suyuq kristallar va ularning xususiyatlari

DOCX 14 pages 35.9 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.9 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: suyuq kristallar va ularning xususiyatlari reja: 1. suyuq kristallar haqida tushuncha 2. suyuq kristall turlari. nematik, smektik va holesterik 3. elektr va magnit maydonlaridagi suyuq kristallarning xossalari 4. suyuq kristallarni qo’llanilishi matritsaviy displeylar. tayanch so’z va iboralar:suyuq kristallar. nematik, smektik holesterik. matritsaviy qurilmalar. displeylar. suyuq kristallar. suyuq kristallar-suyuqlik va kristall xossasiga ega bo’lgan moddalar bo’lib unda bir vaqtning o’zida ham kristallik, ham suyuqlik xususiyatlari namoyon bo’ladi. ma’lumki moddadarining ko’pchiligi uchta agregat holatda (qattiq, suyuq, gaz) bo’lishi mumkin. murakkab molekulalarga ega bo’lgan ba’zi organik moddalar yuqoridagi uchta holatdan tashqari to’rtinchi holatda ham bo’lishi mumkin. ular eritilayotganida oddiy suyuqlikdan farqlanuvchi suyuq kristall fazasi xosil bo’ladi. mazkur faza kristallning erish haroratidan boshlanib undan yuqori harorat intervalida mavjud bo’ladi. agar uni ayni shu interval chegarasidan yuqori haroratga qadar qizdirilsa, suyuq kristall oddiy suyuqlikka aylanib qoladi. suyuq kristallar 1888 yilda avstriyalik batanik-olim f.reynitser tomonidan birinchi marta olingan va tadqiq qilingan. f.reynitser sintez qilgan yangi …

2 / 14

shi ham mumkin. suyuq kristallarning turlari. nematik, smektik va xalesterik. molekulalar o’qlarining tartiblanishining ko’rinishiga qarab suyuq kristallar uch turga bo’linadi: 1. nematik. nematik grekcha “nema” so’zidan olingan bo’lib “ip” deganidir. nematiklar tarkibida mikrosko’pik ipsimon strukturalar mavjud bo’lib ularning oxiri yoxud erkin, yoxud idishning devoriga yopishuvchan bo’ladi. 1930 yilning boshlarida nematik moddalarning umuiy molekulyar strukturasi qarama-qarshi muloxazalarning yuzaga kelishiga sabab bo’ldi. xuddi shu vaqtda nemis fiziklari ornshteyn va kastlar nematik moddadardagi molekulalar butun hajm bo’ylab emas, balki faqat ayrim soxalarda parallel o’qlarga ega bo’lgan gurux yoki “uya” larga to’plangan degan fikrni ilgari surdilar. ularning taxminlaricha, har bir uya tarkibida bir millionga yaqin moleklalar joylashgan bo’ladi. yaqinda shvetsiyalik olim k.ozen nematik moddadagi molekulalarning barcha o’qlari bir-biriga parallel, ularning o’zlari esa modda bo’ylab bir xilda joylashganligini isbotladi. xozirgi vaqtda uya nazariyasi go’yo ishonch qozonmagandek bo’lib turibdi. 2. smektik. smektik, grekcha smegma-sovun so’zidan olingan bo’lib, smektiklar sigarasimon shakldagi molekulalardan tashkil topgan bo’lib u molekulalarning …

3 / 14

larning o’zun o’qi bo’ylab yorug'lik ko’ndalangiga nisbatan kichik tezlik bilan tarqaladi. bunday tipdagi kristall strukturalar optik musbat strukturalar deb ataladi. 3. holesterik. tarkida holesterik mavjud bo’lgan juda ko’p sondagi birikmalar xolesterik deb ataladi. xolesterik fazaning xususiyati ko’p jixatidan smektik va nematik fazalarning xususiyatiga o’xshash. xolesterik suyuq kristallardagi molekulalar ham smektik suyuq kristallardagi molekulalar kabi qatlamlarga to’planganlar. ammo har bir qatlamning ichida molekulalar o’qining bir-biriga nisbatan joylashuvi esa nematik fazani eslatadi. xolesterik molekulalarining o’zun o’qi qatlam tekisligiga parallel bo’lganligi uchun ulardagi qatlamlar juda yupqa bo’ladi. ma’lumki yorug'likni qutblanish tekisligini (buruvchi) aylantiruvchi kristall moddalar optik aktiv modda deb ataladi. o’tkazilgan tajribalar xolesterik modda ham optik aktiv modda ekanligini va qutblanish tekisligini 1800 gacha burchakka burishini ko’rsatdi. xolesterik suyuq kristalining optik xususiyatlaridan yana biri uning doiraviy dixroizmga (ikkilanma nur sindirishda nurlardan biri ikkinchisiga qaraganda ko’proq yetiladi) ega bo’lishidir. smektik va nematik moddalarga qarama-qarshi xolestik suyuq kristallar optik manfiydirlar. buning ma’nosi sho’qi molekulyar qatlamlarga …

4 / 14

donning o’ziyoq molekulalarning o’zun o’qlarini bir-biriga parallel joylashtiradi. magnit maydoni suyuq kristallarning yopishqoqligini ham o’zgartiradi. elektr maydoniga joylashtirilgan yupqa suyuq kristall qatlamida difraksion panjaraga o’xshash fazoviy-davriy strukturalar vujudga keladi. ma’lum sharoitlarda strukturalar davri va difraksion maksimumlarning intensivligi namunadagi kuchlanishga bog'liq bo’lib qoladi. bu esa boshqariladigan difraksion panjaralar yaratishda foydalanish mumkin. katta elektr maydonlarda suyuq kristallarning dastlab tiniq namunasi, yorug'likni kuchli sochilishi tufayli u xira-loyqa bo’lib qoladi. elektr maydon olingandan so’ng suyuq kristall o’zining dastalabki holatiga qaytadi. (yopishqoqligi katta bo’lgan smektikdan boshqalari, u tasvirni o’zoq vaqt “eslab” qoladi). suyuq kristallarni qo’llanilishi. matritsaviy qurilmalar. displeylar. xozirgi paytda suyuq kristallar texnikaning turli soxalarida keng qo’llanilmoqda. ularni ba’zilarini quyida ko’rib o’tamiz. 1. elektr payvandlovchi uchun maska (niqob). germaniya firmalaridan biri payvandlovchi uchun yangi maska chiqardi. unda maskadagi qora oyna, ikkita suyuq kristalldan yasalgan yorug' yupqa qatlam bilan almashtiriladi. bu tvist yacheyka bo’lib, u fotoelementdan boshqariladi. elektr yoy chaqnashi bilan suyuq kristallning molekulalari fotoelementdan berilgan …

5 / 14

n ob’ektlar inson tomonidan qaralganda ko’zning akkomadatsiyasini tadqiq qilish, uning vaqtiy tafsifini va akkomodatsiya jarayonida bo’lishi mumkin bo’lgan patologik o’zgarishlarni o’rganish mumkin. bu asbobda suyu kristall yacheykasida yorug'likning dinamik sochlish hodisasidan foydalaniladi, yacheykaning o’zi esa ekran vazifasini bajaradi. 3. matritsaviy displeylar. suyuq kristall yacheyka bitta yoki bir necha misol uchun qo’l soati indikatoridagi har bir yacheykaga boshqaruvchi kuchlanishni alohidao’zatishning muammosi yo’q. endi qandaydir qurilma uchun millionatrofidagi yacheykalar zarur bo’lsin va bu yacheykalarning har birining tavsiflarini bir-biridan mustaqil boshqarish zaruriyati tug'ilgandagi holatini tasavvur etib ko’raylik. biz televizion ekran yoki displey yaratmoqchi bo’lsak, u holda shunday sharoit tug'ilishi mumkin. bu holda boshqaruvchi kuchlanishni o’zatish tizimini yaratish muxim muammoga aylanadi. chunki agar har bir yacheykani kuchlanish o’zatuvchilarini individual kanallar bilan ta’minlasak, u holda televizor ekrani yoki displey uchun yacheykalarga signallarni yetkazuvchi million juft atrofidagi o’tkazgich kerak bo’ladi. bu esa amalda mumkin emas, demak boshqa yo’lni axtarish kerak. mana shu yerda enda suyuq kristall …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suyuq kristallar va ularning xususiyatlari"

mavzu: suyuq kristallar va ularning xususiyatlari reja: 1. suyuq kristallar haqida tushuncha 2. suyuq kristall turlari. nematik, smektik va holesterik 3. elektr va magnit maydonlaridagi suyuq kristallarning xossalari 4. suyuq kristallarni qo’llanilishi matritsaviy displeylar. tayanch so’z va iboralar:suyuq kristallar. nematik, smektik holesterik. matritsaviy qurilmalar. displeylar. suyuq kristallar. suyuq kristallar-suyuqlik va kristall xossasiga ega bo’lgan moddalar bo’lib unda bir vaqtning o’zida ham kristallik, ham suyuqlik xususiyatlari namoyon bo’ladi. ma’lumki moddadarining ko’pchiligi uchta agregat holatda (qattiq, suyuq, gaz) bo’lishi mumkin. murakkab molekulalarga ega bo’lgan ba’zi organik moddalar yuqoridagi uchta holatdan tashqari to’rtinchi holatda ham bo’lishi mumkin. ular eri...

This file contains 14 pages in DOCX format (35.9 KB). To download "suyuq kristallar va ularning xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: suyuq kristallar va ularning xu… DOCX 14 pages Free download Telegram