nanotexnologiya

PPTX 12 pages 758.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 758.8 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

nano o’lchamli yupqa qatlamlarning tuzilishi va xossalari o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch ranch texnologiya universiteti mashinasozlik ta`lim y`onalishining 22/02 guruh 2-kurs talabasi madrahimov shohjohonning fizika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi nano o’lchamli yupqa qatlamlarning tuzilishi va xossalari reja: nano o’lchamli yupqa qatlamlarning tuzilishi nano o’lchamli yupqa qatlamlarning xossalari. nano o’lchamli texnologiyalarning yaratilishi. bugun yurtimizda yoshlarning ilm yo’lida izlanib, yangilik yaratib, muvaffaqiyat va yutuqlarni qo’lga kiritishi uchun beqiyos imkoniyatlar yaratilmoqda. bu g’amxo’rlikka javoban iste’dod va salohiyatini ishga solib, ilmiy tadqiqotlar ustida qizg’in ish olib borayotgan yigit-qizlar shijoatini ko’rib quvonasan, kishi. «barkamol avlod yili»da ham yoshlarimiz jamiki sohalarda ko’plab faxrli natijalarga sazovor bo’lishdi. toshkent davlat texnika universiteti "nanotexnologiya" kafedrasi dosenti dilnoza toshmuhammedova ham fizika sohasi rivojiga ulush qo’shish niyatida tinmay izlanayotgan yoshlardan biri. yaqindagina u o’zining eksperimental tadqiqotlari asosida respublikada birinchilardan bo’lib nanoelektronika sohasida doktorlik dissertasiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi. ma’lumki, hozirgi kunda yangicha amaliy usullarning asosi sifatida qaralayotgan nanotexnologiya …

2 / 12

yatli elektron asboblar va qurilmalarni yaratishdir. umuman, nanotexnologiyaning, jumladan, nanoelektronikaning rivojlanishi barcha jabhalarda ishlatiladigan elektron asboblar va qurilmalarning yangi va mukammal hamda o’ta sezgir turlarini yaratish bilan bir qatorda, respublikamiz xomashyo zahirasini 10-100 martagacha tejash hamda ekologik muhitga ta’sirini kamaytirish imkonini beradi. ushbu tadqiqotni amaliyotga tatbiq etish, eng avvalo, kundalik hayotimizda qo’llanadigan kompyuter xotirasini kuchaytirish va uning operativ xotirasini oshirishda qo’l kelishi, mazkur qurilmaning extiyot qismlarini tashqi muhit ta’siridan asrashga xizmat qilishi bilan ahamiyatlidir. bundan tashqari, kashfiyotdan tibbiyotda xastalikning eng og’ir asoratlarini davolashda foydalanish mumkin ekan. misol uchun, bosh miyadagi shishlar nanorobot uskunasi yordamida aniqlanib, shu joyning o’ziga ta’sir o’tkazilib, kasallik rivojlanishi to’xtatiladi. qon tomirlari orqali kishi organizmida paydo bo’lgan o’simtani jarrohlik amaliyotisiz butkul chiqarib yuborish mumkin bo’ladi. kishi biror-bir kasbning boshini tutdimi, albatta, shu kasbi orqali jamiyatga nafi tegishini istaydi. yosh olima ham ayni maqsadda mamlakatimizdagi eng nufuzli oliy ta’lim dargoxlaridan biri sanalmish abu rayhon beruniy nomidagi toshkent davlat …

3 / 12

otga tatbiq etayotgani taxsinga sazovor. o’ta egiluvchan mikrosxema. tokio universitet olimlari maks plank nomidagi berlin instituti tadqiqotchilari bilan hamkorlikda o’ta elastik va ingichka mikrosxema yaratishning uddasidan chiqishdi. bu haqida «sayns nyus» manbasida ma’lum qilindi. mikrosxemaning qalinligi 2 nanometrga teng. e’tiborlisi, ushbu mikrochip organik moddalardan tayyorlangan. ilmiy yangilikni ishlab chiqishda esa asosiy material sifatida qalinligi 12 mikrometrga teng poliamid qatlamdan foydalanilgan. umuman, mikrosxema 26 mikrometr qalinlikda bo’lib, uni 0,1 millimetr radiusida egish mumkin. ishlanma mualliflarining gaplariga qaraganda, yangi turdagi mikrosxemaning qo’llanish sohasi juda keng. u egiluvchan displey (ekran) va tibbiy jihozlarni yaratishda ayniqsa qo’l keladi. o’ta o’tkazuvchanlik xossasi. uning kashf etilganiga 100 yil to’ldi. fizikada ulkan kuch — atom energiyasi ixtiro qilinganidan so’ng ilm-fan va texnika tarakqiyotida sezilarli o’sish kuzatila boshlandi. negaki, shu davrdan keyin fizikaga e’tibor kuchayib, insoniyat fanga global muammolarni hal etishdagi asosiy manbalardan biri sifatida qarashni o’rgandi. bu jarayon fizik olimlarni yanada ruxdantirib, ular tomonidan bir qator olmashumul …

4 / 12

«begona» atomlari bilan to’qnashadi. bu xaotik (betartib) holat natijasida elektronlarning dastlabki tartibli harakati to’xtaydi: shuning u quvvat manbai (batareya) o’chirilganda tok tez so’nadi, uning energiyasi esa issiqlikka aylanadi. elektronlarning dastlabki tartibli harakatining shu tarzda to’xtab qolishi o’tkazgichning qiyosiy qarshiligiga xizmat qiladi. bundan roppa-rosa 100 yil avval, ya’ni 1911 yilda golland fizigi x. kammerling-onnes yuqoridagi jarayonlarni chuqurroq tatbiq etish maqsadida simob qarshiligini o’lchaydi. avvaliga tajriba kutilganidek kechdi: harorat pasayishi bilan qarshilik ham kamayib bordi. so’ngra harorat ko’rsatkichi taxminan 4 kelvin (selsiy shkalasida noldan 269 darajada past)ga yetganda qiziq holat kuzatildi: qarshilik birdaniga nolga tushib ket-di. shu bilan birga, keyingi haroratni pasaytirish (sovitish) jarayonlarida qarshilik sezilmadi. shunday qilib, o’ta o’tkazuvchanlik — qarshilikning to’liq yo’qolishi hodisasi aniqlandi. mazkur holatni batafsil o’rgangach, olimlar qator xulosalarga kelishdi. xususan, agar o’ta o’tkazuvchan halqada tok hosil bo’lib, tok manbai o’chirilganda ham u saqlanib qolar ekan. vakt o’tishi bilan o’ta o’tkazuvchanlik xossasi keng ko’lamda qator moddalarni o’rga-nish uchun …

5 / 12

larning yuqori haroratdagi o’ta o’tkazuvchanlik xossasi juda ajablanarli edi. a. myuller va g. bednors esa tadqiqot olib borib, mazkur moddalarning kritik haroratini birdaniga taxminan 40 k.ga ko’tarishga muvaffaq bo’lishdi. ushbu muvaffaqi-yat yuqori haroratdagi o’ta o’tkazuvchanlikning kashf etilishiga olib keldi. ko’p o’tmay, 1987 yili amerikalik fizik olim p.chu oksokuprotni 100 k. kritik haroratda sintez qildi. 1989 yili esa bu borada rekord o’rnatildi: ko’rsatkich taxminan 125 k.ga yetdi. yuqorida aytilganidek, qarshilik elektronlar va boshqa zarralarning to’qnashishi hamda tebranma harakati natijasida vujudga keladi. bu faqat o’ta o’tkazuvchanlik xossasiga ega materialda emas, balki barcha metallarda kuzatiladi. shu o’rinda ta’kidlash joizki, yetakchi fizik olimlar yuqori haroratdagi o’ta o’tkazuvchanlik xossasining kashf etilishi va tadqiqotlar natijasida haroratning kritik ko’rsatkichi 125 k.gacha oshirilganini bu miqdoriy yutuq emas, balki prinsipial sifat borasidagi muvaffaqiyatdir, deya izohashmoqda. sababi, ushbu qonuniyat tatbiq etilgunga qadar yuqori haroratdagi o’ta o’tkazuvchanlikning muhim xossasi tadqiqotlardan birida kuzatilgandi. lekin o’shanda o’ta o’tkazuvchanlik xossasini tajribada namoyon etish uchun …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nanotexnologiya"

nano o’lchamli yupqa qatlamlarning tuzilishi va xossalari o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch ranch texnologiya universiteti mashinasozlik ta`lim y`onalishining 22/02 guruh 2-kurs talabasi madrahimov shohjohonning fizika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi nano o’lchamli yupqa qatlamlarning tuzilishi va xossalari reja: nano o’lchamli yupqa qatlamlarning tuzilishi nano o’lchamli yupqa qatlamlarning xossalari. nano o’lchamli texnologiyalarning yaratilishi. bugun yurtimizda yoshlarning ilm yo’lida izlanib, yangilik yaratib, muvaffaqiyat va yutuqlarni qo’lga kiritishi uchun beqiyos imkoniyatlar yaratilmoqda. bu g’amxo’rlikka javoban iste’dod va salohiyatini ishga solib, ilmiy tadqiqotlar ustida qizg’in ish olib borayotgan yigit-qizlar shijoatini ko’rib q...

This file contains 12 pages in PPTX format (758.8 KB). To download "nanotexnologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: nanotexnologiya PPTX 12 pages Free download Telegram