geterogenkataliz

PPTX 39 стр. 504,4 КБ Бесплатная загрузка

39 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 504,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 39

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 39

mavzu: geterogen kataliz ma’ruza 25 mavzu: geterogen kataliz reja 1. geterogen kataliz va uning turlari 2. geterogen kataliz bosqichlari. 3. fizikaviy adsorbilanish va kimyoviy sorbilanish 4. katalizator xossalari 5. katalizatorning ingibirlanishi va regeneratsiyasi geterogen–katalitik reaktsiyalar geterogen–katalitik reaktsiyalar deb fazalarni chegaralovchi yuzada sodir bo’ladigan reaktsiyalarga aytiladi. geterogen–katalitik reaktsiyalarda katalizator sifatida metallar, oksidlar, tuzlar va boshqa moddalar ishlatiladi. ba’zi hollarda suyuq katalizatorlardan ham foydalaniladi, masalan, sulfat kislotasi ishlab chiqarishda so2 ni o2 bilan oksidlab so3 gazini olishda katalizator sifatida suyuq holdagi sulfovanadat ishlatiladi. geterogen–katalitik reaktsiyalar faza chegarasidagi yuzada sodir bo’ladigan jarayonlar nihoyatda turli va murakkab bo’lganligi sababli geterogen kataliz nazariyasi ham turlicha bo’lib, ba’zan bir–biriga qarama–qarshidir. masalan, silikogel surtilgan rux oksidi ishtirokida metanolni parchalash umuman rux oksidi kristallarining yuzasiga bog’liqligi qayd etilgan. geterogen–katalitik reaktsiyalar x. teylorning fikricha katalizatorning barcha yuzasi faol bo’lmay, balki ma’lum faol markazlarigina faoliyat ko’rsatadi. uning fikricha, faol markazlar kristall panjarada bo’shroq joylashgan atomlar hisobiga hosil bo’lishi mumkin. umuman …

2 / 39

3. ko’p funktsional katalizatorlar sirtidagi kataliz o’zida turli xossalarni mujassamlashtirgan bo’lib, komponentlar aralashmasidan iborat bo’ladi, masalan, metall (platina yoki nikel) kislotali oksid (al2o3) bilan aralashtirilgan xolda qo’llaniladi (lyuis kislotasi). 4. geterogenlashtirilgan metall kompleksi sirtidagi kataliz (polistirol, shisha va boshqa qattiq moddalar ustiga qoplangan metall komplekslari). geterogen–katalitik reaktsiyalar 9– rasm. nokatalitik (1) va katalitik (2) reaktsiyalarning energetik xolatlari: ea va eak lar nokatalitik va katalitik reaktsiyalarning faollanish energiyalari. geterogen–katalitik reaktsiyalar boshqa tur katalizatordagi kabi geterogen katalizda ham katalizator reaktsiyaning faollanish energiyasini kamaytirib reaktsiya tezligiga ta’sir etadi, lekin reaktsiyaning issiqlik effekti o’zgarmay qolishi sababli reagentlar va reaktsiya mahsulotlarining energiyasi o’zgarmaydi (9–rasm va 2- jadval). 2–jadval geterogen – katalitik reaktsiyalarning faollanishi energiyalari reaktsiya tenglamasi ea, kjmol-1, katalizatorsiz katalizator eak , kjmol-1, katalizator bilan c2h4+h2c2h6 182 mis, nikel, platina 29-50 so2+½o2so3 240 platina 60 n2on2+½o2 244 platina, oltin 136 121 geterogen kataliz bosqichlari. fizikaviy adsorbilanish va kimyoviy sorbilanish barcha geterogen katalitik reaktsiyalarning sodir bo’lishi …

3 / 39

osqich adsorbilanish, kataliz, desorbilanish bosqichlaridan birida sodir bo’lsa reaktsiya kinetik sohada ketadi, ya’ni reaktsiya tezligi harorat va o’zaro ta’sirlashayotgan moddalar miqdoriga bog’liq bo’ladi. reagentlardan biri (masalan a) katalizator sirtiga adsorbilanganda kinetik sohada boradigan a + b → r reaktsiya quyidagi sxema bo’yicha sodir bo’lishi mumkin: geterogen katalitik reaktsiya a + k → ak - a reagent molekulasini katalizator faol markaziga (k) adsorbilanib ak faol kompleks hosil qilishi; ak + b → vak - adsorbilangan faol ak kompleksini gaz fazadagi ikkinchi (b) reagent molekulalari bilan ta’sirlashib bak faol kompleksini hosil qilishi; bak→rk- bak kompleksini r mahsulotga parchalanib katalizator sirtida adsorbilangan rk hosil qilishi; rk→r+k- bir vaqtda katalizatorning regeneratsiyasi va reaktsiya maxsulotlarini katalizator sirtidagi desorbilanishi. geterogen katalitik reaktsiya keltirilgan sxemadan ko’rinib turibdiki, katalitik ta’sirlanib faol markaz hosil qilishi uchun reagentlardan bittasi katalizator sirtiga adsorbtsiyalanishi kerak. faol markaz adsorbilanish natijasidagi ta’sirlanishidan tashqari kimyoviy sorbilanish hisobiga ham hosil bo’ladi. reaktsiya ana shu hosil bo’lgan …

4 / 39

dan desorbilanishiga to’g’ri keladi. 15 geterogen katalitik reaktsiya. geterogen katalitik reaktsiyalarning faollanish energiyasi gomogen–katalitik reaktsiyalardan arrenius tenglamasi yordamida tajriba asosida aniqlanuvchi siljuvchan faollanish energiyasi orqali topiladi (10–rasm): esil=echin-hads. bunda hads.–reagentni adsorbilanish energiyasi, odatda hads.– qiymatini amaliy aniqlash qiyin bo’lganligi sababli esil ning o’zidan foydalaniladi. geterogen katalitik reaktsiya 2) agar geterogen katalitik reaktsiyaning limitlovchi bosqichi reagent yoki reaktsiya mahsulotlarining katalizator sirtidan reaktsion hajmga diffuziyasi hisoblansa, u holda katalitik reaktsiya tashqi diffuzion sohada boradi va fik tenglamasiga bo’ysunadi; sk = (75) geterogen katalitik reaktsiya bunda g – t vaqt ichida katalizator donasi sirtiga perpendikulyar z yo’nalish bo’yicha diffuziyalanuvchi s kontsentratsiyali modda massasi, s–katalizator donasining sirti (granula, sim); d – diffuziya koeffitsienti. tashqi diffuzion sohada reaktsiya yuqori faollikga ega bo’lgan katalizator sirtida ketadi. bunda reaktsiya tezligi ko’p hollarda chiziqli, ya’ni turbulent oqim tezligiga bog’liq bo’ladi. 18 geterogen katalitik reaktsiya yuqorida qayd qilinganlardan ko’rinib turibdiki, geterogen kataliz reagentlarni katalizator yuzasiga fizikaviy adsorbilanishi kimyoviy sorbilanishiga …

5 / 39

lanish shuning uchun ham kimyoviy sorbilanish entalpiyasining qiymati 100 kjmol-1 dan yuqori bo’ladi. hatto, molibdenga kislorodning kimyoviy sorbilanish entalpiyasi -720 kjmol-1 ga teng. bundan tashqari fizikaviy adsorblanishdan farqli ravishda kimyoviy sorbilanish vaqtida entropiyaning o’zgarishi noldan katta va noldan kichik ham bo’lishi mumkin. kimyoviy sorbilanish reagentni katalizator yuzasi bilan aynan to’qnashishidan tashqari adsorbilanuvchi qatlam orqali ham sodir bo’lishi mumkin. fizikaviy adsorbilanish fizikaviy adsorbilanish qiymati kimyoviy sorbilanish qiymatidan oz farq qilsada reagentning kondensatlanish haroratiga yaqinlashgan sari oshib boradi. fizikaviy adsorbilanish qaytar jarayon bo’lib, uning adsorbilanish entalpiyasi katta bo’lmaydi. fizikaviy adsorbilanish odatda fizikaviy adsorbilanish ekzotermik bo’lib (∆h<0) reagent molekulalarini katalizator ustiga kondensatlashishi natijasida sistema entropiyasining kamayishi bilan bog’liq. haqiqatdan ham ∆g=∆h-t∆s – gibbs tenglamasiga ko’ra ∆s manfiy qiymatga ega bo’lganda jarayon ekzotermik bo’lishi kerak (∆h< 0). bunga misol qilib quyidagi jadvalda qurulmaga argon gazi va benzol bug’ining fizikaviy adsorbilanishi keltirilgan. katalizator xossalari katalizatorlarning reaktsiya tezligiga ta’siri ularning bir qator xususiyatlariga bog’liq bo’lib, ular …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 39 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geterogenkataliz"

mavzu: geterogen kataliz ma’ruza 25 mavzu: geterogen kataliz reja 1. geterogen kataliz va uning turlari 2. geterogen kataliz bosqichlari. 3. fizikaviy adsorbilanish va kimyoviy sorbilanish 4. katalizator xossalari 5. katalizatorning ingibirlanishi va regeneratsiyasi geterogen–katalitik reaktsiyalar geterogen–katalitik reaktsiyalar deb fazalarni chegaralovchi yuzada sodir bo’ladigan reaktsiyalarga aytiladi. geterogen–katalitik reaktsiyalarda katalizator sifatida metallar, oksidlar, tuzlar va boshqa moddalar ishlatiladi. ba’zi hollarda suyuq katalizatorlardan ham foydalaniladi, masalan, sulfat kislotasi ishlab chiqarishda so2 ni o2 bilan oksidlab so3 gazini olishda katalizator sifatida suyuq holdagi sulfovanadat ishlatiladi. geterogen–katalitik reaktsiyalar faza chegarasidagi yuzada sodir bo...

Этот файл содержит 39 стр. в формате PPTX (504,4 КБ). Чтобы скачать "geterogenkataliz", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geterogenkataliz PPTX 39 стр. Бесплатная загрузка Telegram