ma'lumotlar bazalari bilan ishlash texnologiyalari

DOCX 8 стр. 99,8 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 99,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

11-mavzu. ma’lumotlar bazalari bilan ishlash texnologiyalari reja: 1. ma’lumotlar bazalari va banklari haqida tushunchalar 2. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlarining asosiy turlari 3. ma’lumotlar bazalari va ularni yaratish modellari tayanch so’z va iboralar. mysql, data base, ms access va h.q. 11.1. ma’lumotlar bazasi va ma’lumotlar banki haqida tushuncha hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (mb) kerakli axborotlarni saqlash va undan oqilona foydalanishda juda muhim o’rin tutmoqda. chunki, jamiyat taraqqiyotining qaysi jabhasiga nazar solmaylik o‘zimizga kerakli ma’lumotlarni olish uchun, albatta, mbga murojaat qilishga majbur bo‘lamiz. demak, mbni tashkil qilish axborot almashuv texnologiyasining eng dolzarb hal qilinadigan muammolaridan biriga aylanib borayotgani davr taqozasidir. raqamli va axborot kommunikatsion texnologiyalarning rivojlanishi va axborot oqimlarining tobora ortib borishi, ma’lumotlarning tez o‘zgarishi kabi holatlar insoniyatni bu ma’lumotlarni o‘z vaqtida qayta ishlash choralarining yangi usullarini qidirib topishga undamoqda. ma’lumotlarni saqlash, uzatish va qayta ishlash uchun mbni yaratish, so‘ngra undan keng foydalanish bugungi kunda dolzarb bo‘lib qolmokda. moliya, ishlab …

2 / 8

htirilgan boshqarishni tashkil qilish uchun o‘rganilayotgan real muhitning ma’lum bir qismi tushiniladi. masalan, korxona, zavod, ilmiy tekshirish instituti, oliy o‘quv yurti va boshqalar. ma'lumotlar bazasi –bu o’zaro bog’langan va tartiblangan ma'lumotlar majmuasi bo’lib u ko’rilayotgan ob'yektlarni xususiyatini, holatini va ob'yektlar ortasidagi munosabatni ma'lum sohada tavsiflaydi. ma’lumotlar bazasini (mb) yaratishda ikkita muhim shartni hisobga olish zarur: · ma'lumotlar turi, ko’rinishi, ularni qo’llaydigan dasturlarga bog’lik bo’lmasligi lozim, ya'ni mbga yangi ma'lumotlarni kiritganda yoki ma'lumotlar turini o’zgartirganda, dasturlarni o’zgartirish talab etilmasligi lozim. · mb dagi kerakli ma'lumotni bilish yoki izlash uchun biror dastur tuzishga xojat qolmasin. shuning uchun ham mb ni tashkil etishda ma'lum qonun va qoidalarga amal qilish lozim. bundan buyon axborot so’zini ma'lumot so’zidan farqlaymiz, ya'ni axborot so’zini umumiy tushuncha sifatida qabul qilib, ma'lumot deganda aniq bir belgilangan narsa yoki xodisa sifatlarini nazarda tutamiz. bugungi kunda ma'lumotlarni eng ishonchli saqlaydigan vositalardan biri esa hozirgi zamon komp’yuterlaridir. komp’yuterlarda saqlanadigan mb–bu maxsus formatga …

3 / 8

ma'lumotlar bazasini tashkil qilishdagi quyidagi asosiy talablarga javob berishi lozim: oddiyligi: foydalanuvchilar o`z ixtiyorida qanday ma'lumotlar borligini juda oson tanib va tushunishi mumkin. unumdorligi: qaysi ma'lumotlardan foydalanish talab qilinsa, bu ma'lumotlarga quyiladigan talablar shunday tszliklar bilan ta'minlanadi. tayyorligi: foydalanuvchi xar doim tez ma'lumot oladi kachon bu parsa unga zarur bo’lsa. asosiy talablarni amalga oshirishda yordam qiladigan kushimcha talablar kirishga talab qilinadigan tezlikni ta'minlash. kirish mexanizmi va adresatsiya usullari ma'lumotlarni olishda shunday tezlikni ta'minlaydiki, kachonki foydalanuvchining talabiga olgan javobi uni konnktirsa. ma'lumotlar butunligining nazorati. kaerda mumkin bo’lsa ma'lumotlarda xatolik topish maqsadida nazoratni amalga oshirmok lozim va ma'lumotlarning kiymatlarini ruxsat beradigan diapozonda tekshiruvlari bajarilishi kerak. o`zgarishlardan keyingi qayta tiklanish. tranzaktsiyami yo’qotishsiz avtomatik qayta tiklanish. 1.savollar 1.ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha bering? 2.ma’lumotlar banki haqida tushuncha bering? 3. ma'lumotlar bazasini tashkil qilishning qanday talablari mavjud? 11.2. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (mbbt) haqida tushuncha ma’lumotlar bazasini tashkil qilish, ularga qo’shimcha ma'lumotlarni kiritish va mavjud mbdan …

4 / 8

i) iborat bo’lsa, dastur qismi esa mb bilan foydalanuvchi urtasidagi mulokotni tashkil qilishni amalga oshiradi. mbning tuzilishi o’rganilayotgan ob'yektning ma'lumotlari ko’rinishi, ma'nosi, tuzilishi va xajmiga bog’lik bo’ladi. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (mbbt) quyidagicha tavsiflanadi: · ispolnimost –bajarilishlik, foydalanuvchi so’roviga hozirchavobgarlik bilan mulokotga kirishish · minimalnaya povtorimost –minimal takrorlanishlik mbdagi ma'lumot iloji boricha kam takrorlanishi lozim, aks holda ma'lumotlarni izlash susayadi. · selostnost -yaxlitlik , axborotni mbda saqlash iloji boricha ma'lumotlar orasidagi bog’liklikni asragan holda bo’lgani, ayni muddao. · bezoopasnost–xavfsizlik mb ruxsat berilmagan kirishdan ishonchli ximoya kilingan bo’lishi lozim. faqat foydalanuvchi va tegishli tashkilotgina ma'lumotlarga kira olish va foydalanish huquqiga egalik qilishi mumkin. · migratsiya - migratsiya –ba'zi bir ma'lumotlar foydalanuvchilar tomonidan tez ishlatilib turiladi. shuning uchun ma'lumotlarni tashki xotiralarda joylashtiriladi va uni shunday tashkil qilish kerakki, eng ko’p ishlatiladigan ma'lumotlarga murojaat qilish kulay bo’lsin. 9.1-rasm. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari 2.savollar 1. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (mbbt) -deb nimaga aytiladi? 2. …

5 / 8

a'lumotlar bazasi modellarining faqatgina yuqorida qayd qilingan modeli mavjud deyish, noto’g’ri. chunki, bo’lardan tashqari yana ma'lumotlar bazasining binar munosabatlar modeli, er-modellari, semantik model kabi boshqa turlari ham mavjud. lekin amalda asosan dastlabki ta'kidlangan 3 turli modellar qo’llanilib kelinmoqda. shuning uchun ham biz ushbu modellarga qisqacha to’xtalib o’tamiz. daraxtsimon (iyerarxik) modelda ob'yektlar yozuvlar ko’rinishida ifodalanadi. asalan, quyiroqda keltirilgan rasmda dasturlash tillarining daraxtsimon modeli kursatilgan. iyerarxik modelda ikki yarusdagi elementlar boglangan bo’lsa, unday ma'lumotlar tarmoqli (turli) modelda ifodalangan deyiladi. tarmoqli modellardagi kabi yozuvlar ko’rinishida tasvirlanadi. ob'yeklarning o’zaro alokalari yozuvlar urtasidagi alokalar sifatida tavsiflanadi. relyatsion modellarda esa ob'yektlar va ularning o’zaro aloqalari ikki o’lchovli jadval ko’rinishida tasvirlanadi. ma'lumotlarning bunday ko’rinishda tasvirlanishi ob'yektlarning o’zaro aloqalarini yaqqol tasvirlanishiga asos bo’ldi. bunda tegishli ma’lumotlar jadvalning ustun va qatorlarida joylashadi. ustunlar ma’lumotning maydonlarini, qarorlar esa yozuvlarni ifodalaydi. bir ustunda ma’lum sohaga tegishli bo‘lgan bir qancha ma’lumotlar joylashadi. qatorda esa ustunlarda joylashgan ma’lumotlar ko‘rsatiladi. ustun va qator o‘rtasidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ma'lumotlar bazalari bilan ishlash texnologiyalari"

11-mavzu. ma’lumotlar bazalari bilan ishlash texnologiyalari reja: 1. ma’lumotlar bazalari va banklari haqida tushunchalar 2. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlarining asosiy turlari 3. ma’lumotlar bazalari va ularni yaratish modellari tayanch so’z va iboralar. mysql, data base, ms access va h.q. 11.1. ma’lumotlar bazasi va ma’lumotlar banki haqida tushuncha hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (mb) kerakli axborotlarni saqlash va undan oqilona foydalanishda juda muhim o’rin tutmoqda. chunki, jamiyat taraqqiyotining qaysi jabhasiga nazar solmaylik o‘zimizga kerakli ma’lumotlarni olish uchun, albatta, mbga murojaat qilishga majbur bo‘lamiz. demak, mbni tashkil qilish axborot almashuv texnologiyasining eng dolzarb hal qilinadigan muammolaridan biriga aylanib borayotgani dav...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (99,8 КБ). Чтобы скачать "ma'lumotlar bazalari bilan ishlash texnologiyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ma'lumotlar bazalari bilan ishl… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram