchi sifatida esa «kassa pullari» deb nomlangan pullardan foydalangan. 1651-yili shahar xukumati pul islohotini amalga oshirdi va harakatga mayda pul birliklari «gulden»lar zarb qilina boshlandi va …

4 / 16

gan. shu tarzda banklar yangi-yangi jiro banklarning paydo bo‘lishi hisobiga rivojlanib bordi. bu davr uchun xarakterli bo‘lgan bank operatsiyasi bir hisob raqamdan ikkinchi hisob raqamga o‘tkazish operatsiyasi keng qo‘llanilgan. bu bosqichda depozit banklarning kurtaklari paydo bo‘la boshlagan. ammo bu operatsiya keyingi davrda rivojlandi. bu bosqichda hech bir bank banknotalar emissiyasi bilan shug‘ullanmagan. dastlabki banklar valyuta ayirboshlash operatsiyalaridan tashqari , odamlarning pul boyliklarini saqlash va omonatchilarga hisob-kitob xizmatlari ko‘rsatish bilan ham shug‘illanganlar. keyinchalik bankerlar shu narsani tushindiki , bankda harakatsiz yotgan pullarni ma’lum foiz evaziga berib daromad olish mumkin. shu tariqa banklarning kredit operatsialari paydo bo‘lgan. bank deb pul mablag‘larini yig‘uvchi, saqlab beruvchi, kredit-hisob va boshqa har xil vositachilik operatsiyalarini bajaruvchi muassasaga aytiladi. banklar paydo bo‘lishining asosi tovar-pul munosabatlarining rivojlanishi hisoblanadi. tovar-pul munosabatlarining yuzaga kelishi va ularning rivojlanib borishi barcha ijtimoiy-iqtisodiy tuzumlarda banklarning mavjud bo‘lishini taqozo qiladi. banklar o‘rta asrlarda puldorlar tomonidan pulni qabul qilish va boshqa davlat, shahar puliga almashtirib …

5 / 16

eng olisdagi harakatning qo‘riqlanishi topshirilgan. shundan ma`lumki, garchi depositor bankni o‘z nomidan to‘lovlar qilishi uchun ishlata olsa ham, pul depozitlari foizlar to‘lamaganligi va nazariyada qarzga olinmagan. shunga mos xolda, bankirlar banklarga kredit yoki mutuum shartnomalar hisoblangan muddatli depositlarni qabul qilgan. bular kelishilgan muddatlarda mos holda ishlatilishi huquqini bergan. bu amaliyot ma`lumotlari mil. avv. 350 yillarga plutoning captivi, asinaria and mostellaria,va terensening phormio kabi bir qator komediyalarda paydo bo‘ladi. shuningdek bu asarlarda biz moliyaviy operatsiyalar, klering xizmatlari, hisob balanslari, cheklarning ishlatilishi kabi aniq dialoglarni uchratishimiz mumkin. har qanday vaziyatda ham , bu rim bank tizimini yaxshiroq boshqargan va nima qonuniy va nima qonuniy bo‘lmasligi haqida ba’zi fikrlar bilan ta’minlagan professional yuristlarning asarlari paydo bo‘lishiga olib keldi. biroq, bankirlarning qonuniy harakat qilishiga va talab qilib olingungacha bo‘lgan depozitlardagi pullarni o‘z foydasiga ishlatmsligiga hech qanday kafolat yo`q. ma`lumotlarga ko‘ra, pergamum dagi savdogarlaga hadrianning asari mavjud. u noqonuniy harakatlar va bankirlarning haqqoniy bo‘lmagan harakatlaridan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "banklarning kelib chiqishi va bank tizimi."

banklarning kelib chiqishi va bank tizimi. reja: 1. dastlabki banklarning paydo bo‘lishi va bank operatsiyalari. 2. banklarning funksiyalari. 3. banklar faoliyatining rivojlanishi va markaziy bankning paydo bo‘lishi. 4. banklarning turlari. 5. bank tizimi va uning elementlari. 6. banklarning iqtisodiyotdagi roli. 1. dastlabki banklarning paydo bo‘lishi va bank operatsiyalari. banklarning vujudga kelishi tovar – pul munosabatlarining asosiy elementlari sifatida, pulning qiymat shakli paydo bo‘lishi bilan bir davrga to‘g‘ri kelgan. iqtisodiy adabiyotlarda dastlabki banklarning vujudga kelishi haqida aniq ma’lumotlar mavjud emas. ayrim iqtisodchi olimlar banklarni feodalizm davrida vujudga kelganligini ta’kidlashsa, ularning ayrimlari esa kapitalistik tuzumning dastlabki davrlarida paydo bo‘l...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (40,3 КБ). Чтобы скачать "banklarning kelib chiqishi va bank tizimi.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: banklarning kelib chiqishi va b… DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram