sud hokimiyati va odil sudlov tushunchasi

DOC 10 pages 212.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 212.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

sud hokimiyati: uning tushunchasi va asosiy belgilari sud hokimiyati va odil sudlov tushunchasi reja: 1. o’zbekistonda sud tizimi shakllanishi va taraqqiyotining tarixiy bosqichlari. 2. sud tizimi haqida umumiy tushuncha. 3. sud tizimining tarkibi. 4. sud tizimi bug’ini haqida tushuncha. sudlar hozirgi o’zbekiston hududida davlatchilikning bir belgisi sifatida o’zining ko’p asrlik tarixiga ega. sudlar uzoq o`tmish 3-3,5 ming yil avval shakllanish davrida qanday bo’lganligi haqida ishonchli ma'lumotlar bizgacha etib kelmagan. umuman olganda esa, o`rta osiyo xalqlarining qadimgi madaniy-maishiy darajasi tavsifidan, urf-odatlaridan kelib chiqib shuni aytsa bo’ladiki, sudlov majburiyatlari xurmatga sazovor, boy xayotiy tajribaga ega bo’lgan jamiyat a'zolari tomonidan amalga oshirilgan. nizoli masalalar bo’yicha ular tomonidan bildirilgan fikrlar, qabul qilingan qarorlar barcha tomonidan qabul qilingan bo`lib majburiy harakterga ega bo’lgan. o’zbekiston hududida, salkam xiii asr mobaynida shariat qonun-qoidalariga asoslangan qozilik sudlari, xalq urf-odat me'yorlariga asoslangan biy sudlari amalda bo’lgan. xix asrning ikkinchi yarmida (o`rta osiyo rossiya tomonidan qo’shib olinganidan so’ng) chor mustabid …

2 / 10

rilgan. bunga misol qilib rkp (b) siyosiy byurosining 1919-yili «bosmachilarning boshliqlari to`g`risida»gi qarorini keltirsa bo’ladi. unda shunday deyilgan edi: «o`rta osiyo byurosiga bosmachilarning boshliqlarini qo`ldan chiqarmaslik va ularni darxol revtribunal sudiga topshirib jazo sifatida oliy jazoni qo’llash nazarda to’tish majburiyat qilib belgilansin». mazkur qaror matnidan siyosiy byuroning sud ishlariga to`g`ridan-to`g`ri aralashuvi aniq-ravshan ko’rinib turibdi; byuro tomonidan aybdorlik masalasi ham, jazo masalasi ham xal etib bulingan. u vaqtlarda sudyalarning mustaqilligi haqida gap ham bo`lishi mumkin emas edi. qonunsizlik - kommunistik tizimning asosiy belgisi bo`lib, u xech qaysi bir sovet muassasalarini chetlab utmagan. partiya tizimi sudlarni o’zining yo`lini amalga oshirishga muljallangan bir bo`limi sifatida qurgan. partiyaning yuriklari xayotga darxol tatbiq etilgan. 1937 yili stalin maxsus uchliklar tashkil etish to`g`risida farmon chiqaradi. bu uchliklar trotskiychilar, shpionlar va boshqa shaxslarni otib o`ldirishga hukm qilishga yoki 10 yilga qamoq jazosini tayinlashga vakolatli edi. bunday uchliklar viloyat unkvd boshligi - rais, partiya obkomi sekretari va oblispolkom …

3 / 10

at tug`ilganda esa bunday protsedurani bajarmasa ham bular edi. masalan, 1941-yili ichki ishlar narkomining xati bo’yicha 25 kishi: yirik harbiy xizmatchilar, ularning xotinlari va boshqalar otib tashlangan. partiyaga «nomuvofiq» shaxslarning ro`yxatini tuzish keng tarqalgan edi. 1937-1938 yillarning o`zidayoq stalin va molotovlar tomonidan 383 ta shunday «birinchi toifadagi» shaxslar ro`yxati tasdiklangan bo`lib, uning ma'nosi otib o`ldirishni anglatardi. shunday qilib, 1938 yili 13-fevralda o`zssr nkvdsi qoshidagi uchlik tomonidan denov va shurchi tumanlaridan 17 kishi o`lim jazosiga hukm etilgan bo`lib, ular a. ikromov va f. xo`jaev tomonidan tashkil etilgan «milliy qarshilik tashkilotida» ishtirok etganlik uchun ayblangan. ayblov esa xayitov degan odamning ko`rsatuvlariga asosan qurilgan edi, lekin xayitov sud majlisida ko`rsatuvlar, kiynoklar ostida olinganligini aytib, ularni qaytarib oladi. ish bo’yicha boshqa dalillar yo`q edi, lekin odamlar baribir xayotidan maxrum etildi. hukm uch kun ichida ijro etilgandi. 30-40 va 50-yillarning boshlarida sssrning nosudlov organlari tomonidan 3778234 kishi sudlangan bo`lib, shulardan 786098 kishi otib o`ldirilgan edi. …

4 / 10

i demokratlashtirish bo’yicha qator choralar ko’ra boshladi. lekin baribir sud ijro hokimiyatiga bo’ysunganicha kolavergan. sudlar ustidan raxbarlikni amalga oshirish qonun bilan to`g`ridan-to`g`ri ko`rsatib o`tilgan edi. sudlar o`z faoliyatlarida davlat manfaatlaridan kelib chiqqan va inson huquqlarini muxofaza qilish masalasi ikkinchi darajali edi. usha yillarda sud tizimi «markaz» tomonidan umumiy yuriklar, ko`rsatmalar hamda sud ishlariga to`g`ridan-to`g`ri aralashish orqali boshqarilar edi. partiya organlari konkret ishlarning ko`rib chiqilishi o`zlarining nazorati ostiga olar va o`zlariga kerak bo’lgan natijalarning qabul qilinishiga erishar edilar. shu vaqtlarda sudyalar qator sabalarga ko’ra noqonuniy ta'sir va psixologik tazyikka yon berishar edi. birinchidan, sudlarning moddiy-texnik, moliyaviy va boshqa xil ta'minoti, sudyalarning esa uy-joy ta'minoti maxalliy hokimiyat qo`lida edi. ikkinchidan, sudyalar partiya oldida javobgar bo`lib, ular tomonidan qabul qilingan qarorlar raxbariyatning fikriga ko’ra, partiyaning jinoyat siyosatiga to`g`ri kelishi lozim edi. uchinchidan, sudyalar, agarda ular maxalliy hokimiyatga qarshi chiqsalar, keyingi muddatga saylanmay qolishdan, yuqori lavozimga ko`tarilmay qolishdan qo`rqishar edi. aynan shu xol o’zbekiston …

5 / 10

3,5 ming kishini to’la oqladi. bu ishlarni tekshirish shuni ko`rsatdiki, «paxta ishlari»da ayblanayotgan shaxslarning ko`rsatmalarini, dalillarini olishda, yuqorida aytib o`tilgan tergov guruhi tomonidan, qonunga xilof usullar: dupposlash, sukishlar, kamsitish, oila a'zolari, qavm-qarindoshlarni xatto sog`ligi yomon bo’lgan, ko’p bolali onalar, keksa yoshdagilarni xibsga olishi kabilardan foydalanilgan. endilikda, xakikiy milliy mustaqillik davrida odil sudlovimizning mudxish utmishi ma'lum buldi. nima bo’lganda ham, xakikiy xolatlarning ochib tashlanishi bunday vokealarning takror qaytarilmasligi uchun kuchli mafko’raviy tusik bo`lib xizmat qiladi. mustaqillikning e'lon qilinishi bilan boshlangan, jamiyatdagi demokratik o’zgarishlar sudning davlat organlari ichidagi roli va ahamiyatini qayta tushunishga olib kelishi shubxasiz. mustaqil o’zbekiston konstitutsiyasining qabul qilinishi sud tizimining yangilanishi va uning demokratlashuvi uchun turtki buldi. birinchi darajali vazifa bo`lib sudlarning katagonchilik mashinasi sifatidagi rolini yo’q qilib, uning demokratiyaning muxim belgisi bulmish inson huquqlarini ximoya qilishning ishonchli vositasiga aylantirish belgilandi. konstitutsiyaviy me'yorlar sud tizimini yaxlit belgilab beradi. sudlarning tashkil etilishi va faoliyatini tartibga solishga karatilgan qonunchilikning birinchi akti …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sud hokimiyati va odil sudlov tushunchasi"

sud hokimiyati: uning tushunchasi va asosiy belgilari sud hokimiyati va odil sudlov tushunchasi reja: 1. o’zbekistonda sud tizimi shakllanishi va taraqqiyotining tarixiy bosqichlari. 2. sud tizimi haqida umumiy tushuncha. 3. sud tizimining tarkibi. 4. sud tizimi bug’ini haqida tushuncha. sudlar hozirgi o’zbekiston hududida davlatchilikning bir belgisi sifatida o’zining ko’p asrlik tarixiga ega. sudlar uzoq o`tmish 3-3,5 ming yil avval shakllanish davrida qanday bo’lganligi haqida ishonchli ma'lumotlar bizgacha etib kelmagan. umuman olganda esa, o`rta osiyo xalqlarining qadimgi madaniy-maishiy darajasi tavsifidan, urf-odatlaridan kelib chiqib shuni aytsa bo’ladiki, sudlov majburiyatlari xurmatga sazovor, boy xayotiy tajribaga ega bo’lgan jamiyat a'zolari tomonidan amalga oshirilgan. nizoli ...

This file contains 10 pages in DOC format (212.5 KB). To download "sud hokimiyati va odil sudlov tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sud hokimiyati va odil sudlov t… DOC 10 pages Free download Telegram