ma’naviy zarar tushunchasi va uni qoplash

DOCX 22 pages 140.4 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 140.4 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti “huquqiy fanlar” kafedrasi “patentshunoslik” bakalavr yo‘nalishi fuqarolik huquqi fanidan kurs ishi mavzu: ma’naviy zarar tushunchasi va uni qoplash,ma’naviy zarar yetkazuvchining aybi bajardi: tekshirdi: toshkent 2025 ma’naviy zarar tushunchasi va uni qoplash,ma’naviy zarar yetkazuvchining aybi mundarija kirish 3-6 asosiy qism:……………………………………………………………..7-17 i. ma’naviy zarar tushunchasining nazariy asoslari……………………..7-9 ii. ma’naviy zarar bo‘yicha xalqaro va milliy sud amaliyoti……………10-13 iii. ma’naviy zararni qoplash: takliflar va islohot yo‘nalishlari…………14-17 xulosa…………………………………………………………………….18-21 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………22 kirish zamonaviy huquqiy tizimlarda shaxsning sha’ni, qadr-qimmati, ishchanlik obro’si, psixologik holati kabi noan’anaviy, ya’ni moddiy ifodaga ega bo’lmagan qadriyatlar inson huquqlarining ajralmas tarkibiy qismi sifatida e’tirof etilmoqda. aynan shu doirada ma’naviy zarar tushunchasi bugungi kunda faqat yuridik doiralar emas, balki jamiyatdagi har bir ongli fuqaroning ham diqqat markaziga kirib kelmoqda. bu tushuncha, o’z mohiyatiga ko’ra, moddiy ziyon bilan bog’liq bo’lmagan, ammo shaxsga sezilarli darajada ruhiy, axloqiy, psixologik noqulayliklar …

2 / 22

tizimlarda, shu jumladan o’zbekiston qonunchiligida ham o’z aksini topgan. amaliyotda esa bu tushuncha turli shakllarda namoyon bo’lishi mumkin: jismoniy azob, asabiy stress, uyqu buzilishi, psixologik travma, jamoat oldida sharmanda bo’lish hissi va boshqalar. [1: belyatskiy s.a., erdelevskiy a.m. "ma'naviy zarar va uni qoplash asoslari", yuridik adabiyotlar to'plami, 2018, 125-bet.] mavzuning dolzarbligi, eng avvalo, inson huquq va erkinliklari bilan bevosita bog’liqligida namoyon bo’ladi. har qanday jamiyatda shaxsning sha’niga putur yetkazish, yolg’on axborot tarqatish, haqorat qilish, nohaq ayblash kabi holatlar nafaqat ruhiy iztirobga, balki uning jamiyatdagi obro’sining pasayishiga, ijtimoiy aloqalarining buzilishiga olib keladi. bu holatlarda yetkazilgan zarar moddiy jihatdan o’lchab bo’lmasa-da, shaxsning ichki holatiga, ruhiy farovonligiga jiddiy salbiy ta’sir ko’rsatadi. aynan shuning uchun ham, ma’naviy zarar va uni qoplash masalasi fuqarolik huquqi doirasida muhim o’rinni egallaydi. ilmiy tadqiqotlar shuni ko’rsatmoqdaki, ma’naviy zararning inson hayotiga ta’siri uzoq muddatli va murakkab xarakterga ega. o’zbekiston respublikasi oliy sudi tomonidan o’tkazilgan so’rovlar natijalariga ko’ra, ma’naviy zarar …

3 / 22

ijtimoiy tarmoqlar orqali ma’naviy zarar yetkazilishi bilan bog’liq murojaat va da’volar soni 3 baravarga oshgan.[footnoteref:3] bu holat huquqiy me’yorlarni yanada takomillashtirish va raqamli makon doirasida ma’naviy zararni tartibga soluvchi maxsus normalarni ishlab chiqish zarurligini ko’rsatmoqda. [3: https://stat.uz/uz/ ] bugungi kunda ushbu mavzuning munozarali jihatlari yetarlicha ko’p. ulardan eng asosiylari quyidagilardir: birinchidan, ma’naviy zarar miqdorini aniqlashda yagona mezonlarning yo’qligi; ikkinchidan, sudlar tomonidan ushbu zarar bo’yicha adolatli qaror chiqarishdagi subyektivlik; uchinchidan, zarar yetkazuvchining aybi darajasini aniqlashda dalillarning yetarlilik darajasi. chunki ma’naviy zarar moddiy xarakterga ega emasligi sababli uni hisoblash, baholash va tasdiqlash jarayonlari turlicha yondashuvlarga sabab bo’ladi. yuqoridagi muammolarni hal qilish yo’lida xalqaro tajribani o’rganish muhim ahamiyat kasb etadi. yevropa, aqsh va osiyo davlatlarining bir qator ilg’or tajribalari mavjud bo’lib, ular ma’naviy zarar miqdorini baholashning turli usullarini ishlab chiqqan. masalan, germaniya fuqarolik huquqida "schmerzensgeld" (azob puli) tizimi mavjud bo’lib, bu tizim orqali ma’naviy zarar kompensatsiyasining aniq formulalari ishlab chiqilgan.[footnoteref:4] fransiyada esa "prejudice …

4 / 22

miyatga ega. masalan, o’zbekiston respublikasining fuqarolik qonunchiligida ma’naviy zarar kompensatsiyasi masalasi ilk bor 1996-yilda fuqarolik kodeksining kuchga kirishi bilan qonuniy asosga ega bo’ldi. shuningdek, "ommaviy axborot vositalari to’g’risida"gi qonun va boshqa normativ hujjatlarda ham shaxs sha’ni va qadr-qimmatini himoya qilishga oid normalar mavjud. xalqaro miqyosda esa, bmtning inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi, yevropa inson huquqlari konvensiyasi hamda yevropa inson huquqlari sudi qarorlarida ma’naviy zarar tushunchasi keng yoritilgan.. o’zbekiston respublikasi oliy sudining plenumi ma’naviy zarar masalasi bo’yicha 2000-yil 28-apreldagi "sud amaliyotida ma’naviy zararni qoplash haqidagi qonun hujjatlarini qo’llashning ayrim masalalari to’g’risida"gi 7-sonli qarori muhim ahamiyatga ega. ushbu qaror orqali sudlarga ma’naviy zararni aniqlash va undirish bo’yicha aniq ko’rsatmalar berilgan. ammo amaliyotda ayrim sudyalar bu ko’rsatmalarni har xil talqin qilish holatlari ham uchramoqda, bu esa yagona sud amaliyotining shakllanishiga to’sqinlik qiladi. shuningdek, 2021-yilda o’zbekiston respublikasi prezidentining "sudlar faoliyatini raqamlashtirish chora-tadbirlari to’g’risida"gi pq-5170-sonli qarori qabul qilingan bo’lib, bu qaror doirasida sud amaliyoti ma’lumotlar bazasini …

5 / 22

sosida tahlil etiladi. tadqiqot metodologiyasi sifatida huquqiy tahlil, solishtirma-huquqiy, sistematik va tarixiy yondashuv usullaridan foydalaniladi. ayniqsa, mavjud sud qarorlari tahlili orqali ma’naviy zarar bo’yicha adolatli qarorlar qabul qilishda qanday mezonlar mavjudligi yoki yo’qligi aniqlanadi. shu orqali takomillashtirishga muhtoj normativ-huquqiy asoslar va ularni amaliyotga tatbiq etish yo’llari ishlab chiqiladi. kurs ishining vazifasi: tadqiqot doirasida quyidagi vazifalar hal etiladi: ma’naviy zarar tushunchasining nazariy va amaliy jihatlari kompleks o’rganiladi; ma’naviy zarar miqdorini aniqlashning zamonaviy usullari va mezonlari tahlil qilinadi; xorij davlatlarining ma’naviy zarar institutini tartibga solish borasidagi ilg’or tajribalari o’rganiladi; o’zbekiston qonunchiligida ma’naviy zarar institutini tartibga solishning huquqiy asoslari tadqiq etiladi; ma’naviy zararni qoplashning yangi va samarali mexanizmlarini joriy etish bo’yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi. ma’naviy zarar tushunchasi nafaqat nazariy-huquqiy jihatdan, balki amaliy hayotda ham o’zining muhim o’rniga ega. shu bois, uni chuqur o’rganish, mavjud qonunchilikni tahlil qilish, xalqaro tajribalarni inobatga olgan holda takliflar ishlab chiqish nafaqat huquqshunoslar, balki sudyalarning ham amaliy …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’naviy zarar tushunchasi va uni qoplash"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti “huquqiy fanlar” kafedrasi “patentshunoslik” bakalavr yo‘nalishi fuqarolik huquqi fanidan kurs ishi mavzu: ma’naviy zarar tushunchasi va uni qoplash,ma’naviy zarar yetkazuvchining aybi bajardi: tekshirdi: toshkent 2025 ma’naviy zarar tushunchasi va uni qoplash,ma’naviy zarar yetkazuvchining aybi mundarija kirish 3-6 asosiy qism:……………………………………………………………..7-17 i. ma’naviy zarar tushunchasining nazariy asoslari……………………..7-9 ii. ma’naviy zarar bo‘yicha xalqaro va milliy sud amaliyoti……………10-13 iii. ma’naviy zararni qoplash: takliflar va islohot yo‘nalishlari…………14-17 xulosa…………………………………………………………………….18-21 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………...

This file contains 22 pages in DOCX format (140.4 KB). To download "ma’naviy zarar tushunchasi va uni qoplash", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’naviy zarar tushunchasi va u… DOCX 22 pages Free download Telegram