axborotlarni viruslardan himoyalash

DOCX 8 pages 173.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 173.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

axborotlarni viruslardan himoyalash reja: 1. axborotlarni viruslardan himoyalash 2.axborotlarni himoyalash va antiviruslar haqida 3. axborot bilan ishlashda axloqiy va huquqiy me’yorlar axborot va jinoyat keyingi paytlarda axborotni himoya qilish muammolari nafa qat mutaxassislarni, balki barcha hisoblash texnikasidan foydalanuvchilarni o‘ziga jalb etmoqda. bu, albatta, kompyuter texnikasining inson hayoti va faoliyatiga jadallik bilan kirib kelayotgani bilan bog‘liq. «axborot» tushunchasiga yondashuv ham tubdan o‘zgarib bormoqda. bu atama keyingi paytda ko‘proq sotib olinadigan, sotiladigan yoki biror narsaga almashinadigan o‘ziga xos mahsulotni ifodalamoqda. shuni aytish lozimki, bunday mahsulot aksariyat hollarda o‘zi saqlanayotgan hisoblash texnikasidan o‘nlab, hatto yuzlab barobar qimmat turadi. internet axborot «o‘g‘rilarini» (axborot o‘g‘rilari kompyuterlar yaratilgunga qadar ham bo‘lgan) yangi pog‘onaga ko‘tardi. endi kompyuter, modem va yetarli dasturiy ta’minotga ega bo‘lgan malakali dasturchi dunyoning ixtiyoriy burchagida joylashgan turli davlat tashkilotlari, xususiy korxona, internet xizmatidan foydalanayotgan shaxs va hokazolarga tegishli axborotlarni o‘z xonasidan chiqmasdan o‘zlashtirib olishi (o‘g‘irlashi), ularni g‘arazli maqsadlarda o‘zgartirishi yoki biror boshqa zarar …

2 / 8

a qiyinchiliksiz maxfiy ma’lumotlarni o‘g‘irlash, diversiya, firibgarlik va boshqa jinoiy ishlarning amalga oshirilishi mumkin bo‘lib qoldi. adliya, kriminalistika, milliy xavfsizlik soha mutaxassislari yangi, kutilmagan muammoga duch keldi. 1971yilda aqshning «nyuyork penni sentral reylroud» temir yo‘l kompaniyasi qimmatbaho yuk ortilgan 200 ta vagoni yo‘qolganini payqab qoldi. bu ishni tekshirish jarayonida bir qancha boshqa firmalarning ham vagonlari yo‘qolgani aniqlandi. sinchkovlik bilan olib borilgan tekshirish vagonlar yo‘qolishining sababi kompyuterga atayin noto‘g‘ri manzil kiritilganida ekanini ko‘rsatdi. bu rasmiy qayd etilgan birinchi «elektron jinoyat» edi. hozirgi kunga kelib kompyuterlar ham, aloqa tizimlari ham beqiyos darajada rivojlanib ketdi. bu esa, o‘z navbatida, «elektron jinoyatchilar»ga ham yangi imkoniyatlar ochib berdi. axborot bilan ishlashda axloqiy va huquqiy me’yorlar lotin tilidagi media (medium) so‘zi o‘zbek tilida vosita, vositachi, muhit ma’nolarini bersa ham, hozirgi kunda bu so‘z ingliz tilidagi mazmuniga mos radio, televideniye, mobil telefon va internet vositalarini o‘z ichiga oluvchi «ommaviy axborot vositalari» kabi tushunilmoqda. ma’lumki, ushbu vositalar orqali …

3 / 8

ganda axloqiy va huquqiy me’yorlarga rioya qilgan holda ma’lumot yuborish, olinayotgan ma’lumotlarni milliy mafkuramiz, madaniyatimiz, qadriyatlarimiz, muqaddas urfodatlarimizga zid, qonunlarimizga xilof emasligini aniqlay olish savodxonligiga ega bo‘lish muhimdir. bunday savodxonlik media-savodxonlik deb ataladi. yuqorida aytib o‘tilgan xavflardan ogohlantirish maqsadida o‘zbekiston respublikasining birinchi prezidenti islom karimov shunday deganlar: «… agarda kimdakim bizning mustaqil taraqqiyot yo‘limizni, orzumaqsadlarimizga erishish yo‘lini, yangi jamiyat qurish yo‘lini to‘smoqchi bo‘lsa, avvalo, hali suyagi qotmagan, mustaqil dunyoqarashi shakllanib ulgurmagan yoshlarimizning qalbi va ongining mo‘rtligidan foydalanib, ularning ma’naviyatini buzib, bizning azaliy tabiatimizni muqaddas odatlarimizga mutlaqo zid bo‘lgan g‘oyalar bilan chalg‘itib, o‘zining g‘arazli va jirkanch niyatlarini amalga oshirish yo‘lida qurol qilib olishga urinadi». viruslar ta’siri hozirgi kunda kompyuter tizimlariga o‘z malakasini oshirish uchun yoki shunchaki «hazillashib» buzg‘unchilik qilayotgan «yosh dasturchilar» ko‘proq zarar yetkazadi. chunki ular juda ko‘pchilikni tashkil qiladi. ularning ba’zilari kimgadir zarar yetkazayotganini bilmaydi ham. internet orqali yetkazilishi mumkin bo‘lgan asosiy zararlar: • tarmoqqa ulangan vaqtingizda kompyuteringizga ruxsatsiz «kirish» …

4 / 8

ni internetda e’lon qilish. ba’zi virus dasturlarining nomidan ham bajaradigan ishini tushunib olish mumkin. masalan, black hole (qora tuynuk, ya’ni ekranning chap burchagidan qora tuynuk ochadi), black friday (qora juma, juma kunlari ishlanayotgan fayllarni o‘chiradi), friday13 (13sana juma kunlari ishlanayotgan fayllarni o‘chiradi), «sekin ta’sir qiluvchi virus» (kompyuter ishini bir necha yuz marta sun’iy sekinlashtirib yuboradi) va hokazo. viruslar klassifikatsiyasi viruslarni shartli ravishda quyidagi guruhlarga bo‘lish mumkin: – fayl viruslari [com, exe va dll ni zararlaydi]; – boot-viruslar [disketlarni boshlang‘ich yuklovchi sektorlari (yoki mbr – master boot record) qattiq diskning yuklovchi sohasini zararlaydi]; – makroviruslar; – tarmoq viruslari. fayl viruslari kompyuterlarda eng ko‘p tarqalgan viruslardir. ular barcha viruslarning taxminan 80 % ini tashkil etadi. bu toifa kompyuter viruslari juda chidamli bo‘lib, o‘z vaqtida ehtiyot chorasi ko‘rilmasa, haqiqiy epidemiyaga aylanadi. masalan, rce1813 yoki ierusalem (quddus), black friday (qora juma). bootviruslar o‘zini diskning operatsion sistemani yuklovchi 0trakiga yozib oladi. bunday viruslar foydalanuvchi hali …

5 / 8

lantiradi. tarmoqqa zarar keltiruvchi viruslar replikatorlar deb atalib, tarmoqdagi barcha yoki ba’zi abonentlarni zararlaydi. tarmoq viruslari o‘zini keng tarqatishi uchun tarmoq protokollari yoki kompyuter tarmoq va elektron pochta buyruqlaridan foydalanadi. bugungi kunda keng tarqalgan ushbu turdagi viruslar – troyanlar va pochta viruslari (cherv). bunday viruslar ma’lumotlarni o‘g‘irlashda keng imkoniyat yaratadi. ulardan eng «taniqlisi» morrisa nomli bo‘lib, u 1988yilda internet tarmog‘idagi 30 000 ta kompyuterdan 6 000 tasiga zarar keltirgan. viruslardan himoyalanish bunday xavflarni oldini olishning bir qancha choratadbirlari mavjud. ularga rioya qilish xavfni butunlay bartaraf etmasada, sezilarli darajada kamaytiradi. quyida ushbu choratadbirlarning asosiylari keltirilgan: • shaxsiy va lokal tarmoqdagi kompyuterlarga tashqaridan internet orqali kirishni cheklovchi va nazorat qiluvchi texnik va dasturiy vositalardan foydalanish; • internet orqali faqat ishonchli manbalardan axborot olish va ularning asl nusxasiga mosligini tekshirish; • ma’lumotlarni uzatish va qabul qilishda kriptografiya (axborotni kodlash) usullaridan foydalanish; • kompyuter viruslariga qarshi nazoratchi va davolovchi dasturlardan foydalanish. sizning shaxsiy kompyuteringizda …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborotlarni viruslardan himoyalash"

axborotlarni viruslardan himoyalash reja: 1. axborotlarni viruslardan himoyalash 2.axborotlarni himoyalash va antiviruslar haqida 3. axborot bilan ishlashda axloqiy va huquqiy me’yorlar axborot va jinoyat keyingi paytlarda axborotni himoya qilish muammolari nafa qat mutaxassislarni, balki barcha hisoblash texnikasidan foydalanuvchilarni o‘ziga jalb etmoqda. bu, albatta, kompyuter texnikasining inson hayoti va faoliyatiga jadallik bilan kirib kelayotgani bilan bog‘liq. «axborot» tushunchasiga yondashuv ham tubdan o‘zgarib bormoqda. bu atama keyingi paytda ko‘proq sotib olinadigan, sotiladigan yoki biror narsaga almashinadigan o‘ziga xos mahsulotni ifodalamoqda. shuni aytish lozimki, bunday mahsulot aksariyat hollarda o‘zi saqlanayotgan hisoblash texnikasidan o‘nlab, hatto yuzlab barobar qim...

This file contains 8 pages in DOCX format (173.2 KB). To download "axborotlarni viruslardan himoyalash", click the Telegram button on the left.

Tags: axborotlarni viruslardan himoya… DOCX 8 pages Free download Telegram