nanomateriallarning mexanik fizikaviy va kimyoviy xossalari

DOCX 25 pages 110.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 110.6 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

mavzu:nanomateriallarning mexanik fizikaviy va kimyoviy xossalari. nanomateriallarni mashinasozlikda qo'llanishi mundarija: 1.nanomateriallarning mexanik xossalari 2.nanomateriallarning fizik xossalari 3.nanomateriallarning kimyoviy xossalari 4.nanomateriallarning mashinasozlikda qo’llanishi detal chizmasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar xx va xxi asrlarda kimyo va fizika fanlarining o'zaro bog'ianishi natjasida “nanofan” deb ataluvchi yangi fan vujudga keldi. fan nomidagi «nano» degan old qo'shimcha «nanos» degan yunon so‘zidan (lining tarjimasi—«mitti», «karlik», hattoki «kichkina chol») olingan bo'lib, biror birlikning milliarddan bir qismi degan ma’noni anglatadi: masalan, 1 nanometr, 1 nanosekund va h.k. fizikada nanozarrachalar deganda o'lchamlari 1 nanometrdan 100 nanometrgacha bo'lgan obyektlar tushuniladi. albatta, nanoobyektlarga xos xususiyatlar o'lchamlarning 0,1 nm dan bir necha o‘n nanometrgacha bo'lgan sohasida ayniqsa, yorqin namoyon bo'ladi. bu sohada nanoobyektlarining hamma xossalari (fizik-mexanik, termo, elektr, magnit, optik, kimyoviy, katalitik va boshqa xossalar) makroobyekdamikidan keskin farq qilishi mumkin. boshqacha aytganda, fizika va boshqa tabiiy fanlar shu davrgacha atom va molekulalarining xossalarini ancha chuqur o'rgandi, ulardan hosil bo'lgan makroobyekdami ham har taraflama …

2 / 25

ishga va shu bilan jamiyatning barqaror rivojlanishiga hissa qo'shishga imkon beradi. nanotexnologiya moddaning turli xil tuzilmalari bilan shug'ullanadi, ularining xarakterli kattaligi milliardlab nanometmi tashkil qiladi. ushbu atama nisbatan yangi bo'lsa-da, standart sharoidarda xususiyatlari va nanometr kattaligi bilan aniqlanadigan qurilma va inshoodar so'nggi o'n yilliklarda olimlar tomonidan yaratilmagan. ingilizcha ma’noga ega bo'lgan «nanotechnology» so'zku birinchi bo‘lib yapon olimi, professor norio taniguchi 1974-yilda taklif etgan. u bu atamani o‘sha yili tokioda bo'lib o‘tgan xalqaro konferensiyada (internationa] conference on precision engineering) «nanotexnologiyaning asosiy prinsiplari haqida» («on the basik concept of nanotechnology») mavzusidagi ma’ruzasida ishlatdi. shunga qaramasdan nanotexnologiya tushunchasiga ta’rif berish jarayoni hali ham to'xtamagan, ba’zan bu masala qizg'in munozaralarga sabab bo'lmoqda. u yoki bu obyektni nanoobyektlar qatoriga kiritishning aniq kriteriylari bo'lmasa ham, lekin ma’lum fizik jarayonlar, masalan, obyektlar otchamining ularining xossalariga keskin ta’ sir ko’rsatishi bu muammoni yechishi niumkin. bu hodisaga fizikada «o‘lcham effekti» (rus adabiyotida «razmerniy effekt») deb ataladi. ammo berilgan obyekt …

3 / 25

n keng miqyosda maqsadli ravishda foydalanishning va rivojlantirishning imkoni bo'lmagan. bugungi kunga qadar nanomateriallami olishning ko‘plab usullari va uslublari ishlab chiqilgan. bu, bir tomondan, nanomateriallarining tarkibi va xossalarining xilma-xilligi bilan bog‘liq bo'lsa, boshqa tomondan, ushbu sinf moddalar qatorini kengaytirish, yangi, noyob namunalami yaratish imkonini beradi. yuqori dispersli tuzilmalarmng shakllanishi-fazaviy o'zgarishlar, kimyoviy ta’sirlar, qayta kristallanish, amorflanish, yuqori mexanik ta’sirlar va biologik sintez kabi jarayonlar ta’sirida yuz berishi mumkin. qoida ko'ra, nanomateriallami shakllantirish-moddaning mavjudligi uchun talab qiladigan muvozanat sharoitidan maxsus sharoitlardan sezilarli chetlaishlar mavjud bo'lgandagina mumkin va bunda, ko'pincha, murakkab va aniq yo'naltirilgan uskunalami yaratishni ta’lab qilinadi. ilgari ma’lum bo'lgan usullami takomillashtirish va nanomateriallami olishning yangi usullarini ishlab chiqish ular javob berishi kerak bo'lgan asosiy talablami belgilab berdi. bu talablarga quyidagilar kiradi: usul-qayta tiklanadigan xossalarga ega bo'lgan boshqariladigan tarkibli kompozitsiya materialini olishni ta’minlashi kerak; usul-nanomateriallarining vaqtincha barqarorligint ta'minlashi kerak, ya'ni birinchi navbatda, ishlab chiqarish jarayonida zarrachalar sirtini o‘z-o‘zidan oksidlanish va agregatlanishdan himoya …

4 / 25

ng tarkibi va boshqa tavsiflari juda keng doirada o zgarishi mumkin. masalan, ulami ishlab chiqarish sharoitlarim o'zgartirib: sharsimon, pag‘asimon, ignasimon yoki g‘ovaksimon shakldagi nanokukunlami olish mumkin. bundan tashqari, nanomateriallami sintez qilish usuli ulami qo'llashning aniq yo'nalishlarini ham belgilaydi. nanomateriallami o'rganish davomida ulami tayyorlash usullarini sinflash bo'yicha bir necha yondashuvlar ishlab cliiqildi. ulardan bin - bu yoki boshqa texnologik usulning asosi bo‘lgan fazali o‘tish turiga qarab tasniflashdir. nanomateriallami ishlab chiqarish jarayonida bir usulning o‘zida bir nechta fazali o‘tishlar sodir bo lishi mumkin. agar sinflash “yuqoridan pastga” yoki “pastdan yuqoriga” ajratish sintez jarayonlariga asoslangan bo'lsa, unda ulami olish usullarim ikki guruhga bo'lish mumkin: ulardan biri maydalash jarayonlariga, ikkinchisi - yuriklashtirish asosida amalga oshinladi. 0‘z mahsulotlarini qo'llash printsipiga ko‘ra nanomateriallami olish usullarini-ishlab chiqarishda bevosita foydalanish bo‘yicha yoki keyingi ishlov berish uchun boshlang'ich material sifatida ham ajratish mumkin. bitta nanomaterialning o‘zi-ham yakuniy, ham oraliq mahsulot bo'lishi mumkin. shuning uchun u yoki bu sinflashni tanlashda …

5 / 25

omateriallami ishlab chiqarishning kimyoviy usullari esa kimyoviy reaktsiyalar: elektroliz, oksidlanish-qaytarilish, termik parchalamsh, birikishga asoslangan usullar kiradi. nanomateriallami olishning biologik usullari oqsil tanalarida sodir bo'ladigan biokimyoviy jarayonlardan foydalanishga asoslangan. nano o’lchovli materiallarni olishning mexanik usullari quyidagilar kiradi: mexanik maydalash usullari, intensiv plastik deformatsiyalash usullan, turli xil muhitlarining mexanik ta’sir usullari. nano o’lchovli materiallarni olishning ushbu mexanik usullarini ko'rib chiqamiz. nanomateriallarga qo‘llaniladigan mexanik maydalash usullari ko’pincha mexanosintez deb ataladi. mexanosintezning asosi-disperslanuvchi qattiq moddalarga katta zarb va ishqalanish ta’siridir. materiallarni maydalashda mexanik ta’sir impulsiv bo’ladi, ya'ni kuchlanish maydoni-reaktordagi zarrachalar butun vaqt davomida emas, balki faqat zarrachalar to’qnashgan payti va undan keyin ham qisqa vaqt ichida paydo bo’ladi. mexanik ta’sir ham mahalliydir, yani lokaldir: chunki u qattiq jismning butun massasida bo’lmaydi, balki kuchlanish maydoni paydo bo’igan joylarda bo’ladi. impulsivlik va lokallanish tufayli materialning kichik joylarida qisqa vaqt ichida katta kuchlar taqsimlanadi. bu zarrachalarda kuchlanishlar, defektlar, ko’chish maydoni chiziqlari, deformatsiyalar, yoriqlar paydo bo’lishiga olib keladi. …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nanomateriallarning mexanik fizikaviy va kimyoviy xossalari"

mavzu:nanomateriallarning mexanik fizikaviy va kimyoviy xossalari. nanomateriallarni mashinasozlikda qo'llanishi mundarija: 1.nanomateriallarning mexanik xossalari 2.nanomateriallarning fizik xossalari 3.nanomateriallarning kimyoviy xossalari 4.nanomateriallarning mashinasozlikda qo’llanishi detal chizmasi xulosa foydalanilgan adabiyotlar xx va xxi asrlarda kimyo va fizika fanlarining o'zaro bog'ianishi natjasida “nanofan” deb ataluvchi yangi fan vujudga keldi. fan nomidagi «nano» degan old qo'shimcha «nanos» degan yunon so‘zidan (lining tarjimasi—«mitti», «karlik», hattoki «kichkina chol») olingan bo'lib, biror birlikning milliarddan bir qismi degan ma’noni anglatadi: masalan, 1 nanometr, 1 nanosekund va h.k. fizikada nanozarrachalar deganda o'lchamlari 1 nanometrdan 100 nanometrgacha bo'...

This file contains 25 pages in DOCX format (110.6 KB). To download "nanomateriallarning mexanik fizikaviy va kimyoviy xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: nanomateriallarning mexanik fiz… DOCX 25 pages Free download Telegram